Hương nếp Nậm Xây

Hương nếp Nậm Xây ảnh 1

Tháng Chạp, những thửa ruộng bậc thang dọc theo con suối Nậm Xây Nọi và Nậm Xây Luông (xã Nậm Xây, huyện Văn Bàn) đang vào “kỳ nghỉ đông”. Người Dao đỏ ở các thôn Nậm Van, Phiêng Đoóng bắt đầu chở những bao thóc nếp xuống núi. Gần chục năm nay, năm nào cũng vậy, cứ mỗi độ tết Nguyên đán cận kề, những hạt thóc nếp “uống nước” từ dòng suối Nậm Xây Luông, Nậm Xây Nọi chảy từ đại ngàn, chắt chiu những giọt mồ hôi của người Dao đỏ ở nơi vùng cao này lại theo những chuyến xe xuôi ngược, về bếp của mọi nhà để làm bánh, đồ xôi trong ngày Tết.

Ông Triệu Văn Phúc, năm nay đã 86 tuổi kể lại rằng, từ khi sinh ra ở thôn Nậm Van này, đã thấy bố mẹ và anh em trong họ, người trong thôn cấy giống lúa nếp thơm này rồi (tìm hiểu được biết đó là giống nếp cái hoa vàng - PV). Cũng chẳng biết nguồn giống lúa nếp thơm ở Nậm Xây được lấy từ đâu, chỉ biết từ ngày đó đến giờ, người Dao đỏ cứ để giống lúa nếp từ vụ này sang vụ khác để cấy mỗi vụ mùa sau.

Hương nếp Nậm Xây ảnh 2
Người Dao Nậm Xây luôn quan tâm bảo quản thóc nếp cẩn thận.

Thường thì, tháng 5 gieo mạ, tháng 6 cấy, đến tháng 9 thu hoạch, kịp cho tết Nguyên đán. Điều đặc biệt đối với người Dao ở Nậm Xây, đó là họ luôn cấy riêng một khoảnh ruộng, không lẫn tạp, sau này để giống. Việc canh tác lúa nếp thơm ở Nậm Xây cũng rất đặc biệt, bởi bà con chỉ phun thuốc bảo vệ thực vật một lần trước khi lúa trổ bông, sau đó không phun thêm lần nào nữa. Cũng chính vì thế, lúa nếp ở Nậm Xây khi vào hạt rất hay bị bọ xít phá hại, dẫn đến năng suất, sản lượng thấp hơn… Biết được phun thuốc trừ sâu sẽ bảo vệ lúa khỏi sâu bệnh hại, nhưng người Dao đỏ vốn chỉ cấy lúa nếp để lấy thóc dùng trong gia đình là chính, nên họ rất chú ý đến an toàn cho sức khỏe của chính mình, của người thân.

Hầu như gia đình người Dao nào ở Nậm Xây cũng cấy lúa nếp vào vụ mùa để gói bánh chưng, thổi xôi, giã bánh dày trong dịp tết Nguyên đán. Họ chỉ cấy một diện tích đủ lượng gạo nếp dùng trong gia đình, chẳng bán ra ngoài bao giờ. Thế nhưng, khi đường giao thông rộng mở, hạt nếp thơm Nậm Xây trong những lần theo người Dao đỏ rời thôn, đã để lại ấn tượng với nhiều người, bởi chất gạo dẻo, thơm, không phải loại nếp nào cũng sánh được. Dần dần, nhiều người biết đến đặc sản gạo nếp Nậm Xây đã tìm đến tận nơi để mua về dùng trong ngày tết. Thấy vậy, nhiều gia đình ở Nậm Xây bắt đầu mở rộng diện tích cấy lúa nếp, nhờ đó có thóc nếp dư giả trong nhà. Cũng từ khi hạt nếp thơm Nậm Xây được nhiều người tìm mua, người Dao đỏ ở Nậm Xây cũng không còn tích trữ nhiều lúa nếp nữa, mà họ chỉ để lại đủ dùng, còn đâu bán hết, không để lại vụ sau, bởi để lâu, gạo sẽ không ngon.

