Gặp người mổ cứu thương binh Hoàng Đức Vượng: “Thương binh không đợi!”

YBĐT - Mùng một tết năm 1985, trạm thu dung thương binh vẫn cứ dồn dập. Hoàng Đức Vượng vào ca mổ cho chiến sỹ Toàn, một bên chân Toàn đã hoại tử, phải cắt bỏ từ đùi. Toàn thản nhiên nói: “Anh ơi, hôm nay mùng một tết, em tròn mười tám tuổi!”. Vượng nén lòng làm nhiệm vụ. Ca mổ kết thúc, Toàn được cứu sống.

Quân y viện 93 trực thuộc Quân khu II đặt tại Hà Giang có nhiệm vụ thu nhận, phân loại thương binh và phẫu thuật bước 1 những thương binh nặng. Gọi là Viện nhưng chỉ có một số bác sỹ; trong đó, Hoàng Văn Công gây mê hồi sức và Hoàng Đức Vượng trực tiếp mổ.

Đêm 12/7/1984, ta đồng loạt tấn công cả mười mấy điểm mà quân Trung Quốc đã lấn giữ trái phép. Sự phối hợp của các đơn vị khá chặt chẽ: đặc công, bộ binh, pháo binh, dân công... Nhưng pháo tầm xa của địch quá mạnh, các điểm giao chiến lại là vách đá tai mèo rất hiểm trở, khiến bộ đội thương vong nhiều.

Quân y viện dã chiến có cơ số 200 giường, đột ngột tăng lên 2.400 giường chỉ trong hai ngày. Cơ sở vật chất của tất cả các cơ quan hành chính, trường học, lâm trường... đều dày đặc lán thương binh.

Bác sỹ chủ nhiệm phòng khám kiêm phẫu thuật viên Hoàng Đức Vượng cùng các chuyên môn y khoa phải phân loại thương binh một cách nhanh nhất, chính xác nhất để mổ, cấp cứu, sơ cứu hoặc chuyển tuyến. Quân y viện 93 do Trung tá Nguyễn Đức Nam làm Viện trưởng được tăng thêm hai bác sỹ, các anh vừa phẫu thuật vừa hội chẩn và theo dõi tiên lượng sát sao đối với thương binh nặng.

Không có điện, máy nổ chạy suốt ngày đêm; có lúc phải dùng cả các loại đèn mới đủ ánh sáng. Y dụng cụ, thuốc men, băng gạc... cho các ca mổ dã chiến tuy đáp ứng nhưng phải điều chuyển, bổ sung liên tục. Các bác sỹ phẫu thuật cứ xong một thương binh, ra thay găng, uống cốc sữa lại vào mổ ngay. Trời tháng 7, nắng nóng hầm hập, tâm niệm của anh em quân y lúc này chỉ có một câu: “Thương binh không đợi!”.

Bác sỹ Vượng lặng sau câu nói chậm. Tôi nhẹ nhàng:

- Chiến sự biên giới đi qua gần 40 năm rồi, những ký ức...

- Ký ức hay kỷ niệm buồn vui trong chuyên môn của những năm tháng Hà Giang với tôi vẫn nguyên vẹn.

Rồi ông chậm rãi:

- Hai cô sinh viên Trường Sư phạm Hà Giang cùng khiêng cáng thương binh, quả pháo giặc cày vào bờ đá gây sát thương, một cô phải hai lần mổ, cắt chân; một cô, mảnh pháo lia gần hết khuôn ngực, em không bao giờ được nuôi con bằng sữa mẹ. Rồi, một sinh viên trường y đang băng bó cho thương binh trên trận địa, mảnh đạn sượt qua đầu làm em bất tỉnh, mổ sọ não cho cô nữ sinh đồng nghiệp, bác sỹ, y tá ứa nước mắt.

