Đây là dấu mốc quan trọng với người dân nơi đây, bởi sau nhiều năm chờ đợi, hàng chục hộ dân sẽ được đón Tết bình an trong ngôi nhà mới, không còn nỗi lo sống trong vùng có nguy cơ sạt lở.
Đoàn kết giúp nhau di chuyển nhà
Ngày 10/1/2026 đối với gia đình chị Chảo Tả Mẩy, thôn Láo Vàng, xã Bát Xát là một sự kiện đáng nhớ, cũng là niềm vui lớn của gia đình. Nhìn khung nhà gỗ được dựng lên chắc chắn và vững chãi tại khu tái định cư Láo Vàng, chị Mẩy bảo không vui sao được khi năm nay gia đình tôi được đón Tết ở nơi an cư mới. Dù đây là ngôi nhà cũ, không phải nhà mới khang trang, cũng không có gì đặc biệt, nhưng điều quan trọng hơn cả là nó được đặt trên mảnh đất mới an toàn, không còn nỗi lo sạt lở đất. Đó cũng là niềm mong đợi của gia đình chị Mẩy gần 10 năm qua.
Trò chuyện với chúng tôi, chị Mẩy kể chuyện gia đình chị sinh sống ở thôn Láo Vàng đã nhiều năm qua. Trước đây, chị cũng như nhiều hộ dân trong thôn chọn nơi định cư trong thung lũng nhỏ, cũng là nơi có dòng suối trong mát chảy qua nên rất thuận lợi cho sinh hoạt. Tuy nhiên, vào năm 2016, sau những trận mưa to, đất trên sườn núi phía trước sạt xuống vùi lấp 1 ngôi nhà. Xóm dân cư nhà chị Mẩy tuy không bị đất sạt vào nhưng phía trên xuất hiện những vết nứt có nguy cơ sạt lở cao.
Những năm sau đó, quanh nhà chị Mẩy và một số khu vực của thôn Láo Vàng xuất hiện thêm nhiều vết nứt mới, khiến hơn chục hộ dân luôn sống trong lo lắng. Vào mùa mưa, bà con thường xuyên phải tìm nơi tránh trú vì nỗi lo lũ ống, lũ quét, sạt lở đất. Từ năm 2020, UBND xã Phìn Ngan đã báo cáo UBND huyện Bát Xát lúc đó và đề xuất xây dựng khu sắp xếp dân cư thiên tai tại thôn Láo Vàng, nhưng đến năm 2022 mới được bố trí nguồn vốn và đến nay mới cơ bản xong mặt bằng để các hộ dân di chuyển nhà ra nơi ở mới.
Thăm khu tái định cư Láo Vàng vào ngày đầu năm mới 2026, chúng tôi thấy bên cạnh ngôi nhà mới của chị Mẩy vừa được dựng đã có những ngôi nhà khác đang được di chuyển đến. Gần 20 người dân là những thanh niên khỏe mạnh đang đợi sẵn trên khu nền đất mới được san phẳng. Chuyến xe tải chở đầy cột kèo vừa đỗ, tất cả hồ hởi ùa vào, người khiêng cột nhà, người bê kèo, người bê chân tảng bê tông… chẳng mấy chốc, các bộ phận của khung nhà gỗ đã được tập kết lại.
Anh Chảo Quầy Trình, chủ nhân của ngôi nhà sắp dựng phấn khởi: Nhà tôi ở thôn Lò Suối Tủng, cách đây 4 km. Do nhà tôi làm ở khu vực có nguy cơ sạt lở cao, nên tôi được xã bố trí tái định cư ở đây. Khung nhà này gia đình tôi ở 3 đời rồi. Ngày trước tất cả cột, kèo đều được các cụ làm bằng gỗ pơ mu nên vẫn tốt lắm. Nhờ bà con trong thôn giúp đỡ mà chỉ trong một ngày tôi đã dỡ xong nhà và di chuyển về đây, đợi vài hôm nữa ngày đẹp sẽ dựng khung và hoàn thiện nhà. Gia đình tôi có hai vợ chồng và 3 con nhỏ, ai cũng vui vì Tết Nguyên đán năm nay nếu có mưa to cũng không phải lo chạy đi ở nhờ như năm trước.
Có mặt tại khu tái định cư Láo Vàng từ sớm để giúp gia đình anh Trình chuyển nhà, anh Lý Diếu Sài - Bí thư Chi bộ thôn Lò Suối Tủng cho biết: Thôn Lò Suối Tủng có 9 hộ dân nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở cao, được bố trí di chuyển đến khu tái định cư Láo Vàng. Bà con mong đợi ngày này đã lâu rồi, nên sau khi được bàn giao mặt bằng là phấn khởi chuẩn bị di chuyển ngay. Hôm nay, gia đình anh Trình là hộ đầu tiên của thôn chuyển nhà về đây. Cùng với các hộ di chuyển nhà cũ thì có 2 hộ dự kiến xây nhà mới. Chi bộ Lò Suối Tủng huy động các đảng viên và bà con trong thôn chung tay giúp đỡ gia đình, phấn đấu dựng xong nhà ở khu tái định cư trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ.