Là hộ trồng thóc nếp thơm nhiều năm nay, cũng đã nhiều năm bán thóc nếp cho khách mua lẻ, ông Triệu Văn Phủ, thôn Nậm Van tâm sự: Hạt nếp thơm trồng ở Nậm Xây rất dẻo, thơm. Giờ đây, chúng tôi không còn thói quen giữ thóc qua nhiều vụ trong nhà nữa, mà bán đi với mong muốn chia sẻ hạt thơm này cho nhiều người, nhất là vào dịp tết Nguyên đán, để hương nếp Nậm Xây bay xa. Ông Phủ còn “bật mí” cho chúng tôi: Do được trồng trên đất pha cát, dọc hai bên suối Nậm Xây Luông và Nậm Xây Nọi, nên hạt gạo nếp ở Phiêng Đoóng, Nậm Van trắng trong; còn trồng trên chân ruộng cao ở Nà Hầm, dẫn nước từ khe núi về nên hạt gạo trắng đục. Tuy nhiên, hạt gạo khi nấu lên vẫn dẻo và thơm không thể lẫn vào đâu được.

Hương nếp Nậm Xây ảnh 3
Người Dao Nậm Xây luôn quý hạt nếp thơm.

“Người Dao ở Nậm Xây quý hạt thóc nếp lắm. Bởi, mỗi dịp lễ tết, đều không thể thiếu hạt nếp thơm để làm bánh, đồ xôi dâng cúng tổ tiên… Phụ nữ dân tộc Dao ở đây còn duy trì nghề chưng cất rượu men lá truyền thống cũng nấu từ thóc nếp, ủ trong chum sành để gia đình sử dụng trong ngày tết”, bà Triệu Mùi Phấy, thôn Nậm Van bộc bạch.

Hiện, xã Nậm Xây chỉ cấy một vụ lúa nếp (vụ mùa), nếu cấy hết diện tích sẽ đạt hơn 60 ha; năng suất lúa nếp đạt 50 - 51 tạ/ha, sản lượng hơn 30 tấn. Mỗi dịp tết Nguyên đán, người dân Nậm Xây cung ứng ra thị trường khoảng 1/3 sản lượng gạo nếp. “Gạo nếp Nậm Xây mới được công nhận sản phẩm OCOP, chưa có chỉ dẫn địa lý. Cho nên, dù gạo nếp Nậm Xây dẻo thơm, nhưng vẫn chưa được nhiều người biết đến như nếp Thẳm Dương”, ông La Văn Toan, Chủ tịch UBND xã Nậm Xây trăn trở.

Về Nậm Xây những ngày này, chúng tôi bắt gặp các chị dân tộc Dao đỏ ngồi bên bếp lửa sưởi ấm, nhanh tay thêu nốt những vuông thổ cẩm để may áo đón tết cho cả gia đình. Thỉnh thoảng, các chị lại dừng tay, vui vẻ tiếp đón khách đến thôn tìm mua nếp thơm Nậm Xây.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Xúc động hình ảnh các lực lượng dũng cảm cứu rừng Hoàng Liên

Xúc động hình ảnh các lực lượng dũng cảm cứu rừng Hoàng Liên

Vụ cháy rừng xảy ra tại xã Tả Van (thị xã Sa Pa), thuộc Vườn Quốc gia Hoàng Liên đã được kiểm soát, khống chế nhanh, hạn chế thiệt hại, không để lan vào khu vực rừng già. Đằng sau thành quả ấy là hình ảnh dũng cảm của các lực lượng không quản hiểm nguy, xông pha vào biển lửa, cứu rừng.

72 giờ giằng co với giặc lửa, cứu rừng Hoàng Liên

72 giờ giằng co với giặc lửa, cứu rừng Hoàng Liên

Chiều 22/2, trên điểm cao, những cột khói đã dần tắt lịm, những cán bộ kiểm lâm, công an, quân đội, dân quân và người dân xuống núi với khuôn mặt phờ phạc bởi đã thấm mệt nhưng ai cũng như vừa trút được một gánh nặng. Suốt 3 ngày qua, họ đã căng mình từ sáng sớm đến đêm muộn giành giật với giặc lửa để giữ lại màu xanh cho những cánh rừng.