Mùng một tết năm 1985, trạm thu dung thương binh vẫn cứ dồn dập. Hoàng Đức Vượng vào ca mổ cho chiến sỹ Toàn, một bên chân Toàn đã hoại tử, phải cắt bỏ từ đùi. Toàn thản nhiên nói: “Anh ơi, hôm nay mùng một tết, em tròn mười tám tuổi!”. Tôi nén lòng làm nhiệm vụ. Ca mổ kết thúc, Toàn được cứu sống.

- Có trường hợp nào anh gặp lại và...?

- Cũng có. Ấn tượng! - bác sỹ Vượng tủm tỉm cười.

Ngày ấy (tháng 2/1985), bác sỹ Vượng lên trạm dã chiến tiền tiêu tiếp nhận, phân loại thương binh thì gặp một chiến sỹ trẻ bị hoại tử (sau hoại thư sinh hơi) toàn bộ cánh tay, có nguy cơ phát triển vào cơ thể. Vượng quyết định mổ ngay theo cách riêng, ấy là mổ rạch sâu nhiều đường rãnh trên cánh tay, rửa dung dịch thuốc tím, rồi nhỏ thuốc liên tục, không khâu mà để theo dõi.

Sáng hôm sau, vết thương hoại tử được khống chế. Các bác sỹ hội chẩn rồi chỉ định điều trị “bảo tồn”. Ca mổ thành công hơn cả mong đợi. Khi Hoàng Đức Vượng được chỉ định báo cáo sáng kiến này tại Hội thảo Chẩn đoán và điều trị sớm hoại thư sinh hơi do chấn thương, lúc đó cũng mới biết chiến sỹ đấy tên là Nông Văn Chiến, người xã Mường Lai, cùng quê Lục Yên.

Ngày Hoàng Đức Vượng làm Chủ tịch UBND huyện Lục Yên, nghe báo cáo, ở xã Mường Lai, có một thương binh không chịu nhận tiền đền bù di chuyển nhà cửa để lấy đất làm công trình thủy lợi, Chủ tịch Vượng về gặp, chuyện trò qua lại, thương binh nặng và bác sỹ phẫu thuật bất ngờ nhận ra nhau. Thế là chỉ mấy hôm sau, Nông Văn Chiến chuyển nhà, làm cho mấy hộ trong xóm chuyển theo.

Còn Nông Văn Khơi quê ở xã Khánh Hòa, Khơi chính là đặc công. Anh từng bám vách đá bò lên tận chốt giặc để đánh. Bác sỹ Vượng lên tuyến nghe tin có thương binh bị nát ruột, anh tìm đến, rồi cho lên xe Chủ nhiệm Quân y đưa gấp về viện. Vượng trực tiếp chuẩn đoán rồi mổ. Mổ và rửa huyết thanh đến đâu, dùng panh kẹp đến đấy.

Ổn định, Nông Văn Khơi đã trở lại đơn vị. Nhưng vì ruột bị dính, anh phải mổ lần hai. Bác sỹ Vượng lại cầm dao, kéo phẫu thuật nhưng lần này bất khả kháng, thương binh Khơi buộc phải chấp nhận cắt bỏ hai mét ruột. Ngày làm lãnh đạo huyện, anh đã đến thăm thương binh Khơi. Sau này, Nông Văn Khơi động viên con gái vào đại học y với tâm niệm “môi trường có tâm làm việc thiện cứu người”.

Trong thời gian từ năm 1984 đến 1986, bác sỹ Hoàng Đức Vượng cùng đồng nghiệp trực tiếp mổ cứu trên 500 người (bộ đội, dân công hỏa tuyến), đó là chưa kể anh còn có nhiệm vụ lên tuyến 1 phân loại thương binh, chuyển các tuyến sau. Bác sỹ quân y Hoàng Đức Vượng hai lần được đi báo cáo điển hình ở Quân khu, ông được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba về thành tích xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc.

Đồng đội Quân y viện 93 trong ngày gặp mặt.