Niềm hi vọng trong mùa xuân mới
Tìm hiểu thêm về Dự án sắp xếp dân cư thiên tai thôn Láo Vàng, chúng tôi được biết dự án do Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng khu vực Bát Xát làm chủ đầu tư, triển khai từ năm 2022, với tổng kinh phí trên 21,2 tỷ đồng. Nguồn vốn được bố trí từ Chương trình Mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi và ngân sách tỉnh, nguồn vốn tài trợ khác. Dự án có diện tích san nền mặt bằng khoảng 6,9 ha, bố trí cho 70 hộ dân di chuyển từ vùng có nguy cơ sạt lở về đây sinh sống.
Trao đổi với chúng tôi về tiến độ xây dựng khu tái định cư Láo Vàng, ông Ngô Hoàng Sơn - Phó Chủ tịch UBND xã Bát Xát cho biết: Tính đến thời điểm này, các hạng mục như san nền mặt bằng, đường giao thông, hệ thống thoát nước, cấp nước, cấp điện đã cơ bản hoàn thiện. Ngày 23/12/2025, UBND xã Bát Xát đã bàn giao mặt bằng cho 19 hộ dân. Trong tháng 1/2026, xã sẽ tiếp tục bàn giao mặt bằng cho khoảng 20 hộ dân ở khu vực bị ảnh hưởng bởi thiên tai thuộc các thôn Láo Vàng, Suối Chải, Lò Sối Tủng, Trung Hồ…về đây an cư.
Tại khu tái định cư Láo Vàng, những ngày đầu năm mới 2026, trong khi một số hộ dân từ vùng thiên tai đang di chuyển nhà đến để dựng lại và xây mới nhà cửa, thì máy xúc, máy ủi và công nhân thi công dự án cũng đang khẩn trương làm việc để hoàn thành nốt các hạng mục. Cũng tại khu tái định cư Láo Vàng, các công trình trường học, nhà văn hóa cũng đã khởi công và đang được xây dựng. Tại các hố móng mới đào, những hàng cột sắt vươn cao giữa sương mù.
Cô giáo Hà Thị Bền - Hiệu trưởng Trường Mầm non Phìn Ngan chia sẻ: Vừa qua, thầy cô giáo và Nhân dân rất phấn khởi vì điểm trường Láo Vàng mới được xây dựng với 2 dãy nhà gồm 4 phòng học, ngoài ra còn có 2 bếp ăn, 2 phòng công vụ cho giáo viên. Đây sẽ là nơi học tập an toàn, thuận lợi cho hàng chục học sinh mầm non, tiểu học ở các thôn Láo Vàng 1, Láo Vàng 2 và các hộ dân vùng thiên tai ở các thôn khác như Suối Chải, Lò Suối Tủng, Trung Hồ mới chuyển đến khu tái định cư sinh sống. Hơn 5 năm qua, cô và trò điểm trường Mầm non Láo Vàng 1 gặp rất nhiều khó khăn khi phải dạy và học ở nhà tạm quây bằng tôn, nên rất mong đợi ngày chuyển sang trường mới.
Trong tiếng máy công trình, tiếng người gọi nhau dựng nhà mới ngân vang giữa công trường, tôi gặp chị Tẩn Thị Duyên - Bí thư Chi bộ thôn Láo Vàng vừa đến khu tái định cư để trò chuyện, động viên nhân dân đang di chuyển nhà về nơi ở mới. Chị Tẩn Thị Duyên chia sẻ: thôn Láo Vàng có 93 hộ dân thì có 14 hộ đang sinh sống trong khu vực có nguy cơ sạt lở được bố trí tái định cư ở đây, nhiều nhất trong các thôn, bản. Hiện nay, đã có 1 hộ dựng xong khung nhà, 3 hộ khác đang di chuyển nhà cũ về nơi ở mới. Chúng tôi tuyên truyền, vận động bà con cùng đoàn kết giúp đỡ nhau làm nhà mới theo hình thức tự nguyện hoặc đổi công.
Theo chị Duyên, kết thúc năm 2025, thôn Láo Vàng có nhiều niềm vui mới. Cùng với các hộ dân được di chuyển về khu tái định cư, thôn cũng có 13 hộ dân được Nhà nước hỗ trợ chỉnh trang, sửa chữa lại nhà theo chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát. Thôn cũng khuyến khích bà con khi sửa chữa hoặc làm nhà mới cố gắng giữ kiến trúc nhà truyền thống của người Dao, vừa bảo tồn bản sắc dân tộc, vừa tạo ra không gian văn hóa để phát triển du lịch cộng đồng trong thời gian tới.
Trong ngày đầu năm mới 2026, chỉ còn hơn 1 tháng nữa là đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ, bầu không khí khẩn trương, náo nức tại khu tái định cư Láo Vàng như xua tan đi thời tiết giá lạnh ở thôn cao và xa xôi nhất xã Bát Xát. Dẫu còn không ít khó khăn, nhưng chắc chắn rằng Tết năm nay sẽ là ngày Tết vui nhất đối với nhiều hộ dân ở vùng lũ Phìn Ngan khi được ngồi quanh mâm cơm đoàn viên ở khu tái định cư mới an toàn, bình yên. Bên hồ Láo Vàng trong xanh, những ngôi nhà mới đang được dựng lên, những cây đào đang nở hoa đón mùa xuân mới.