Hàng trăm người căng mình dập lửa cứu rừng Hoàng Liên

Hàng trăm người căng mình dập lửa cứu rừng Hoàng Liên

Sáng 20/2, phóng viên Báo Lào Cai đã cùng các lực lượng đến các điểm cháy để ghi lại công tác chữa cháy rừng tại Vườn Quốc gia Hoàng Liên. Trên điểm cao 1.900 m, gió thổi ào ào, ngọn lửa bốc lên ngùn ngụt, khói mù mịt. Suốt từ đêm qua đến nay, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ quân sự, công an, kiểm lâm và người dân địa phương vẫn căng mình dập đám cháy rừng tại thôn Séo Mý Tỷ, Dền Thàng, xã Tả Van, thị xã Sa Pa.

“Ngọc bích” lưng chừng trời

“Ngọc bích” lưng chừng trời

Chúng tôi ngược “cổng trời” trên vòng cung lớn Tả Van lên Séo Mý Tỷ, vùng đất “gần nhà xa ngõ”, chỉ cách thị xã Sa Pa tráng lệ chưa đầy 20 km mà như một thế giới khác, với bao câu chuyện về đất và người nơi đây đậm màu cổ tích, như chàng hoàng tử miền sơn cước đang bước ra hội nhập cùng bè bạn muôn phương.

Bí ẩn kho vàng Nặm Pạu

Bí ẩn kho vàng Nặm Pạu

Trên đỉnh núi Nặm Pạu nơi thâm sơn cùng cốc nằm ở khu vực giáp ranh huyện Bảo Yên (Lào Cai) và Quang Bình (Hà Giang) ẩn giấu câu chuyện kỳ bí về kho vàng chôn giấu trong lòng núi chưa có lời giải đáp.

Dọc dải sông Hồng: Từ cột cờ Lũng Pô đến đền thiêng Bảo Hà

Dọc dải sông Hồng: Từ cột cờ Lũng Pô đến đền thiêng Bảo Hà

Sông Hồng chảy qua nhiều tỉnh, thành phố nước ta trước khi hòa mình vào biển Đông mênh mông, khi chảy vào Việt Nam tại Lào Cai sông chảy thành một đường thẳng thông suốt, mạnh mẽ, phách khí giữa những dáng núi, dáng đồi điệp trùng. Sông Hồng không chỉ là nét chấm phá, tạo nên sự hài hòa của thắng cảnh mà đang là mạch nguồn của những ý tưởng, đồ án, quy hoạch lớn.

Giàng Thị Xinh và hành trình đặc biệt

Giàng Thị Xinh và hành trình đặc biệt

Khuôn mặt khả ái, xinh xắn như nụ đào chớm xuân cùng câu chuyện đầy nghị lực, khao khát vươn lên như mầm xanh nảy trên đất khó, cô học trò nhỏ Giàng Thị Xinh ở xã vùng cao Lùng Phình (huyện Bắc Hà) đã có những trải nghiệm ấn tượng.

Giữ lửa nghề rèn

Giữ lửa nghề rèn

Cuộc sống đổi thay, nghề rèn đúc ở Bắc Hà cũng dần mai một, nhưng với nhiều người thì khát vọng, quyết tâm giữ lửa nghề vẫn thôi thúc từng ngày.

Quà tặng từ "mẹ thiên nhiên"

Quà tặng từ "mẹ thiên nhiên"

Cách trung tâm xã Sín Chéng (huyện Si Ma Cai) khoảng 3 km, thôn Ngải Phóng Chồ ẩn mình trong sương mù dày đặc. Đất đai cằn cỗi, những tảng đá xám xịt vương vãi trên khắp nương đồi như thử thách ý chí của con người nơi đây. Cảm phục trước sự chăm chỉ lao động của người dân Ngải Phóng Chồ, “mẹ thiên nhiên” đã dành tặng vùng đất này món quà ý nghĩa, đó là “khó chua Khe Ma” - một hang động kỳ vĩ và bí ẩn.

“Làng nghề” hối hả đón tết

“Làng nghề” hối hả đón tết

Chỉ còn 1 tuần nữa là đến tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024, nhưng trước đó, "làng nghề” ở các địa phương trong tỉnh đã hối hả sản xuất, kịp thời cung cấp cho thị trường sản phẩm đặc hữu, mang đậm hương vị tết.