Rời nghề, không rời nghiệp

Mấy chục năm qua, bác sỹ quân y Hoàng Đức Vượng gặp đồng đội ngày nào ở “mặt trận Hà Giang”, ông đều để tâm dò hỏi các thương binh nặng mà ông đã “ghi dấu” khi phẫu thuật. Hỏi để biết, để mừng cho họ được trở về hoặc chia sẻ với thân nhân thương binh. Ông băn khoăn, đến hôm nay, vẫn chưa tìm được một thương binh người dân tộc Thái ở thị xã Nghĩa Lộ. Anh bị thương ổ bụng rất nặng, đã cứu sống nhưng lại chưa kịp hỏi rõ tên, rõ quê.

Ngày làm Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, ông đề xuất với lãnh đạo tỉnh tôn tạo lại toàn bộ các nghĩa trang liệt sỹ trong tỉnh và khu liệt sỹ Yên Bái ở Nghĩa trang Liệt sỹ Quốc gia Trường Sơn cho khang trang thoáng đẹp như các tỉnh bạn. Ông chỉ đạo rồi cùng nhân chứng tìm bằng được hài cốt các liệt sỹ trong trận đánh đồn Ca Vịnh năm 1951, đưa các anh về nơi yên nghỉ vĩnh hằng.

Ông cùng cơ sở tháo gỡ thủ tục hành chính để gia đình cựu chiến binh Lương Văn Xuân (thuộc diện nghèo) được đưa hai con bị nhiễm chất độc da cam, mất trí hoàn toàn về Trung tâm Công tác xã hội và Bảo trợ xã hội tỉnh và hỗ trợ chăm sóc một người con tại nhà. Rồi ông trình tỉnh lập dự án xin các bộ nguồn hỗ trợ xây dựng cơ ngơi “Trung tâm Điều dưỡng người có công” tọa lạc bên bờ sông Hồng.

Những năm tháng đó, Giám đốc Sở - Hoàng Đức Vượng còn lăn lộn để ra đời Trường Cao đẳng Nghề và cả loạt trung tâm dạy nghề ở các huyện, bởi theo ông, đây là nơi con em thương binh, bệnh binh, con em lao động nghèo có cơ hội tìm được việc làm ổn định cuộc sống.

Và tôi không thể không nhắc đến “cuốn từ điển” “Yên Bái, những người con sống mãi cùng non sông đất nước” dày 613 trang, khổ 20,5 x 29,5; bìa cứng, rất trang trọng, “đứng tên” UBND tỉnh và Sở Lao động - Thương binh và Xã hội. Một bộ tư liệu đầy đủ nhất về liệt sỹ và Mẹ Việt Nam anh hùng tỉnh nhà.

Rời nghề, không rời nghiệp, bác sỹ quân y Hoàng Đức Vượng là con người như thế. Nhà nước đã ghi nhận ông - một cựu chiến binh, một nhà quản lý ngành thời kỳ đổi mới bằng hai tấm Huân chương Lao động (hạng Nhì, hạng Ba) và nhiều danh hiệu tôn vinh khác.

Hà Lâm Kỳ

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Cẩn trọng mở rộng diện tích cây cà phê ở Lào Cai

Cẩn trọng mở rộng diện tích cây cà phê ở Lào Cai

Thời gian gần đây, tại một số xã thuộc khu vực Bảo Yên, Mường Khương, Bắc Hà, Bảo Thắng, người dân đã và đang trồng thử nghiệm cây cà phê. Tuy nhiên, việc mở rộng diện tích trồng cà phê một cách tự phát, không theo quy hoạch tại các khu vực có điều kiện sinh thái không phù hợp, đang đặt ra nhiều thách thức lớn, tiềm ẩn nguy cơ rủi ro cao trong sản xuất nông nghiệp.

