Lào Cai là tỉnh biên giới, địa bàn rộng, địa hình chia cắt, dân cư phân bố không đồng đều, đời sống và nhận thức của một bộ phận người dân còn hạn chế. Lợi dụng vào đó, các đối tượng đã thẩm lậu ma tuý vào địa bàn để tiêu thụ và chọn Lào Cai là tuyến trung chuyển ma tuý đến các tỉnh lân cận; gây khó khăn trong phòng ngừa, đấu tranh và kiểm soát tội phạm, tệ nạn ma túy. Nghị quyết 51-NQ/TU ngày 12/02/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tập trung lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng “xã, phường không ma túy” đặt ra mục tiêu quyết liệt: Làm sạch từng địa bàn, huy động cả hệ thống chính trị và Nhân dân cùng tham gia, để 100% xã, phường không ma túy ngay trong năm 2026.
Nghị quyết 51-NQ/TU ra đời trong bối cảnh Lào Cai vẫn còn nhiều phức tạp về ma túy. Thay vì xác định đây là nhiệm vụ riêng của lực lượng chuyên trách, Ban Thường vụ Tỉnh ủy xác định xây dựng “xã, phường không ma túy” thành nhiệm vụ trọng tâm, đột phá của cả hệ thống chính trị trong năm 2026.
Ngay sau đó, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch 73/KH-UBND ngày 13/2/2026 về tập trung thực hiện quyết liệt các giải pháp xây dựng “xã, phường không ma tuý”, các địa phương đã cụ thể hóa mục tiêu, nhiệm vụ đến từng địa bàn. 100% xã, phường thành lập Ban Chỉ đạo xây dựng “xã, phường không ma túy” do đồng chí Bí thư Đảng ủy đứng đầu. Từ đây, công tác phòng, chống ma túy không chỉ còn là trách nhiệm của lực lượng Công an mà đã trở thành nhiệm vụ trực tiếp của cấp ủy, chính quyền, MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội và từng khu dân cư.
Phát biểu tại hội nghị đánh giá kết quả triển khai, thực hiện Nghị quyết 51-NQ/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tập trung lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng “Xã, phường không ma túy”, đồng chí Hoàng Giang - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo xây dựng xã, phường không ma túy tỉnh nhấn mạnh: Phải nâng cao trách nhiệm của cấp uỷ, chính quyền và người đứng đầu. Xác định xây dựng “xã, phường không ma tuý” là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, phải được lãnh, chỉ đạo thường xuyên, liên tục; người đứng đầu phải trực tiếp nắm tình hình, kiểm tra, đôn đốc kết quả thực hiện.
Nghị quyết 51 NQ/TU được đưa vào nội dung sinh hoạt cấp uỷ, chi bộ hằng tháng; gắn kết quả thực hiện với đánh giá, xếp loại tập thể, cá nhân, nhất là người đứng đầu. Đối với địa phương triển khai chậm, thiếu quyết liệt để xảy ra sai sót phải kiểm tra, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và xem xét xử lý theo quy định.
Ngay khi được quán triệt, cấp uỷ, chính quyền và lực lượng chức năng trên địa bàn toàn tỉnh đã quyết liệt triển khai thực hiện. Trong đó, lực lượng Công an giữ vai trò nòng cốt trong rà soát, quản lý địa bàn, đấu tranh với tội phạm; MTTQ và các đoàn thể tham gia tuyên truyền, vận động, quản lý, giúp đỡ người sau cai; thôn, bản, tổ dân phố trở thành nơi phát hiện những biểu hiện bất thường, cung cấp thông tin và cùng giám sát địa bàn.
Nhiều địa phương xác định: “Người dân là chiến sĩ, gia đình là trận địa, địa phương là pháo đài trong phòng, chống ma tuý” như một giải pháp mang tính căn cơ và bền vững.
Đại tá Trần Quốc Huy – Phó Giám đốc Công an tỉnh Lào Cai cho biết: Công an tỉnh thành lập 109 tổ công tác với 327 cán bộ, chiến sĩ tăng cường xuống cơ sở. Với phương châm “cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng đấu tranh”, các tổ công tác đã phối hợp cùng địa phương rà từng địa bàn, từng nhóm đối tượng, xác định những tiêu chí chưa đạt, tìm những nguyên nhân khiến ma túy còn tồn tại để tập trung giải quyết với các giải pháp theo 3 nhóm cụ thể: cắt cầu, giảm cung, duy trì bền vững.
Nghị quyết 51-NQ/TU đặt ra nguyên tắc “4 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian hoàn thành; cùng “3 không”: không chồng chéo, không bỏ sót nhiệm vụ, không né tránh trách nhiệm. Do vậy, mỗi xã, phường vì thế vừa là một “mặt trận” vừa là một đơn vị chịu trách nhiệm về kết quả cuối cùng trên chính địa bàn mình quản lý.
Đồng chí Tô Ngọc Liễn – Bí thư Đảng uỷ phường Sa Pa nhấn mạnh: Chúng tôi liên tục đổi mới công tác tuyên truyền theo hướng “đúng và trúng”, từ nâng cao nhận thức sang hình thành “sức đề kháng” của cộng đồng trước ma tuý. Cùng với đó, phát huy sức lan toả của mạng xã hội, truyền thanh cơ sở, tăng cường tuyên truyền trực tiếp, điều tra dư luận xã hội, nhất là đối với nhóm có nguy cơ cao với nội dung ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với trình độ dân trí và tình hình thực tiễn tại địa phương.