Ga Phố Lu thưa vắng những chuyến tàu

Ga Phố Lu thưa vắng những chuyến tàu

Thời “hoàng kim” của tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai, trong số các nhà ga nằm trên đất Lào Cai thì ga Phố Lu chỉ xếp sau ga Phố Mới về lượng hàng hóa và hành khách, khu vực xung quanh nhà ga lúc nào cũng nườm nượp, người tứ xứ đổ về đây tìm việc làm.

Cần khẩn trương giải quyết vướng mắc

Thi công nâng cấp Quốc lộ 279, đoạn qua xã Dương Quỳ: Cần khẩn trương giải quyết vướng mắc

Dù công tác giải phóng mặt bằng chưa xong, nhiều nhà dân chưa di chuyển khỏi khu vực công trường nhưng chủ đầu tư Dự án nâng cấp Quốc lộ 279 (đoạn qua xã Dương Quỳ, huyện Văn Bàn) vẫn để nhà thầu thi công đào đắp, san gạt, đổ đất thải vây quanh khu dân cư, khiến người dân sống trong nguy hiểm, nhà cửa bị hỏng, ảnh hưởng đến tài sản và an toàn tính mạng.

Để chè xuân ngát hương

Để chè xuân ngát hương

Từ trung tuần tháng 12 trở đi, sáng sớm đến chiều muộn, “vựa” chè ở Mường Khương rộn vang tiếng máy cắt, tỉa cành chè. Các thôn vắng bóng người lớn, muốn gặp được phải leo đồi.

Sân Quảng trường Ga Lào Cai: Ô nhiễm môi trường, cảnh quan nhếch nhác

Sân Quảng trường Ga Lào Cai: Ô nhiễm môi trường, cảnh quan nhếch nhác

Sân Quảng trường trước cửa Ga Đường sắt liên vận quốc tế Lào Cai (gọi tắt là Sân Quảng trường Ga Lào Cai) tại phường Lào Cai (thành phố Lào Cai) được Nhà nước đầu tư xây dựng với mặt bằng rộng hàng nghìn mét vuông nhằm phục vụ các phương tiện dừng, đỗ, đón trả khách đi tàu tuyến Hà Nội - Lào Cai và ngược lại. Tuy nhiên, do công tác quản lý có nhiều bất cập, tại đây đang xảy ra cảnh nhếch nhác, mất mỹ quan, ô nhiễm môi trường… làm xấu hình ảnh một nhà ga đường sắt liên vận quốc tế.

Bảo Yên: Đang xác định nguyên nhân khiến cá chết bất thường trên sông Chảy

Bảo Yên: Đang xác định nguyên nhân khiến cá chết bất thường trên sông Chảy

Sáng 27/12, trên sông Chảy, đoạn qua địa phận xã Phúc Khánh, huyện Bảo Yên xảy ra hiện tượng cá ngoài tự nhiên và cá trong các lồng nuôi trên sông lờ đờ, nổi đầu lên mặt nước sau đó bị chết. Hiện tượng này hiện chưa xác định được nguyên nhân, nên có nhiều luồng dư luận trái chiều.

Nậm Mả - xã có 2 thôn

Nậm Mả - xã có 2 thôn

Với 2 thôn, Nậm Mả là xã có ít thôn nhất không chỉ của huyện Văn Bàn mà cả của tỉnh. Địa bàn rộng, dân cư thưa, lợi thế phát triển kinh tế hầu như không có gì nổi bật là những thách thức mà cấp ủy đảng, chính quyền và người dân nơi đây phải đối mặt trên chặng đường thu hẹp khoảng cách phát triển với các xã trên địa bàn huyện.

Bài cuối: Khơi mở tiềm năng, nâng tầm giá trị

Bài cuối: Khơi mở tiềm năng, nâng tầm giá trị

Ngành nông nghiệp và nhiều doanh nghiệp, cá nhân đã vào cuộc cùng địa phương triển khai các hoạt động để bảo tồn, cũng như xây dựng phương án dự án để thực hiện, gợi mở những giải pháp cho vùng chè cổ thụ, làm các dòng trà cao cấp (giá trị cao) trồng mới, làm du lịch… Đặc biệt, gần đây, có những cá nhân, tổ chức đã dành nhiều tâm huyết để nâng tầm sản phẩm trà Việt, trong đó có nguyên liệu từ các vùng chè cổ thụ ở Lào Cai.

fb yt zl tw