Thu hẹp khoảng cách phát triển sau hợp nhất

Thu hẹp khoảng cách phát triển sau hợp nhất

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, các xã, phường trên địa bàn tỉnh đang đối mặt với nhiều thách thức trong thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các khu vực. Mỗi xã, thôn đều có những đặc điểm riêng về địa lý, kinh tế - xã hội, dẫn đến sự chênh lệch về mức sống và trình độ phát triển. Để giải quyết vấn đề này, các địa phương triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm hài hòa lợi ích, phát triển bền vững và khai thác hiệu quả tiềm năng từng vùng.

Một góc thôn Bỗng 2 nhìn từ trên cao.

Bản Dao đoàn kết

Nhắc đến thôn Bỗng 2, xã Bảo Hà, nhiều người vẫn còn nhớ đó là thôn người Dao nằm khuất sâu giữa núi rừng rậm rạp, kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn do thiếu sinh kế phù hợp. Tuy nhiên, với việc xác định cây quế là cây trồng chủ lực mang lại giá trị kinh tế cao, địa phương đã từng bước chuyển mình mạnh mẽ, trở thành điểm sáng trong phát triển kinh tế. Hành trình thoát nghèo của người dân nơi đây đã thể hiện tinh thần đoàn kết của cộng đồng, tạo sức lan tỏa cùng nhau phát triển.

Lào Cai: Quan tâm bảo vệ môi trường mùa lễ hội xuân

Lào Cai: Quan tâm bảo vệ môi trường mùa lễ hội xuân

Sau Tết Nguyên đán, các địa phương trong tỉnh rộn ràng bước vào mùa lễ hội xuân truyền thống. Qua những lễ hội đã diễn ra, phóng viên ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực khi công tác bảo vệ môi trường được các cấp chính quyền, ngành chức năng, người dân và du khách quan tâm hơn, góp phần gìn giữ không gian lễ hội văn minh, bền vững.

Bừng sáng tương lai sau lũ dữ

Bừng sáng tương lai sau lũ dữ

Ngày đầu năm, trong ánh nắng dịu nhẹ, chúng tôi trở lại những khu tái định cư - nơi từng oằn mình chịu đau thương sau những trận lũ dữ. Những ngôi nhà mới khang trang, những tuyến đường bê tông phẳng lì và những nương quế xanh mướt trải dài đã làm nên bức tranh hồi sinh đầy hy vọng. Đó không chỉ là thành quả từ sự hỗ trợ của Đảng, Nhà nước và các nhà hảo tâm, mà còn là biểu tượng cho tinh thần đoàn kết và ý chí vươn lên của cộng đồng.

Bình yên An San

Bình yên An San

65 năm qua, An San không chỉ là nơi lưu giữ ký ức của những ngày đầu gian khó mà còn là biểu tượng của sự gắn bó, đoàn kết và phát triển.

Suối Xuân bừng sáng xuân này

Suối Xuân bừng sáng xuân này

Suối Xuân là thôn đặc biệt khó khăn của xã Phình Hồ. Nơi thôn 100% người Mông sinh sống này, bao năm qua vẫn quen với bóng tối khi đêm xuống. Thế nhưng mùa xuân này đã khác, điện lưới quốc gia đã về tới Suối Xuân. Tết ở  thôn người Mông này vì thế cũng bừng sáng, rộn ràng hơn bao giờ hết!

Ngày mới ở Tân Tiến

Ngày mới ở Tân Tiến

Những ngày này, thôn Tân Tiến, xã Gia Phú như một đại công trường. Các dự án trọng điểm như đường Trần Hưng Đạo kéo dài, Dự án tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng hay Dự án hạ tầng kỹ thuật Cụm công nghiệp Thống Nhất đều đang được đẩy nhanh tiến độ. Cả vùng quê Tân Tiến đang chuyển mình, mang theo hy vọng về diện mạo mới, hiện đại và phát triển.