Để Nghị quyết 51-NQ/TU không dừng lại ở những mục tiêu bằng văn bản, cuộc đấu tranh với ma túy được đẩy sâu xuống từng địa bàn với những nơi khó nhất, nguy hiểm nhất. Đó là những cuộc truy tìm đối tượng giữa núi rừng, nơi địa hình hiểm trở từng được lợi dụng làm chỗ ẩn náu, né tránh lực lượng chức năng.
Theo lời kể của cán bộ Phòng cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Lào Cai, khuất giữa đại ngàn rừng núi xã Minh Lương là những lán rừng heo hút, những hang quặng cũ đã ngừng khai thác. Chính sự biệt lập ấy đã trở thành “vỏ bọc” để các đối tượng liên quan đến ma túy ẩn náu. Đó cũng là lý do khiến việc xác định hướng di chuyển của các đối tượng gần như “mò kim đáy bể” bởi với thủ đoạn tinh vi, chúng liên tục thay đổi chỗ ẩn náu, di chuyển qua nhiều khu vực.
Thế nhưng bằng các nguồn tin trinh sát và nhiều biện pháp nghiệp vụ quyết liệt, rạng sáng 18/6/2026, hơn 100 cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Lào Cai đã chia thành nhiều mũi, đột kích vào khu vực có lán trại vây bắt thành công 20 đối tượng, thu giữ 169 viên ma túy tổng hợp dạng hồng phiến, 16 gói heroin cùng nhiều tang vật liên quan được thu giữ.
Mở rộng điều tra, Công an tỉnh ra quyết định tạm giữ hình sự 15 đối tượng, lập hồ sơ đưa các trường hợp còn lại đi cai nghiện bắt buộc và tiếp tục làm rõ 13 đối tượng khác có liên quan.
Trực tiếp tham gia điều tra và tổ chức vây bắt các đối tượng, Trung tá Hà Mạnh Hùng - Đội trưởng Đội số 4, phòng Cảnh sát Hình sự, Công an tỉnh Lào Cai cho biết: Chúng tôi phải băng rừng xuyên đêm để tổ chức vây bắt vào lúc rạng sáng vì đây là thời điểm các đối tượng ít cảnh giác nhất. Sau khi vây bắt chúng tôi phải thực hiện ngay các biện pháp nghiệp vụ bởi đây là địa bàn các đối tượng rất dễ kích động, chống đối và lôi kéo người khác có hành vi gây cản trở cho người thực thi nhiệm vụ.
Ở Phình Hồ, từng có thời điểm ma túy tạo thành một vòng luẩn quẩn: người nghiện còn thì nhu cầu tìm mua còn, người bán còn thì ma túy vẫn có đường len vào địa bàn. Bởi vậy, khi hai tổ công tác của Công an tỉnh được tăng cường về xã, mục tiêu không chỉ là phát hiện, xử lý triệt để những vụ mua bán, tàng trữ mà phải tìm cách “bẻ gãy” mối liên hệ giữa người mua và kẻ bán.
Từng trường hợp nghiện, nghi sử dụng trái phép chất ma túy được rà soát chặt chẽ. Khi các đối tượng sử dụng được đưa vào diện quản lý, một phần “cầu” của ma túy bắt đầu được thu hẹp.
Không dừng lại ở đó, qua mỗi trường hợp được rà soát, lực lượng chức năng tiếp tục “lần ngược đường đi của ma túy”: mua của ai, ở đâu, những người nào thường xuyên cung cấp, những mối liên hệ nào cần tiếp tục xác minh. Đây cũng là điểm cốt lõi của cách làm “cắt cầu, giảm cung” mà lực lượng chức năng đã triển khai tại Phình Hồ.
Thượng tá Dư Mạnh Thắng - Phó Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Lào Cai, người trực tiếp phụ trách hai tổ công tác tại Phình Hồ cho biết: Khi “cầu” giảm xuống và “cung” bị đánh mạnh thì ma túy mới dần mất điều kiện tồn tại trên địa bàn. Đến nay, xã Phình Hồ đã có hơn 40 trường hợp được đưa đi cai nghiện bắt buộc; gần 10 vụ liên quan đến ma túy được phát hiện, bắt giữ.
Cùng với giảm “cầu”, công tác đấu tranh triệt phá các đường dây, điểm, tụ điểm và xử lý tội phạm ma túy được đẩy mạnh. Từ 20/3 đến nay, tỉnh Lào Cai đã phát hiện, bắt giữ 316 vụ với 626 đối tượng phạm tội về ma tuý; thu giữ 359,2 gam heroin cùng nhiều loại ma tuý khác.
Mục tiêu hoàn thành 100% xã, phường không ma túy trong tháng 10/2026 - về đích trước 2 tháng so với kế hoạch được giao đang đưa cuộc “tổng tiến công” vào chặng “nước rút”. Song, làm sạch địa bàn mới là một nửa của bài toán; giữ được địa bàn không tái phức tạp mới là kết quả lâu dài. Bởi vậy, kết quả quan trọng nhất của Nghị quyết 51-NQ/TU không chỉ là xử lý những điểm phức tạp trước mắt, mà là tạo được sức phòng ngừa ngay từ cơ sở, để mỗi xã, phường đủ sức kiểm soát và không để ma túy quay trở lại.
Bài 2: Dựa vào sức dân “giữ sạch” địa bàn