Đón xuân sớm ở Abyei

Đón xuân sớm ở Abyei

Giữa bụi đỏ mịt mù và cái nắng như đổ lửa của vùng đất Abyei, những ngày cuối năm đối với những người lính mũ nồi xanh Việt Nam đang làm nhiệm vụ gìn giữ hòa bình tại đây trở nên bận rộn hơn bởi không khí chuẩn bị đón Tết cổ truyền. Trong doanh trại của Đội Công binh số 4 Việt Nam tại Phái bộ An ninh lâm thời Liên hợp quốc ở Abyei (UNISFA), không khí chuẩn bị đón Tết cổ truyền đang lan tỏa khắp nơi.

Nắng ấm Bản Giàng

Nắng ấm Bản Giàng

Nằm cheo leo trên sườn núi cao và xa nhất xã Pa Cheo cũ (nay là xã Bản Xèo), thôn Bản Giàng là nơi sinh sống của hơn 50 hộ đồng bào Mông. Xuân mới Bính Ngọ 2026, Bản Giàng có thêm ngôi trường mới khang trang, đồng bào vùng cao tích cực phát triển kinh tế, mở ra trang mới đầy tươi sáng.

Xuân mới Nhìu Cù San

Xuân mới Nhìu Cù San

Trong các thôn, bản của xã Sàng Ma Sáo cũ (nay là xã Dền Sáng), Nhìu Cù San từng là nơi xa xôi, cách trở nhất. Chỉ ba năm trước, việc đi lại còn đầy gian nan. Trở lại hôm nay, chúng tôi cảm nhận rõ niềm vui hiện hữu trên gương mặt đồng bào Mông khi tuyến đường vào thôn đang được mở rộng, trải nhựa. Đặc biệt, mùa xuân 2026, hàng chục hộ dân nơi đây sẽ đón Tết trong ngôi nhà mới kiên cố, an toàn dưới chân núi “sừng trâu”.

Quyết tâm đưa dự án về đích đúng hẹn

Dự án nâng cấp cao tốc Nội Bài - Lào Cai: Quyết tâm đưa dự án về đích đúng hẹn

Dự án nâng cấp cao tốc Nội Bài - Lào Cai, đoạn qua tỉnh Lào Cai từ 2 lên 4 làn xe dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026. Trên toàn tuyến, những ngày đầu năm, không khí thi công diễn ra khẩn trương, sôi động. Các nhà thầu đang huy động tối đa nhân lực, máy móc, tổ chức thi công đồng loạt nhiều mũi, quyết tâm đưa dự án về đích đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng.

Đổi thay vùng đất ven sông Chảy

Đổi thay vùng đất ven sông Chảy

Vùng đất ven sông Chảy thuộc thôn Hàm Rồng, xã Phúc Khánh, là nơi gắn bó của những hộ dân đã rời quê hương, nhường đất để xây dựng công trình thủy điện Thác Bà 60 năm trước. Từ những ngày đầu gian khó, đến nay vùng đất này đã khoác lên mình một diện mạo mới, minh chứng cho sự nỗ lực vượt khó và tinh thần đoàn kết của người dân nơi đây.

Thực trạng hoạt động các trạm dừng nghỉ trên cao tốc Nội Bài – Lào Cai (đoạn qua tỉnh Lào Cai)

Thực trạng hoạt động các trạm dừng nghỉ trên cao tốc Nội Bài – Lào Cai (đoạn qua tỉnh Lào Cai)

Thời gian qua, hoạt động kinh doanh, cung cấp dịch vụ tại một số trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Nội Bài – Lào Cai, đoạn qua tỉnh Lào Cai, phát sinh nhiều tồn tại về chất lượng dịch vụ, vệ sinh môi trường, ảnh hưởng đến quyền lợi người tham gia giao thông, gây dư luận không tốt. Trước thực trạng này, Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) đã chính thức đề nghị các cơ quan chức năng tỉnh Lào Cai phối hợp kiểm tra, xử lý dứt điểm.

Niềm vui mới trên núi Láo Vàng

Niềm vui mới trên núi Láo Vàng

Chỉ còn hơn một tháng nữa là đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, những ngày này, ở vùng lũ Phìn Ngan, xã Bát Xát, nhiều hộ đồng bào Dao đỏ đang khẩn trương di chuyển nhà đến nơi ở mới - khu tái định cư Láo Vàng. 

Xây dựng vùng cây ăn quả ôn đới gắn với sản phẩm OCOP

Xây dựng vùng cây ăn quả ôn đới gắn với sản phẩm OCOP

Nằm ở vùng đất thượng nguồn sông Chảy, xã Si Ma Cai và Sín Chéng nổi tiếng có phong cảnh đẹp, đặc biệt là vựa hoa quả ôn đới của tỉnh. Ngày đầu năm mới 2026, khi những cành hoa lê, hoa mận đang chúm chím nụ chào đón xuân về, chúng tôi có dịp đến với vùng đất lưu dấu ngựa thần để “mục sở thị” câu chuyện phát triển vùng cây ăn quả ôn đới trên núi đá tai mèo.

Bài ca nơi thượng nguồn sông Hồng

Bài ca nơi thượng nguồn sông Hồng

Đứng trên đỉnh đèo, phóng tầm mắt về phía thượng nguồn, tôi lặng nhìn dòng sông Hồng uốn lượn từ Trung Quốc chảy vào đất Việt. Khoảnh khắc ấy, tôi chợt hiểu vì sao người ta vẫn gọi thôn Lũng Pô, xã A Mú Sung, là “nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt”.

Phụ nữ Cao Sơn viết tiếp câu chuyện đổi thay

Phụ nữ Cao Sơn viết tiếp câu chuyện đổi thay

Chúng tôi đến Cao Sơn trong một buổi sớm vùng cao còn bảng lảng sương mây và dễ dàng cảm nhận được những đổi thay đang hiện hữu trong từng nếp nhà, từng con đường nhỏ dẫn vào thôn bản; những ngôi nhà khang trang, những nương chè, nương ngô xanh mướt và hơn cả là sự đổi thay trong nếp nghĩ, cách làm của phụ nữ vùng cao.

Bước từng bước nhỏ để đi đến hành trình lớn

Phụ nữ Mường Khương: Bước từng bước nhỏ để đi đến hành trình lớn

Từ những người phụ nữ vùng cao quen với nương rẫy, bếp núc, ít nói, ít ra khỏi bản làng, phụ nữ Mường Khương hôm nay đang từng bước thay đổi. Không ồn ào, không vội vã, sự chuyển mình ấy diễn ra lặng lẽ nhưng bền bỉ - qua những mô hình kinh tế do phụ nữ làm chủ, những buổi sinh hoạt hội hay từng cú “chạm” đầu tiên với công nghệ, thị trường và tri thức mới. Những bước đi nhỏ ấy đang góp lại thành một hành trình lớn.

Khẩn trương khắc phục tình trạng thiếu nước ở vùng trồng rau Tuy Lộc

Khẩn trương khắc phục tình trạng thiếu nước ở vùng trồng rau Tuy Lộc

Vùng đất bãi Tuy Lộc ven sông Hồng trải rộng trên 6 tổ dân phố của phường Nam Cường (trước đây là xã Tuy Lộc, thành phố Yên Bái cũ) là vùng trồng rau lớn cung cấp cho các phường đô thị trung tâm của tỉnh Lào Cai hiện nay. Tuy nhiên, thời điểm này, bước vào thời điểm mùa hanh khô, hàng chục ha rau màu đang đối mặt với tình trạng thiếu nước tưới; nếu không có giải pháp khắc phục sớm, nguy cơ mất mùa là khó tránh khỏi.

fb yt zl tw