Nhưng, ít ai ngờ rằng, vùng đất này từng có những năm tháng chìm trong nỗi lo lắng của bà con nông dân khi phải chứng kiến cảnh những vườn cam lụi tàn, bưởi rụng đầy gốc...
Câu chuyện bắt đầu từ khoảng những năm 2011 - 2015. Khi ấy, cùng với nhiều vùng quê khác, nông dân xã Hưng Thịnh (nay là Lương Thịnh) đẩy mạnh phong trào phát triển kinh tế. Nhiều hộ gia đình đã mạnh dạn cải tạo vườn tạp, đồi gò quanh nhà để trồng cây ăn quả có múi. Hai loại cây trồng chính được bà con lựa chọn là cam đường canh và bưởi.
Vốn là vùng quê có truyền thống cần cù lao động, tích cực tìm tòi cái mới để vươn lên, đến năm 2015, Hưng Thịnh đã có trên 200 ha cây ăn quả có múi. Nhiều mô hình kinh tế hộ đã thu lãi vài trăm triệu đồng từ những vườn cam đường canh. Khát vọng của bà con vùng quê núi về một cuộc sống thịnh vượng nhờ cây cam, cây bưởi tưởng như đã nằm trong tầm tay.
Thế nhưng, niềm vui ngắn chẳng tày gang, những cây cam bắt đầu già cỗi, năng suất thấp, chất lượng kém. Đặc biệt, bệnh vàng lá, thối rễ xuất hiện rồi lan rộng, không có cách gì chữa trị.
Còn với những người trồng bưởi, họ không đối mặt với bệnh vàng lá, thối rễ, vườn bưởi nhà nào cũng sinh trưởng và phát triển tốt, xuân đến đơm hoa, thu về quả chín lúc lỉu. Tuy nhiên, bưởi được mùa nhưng người trồng lại chẳng được hưởng niềm vui vì giá bán bưởi quá thấp. Thời điểm thấp nhất, quả bưởi ngon có giá 2 - 3 nghìn đồng, nhưng vẫn khó bán. Giá bán không bù được chi phí chăm sóc và công thu hái nên bà con Hưng Thịnh bỏ bưởi, quả chín rụng đầy gốc.
Ông Nguyễn Văn Minh - người làng Yên Định lý giải: "Cái khó là quả bưởi nơi đây chưa có thương hiệu, chưa có chỗ đứng trên thị trường. Bên cạnh đó, thời điểm thu hoạch rất ngắn, từ cuối tháng 8 đến đầu tháng 11 âm lịch, trong khi mỗi nhà có hàng vạn quả bưởi, do đó rất khó tìm đầu ra cho sản phẩm".
Cam thì già cỗi, bưởi rụng đầy gốc, nông dân Hưng Thịnh chịu nhiều thiệt hại bởi việc kiến thiết một đồi trồng cây có múi rất tốn kém với những khoản chi như: thuê máy đánh lô trên sườn dốc, mở đường lên đồi, đào hố, bón phân, mua cây giống...
Thế rồi, trong khó khăn, bà con đã tìm ra hướng đi mới: ghép chanh tứ thời lên thân, cành cây bưởi, trồng lại chanh vào đúng vị trí cây cam đường canh kém hiệu quả.
Ông Trần Văn Đông - người dân Hưng Thịnh chia sẻ: "Chuyển đổi diện tích cam kém hiệu quả sang trồng chanh và thực hiện ghép chanh tứ thời lên cây bưởi là lựa chọn đúng đắn với các ưu điểm: không bị vàng lá, thối rễ, thời điểm thu hoạch kéo dài; thị trường rộng, rất dễ tiêu thụ. Đặc biệt, chanh ghép lên thân, cành cây bưởi sẽ tận dụng được bộ rễ khỏe mạnh, năng suất cao hơn, ít sâu bệnh hơn".
Với những ưu điểm ấy, việc chuyển đổi từ vườn cam sang trồng chanh, đặc biệt là những mắt ghép chanh trên thân, cành cây bưởi diễn ra nhanh chóng. Bà con tự học hỏi phương pháp ghép, tiếp thu tư vấn kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh... để rồi vùng cây ăn quả có múi hơn 200 ha của Hưng Thịnh cũ và khoảng 300 ha của xã Lương Thịnh hôm nay đã cơ bản chuyển sang giống chanh tứ thời.
Phó Chủ tịch UBND xã Lương Thịnh, ông Lê Tuấn Anh cho biết: "Mỗi ha chanh từ 3 năm tuổi trở lên mang lại nguồn thu cho bà con không dưới 15 tấn quả, với giá bán bình quân 10 - 12 nghìn/kg, mỗi hộ cũng thu về cả trăm triệu đồng. Chuyển hướng sang cây chanh, đặc biệt là việc ghép chanh vào cây bưởi là hướng đi mang lại hiệu quả kinh tế cho bà con".
Chúng tôi cùng cán bộ xã Lương Thịnh tới thăm gia đình anh Đinh Khải Đại, người làng Kim Bình. Được biết, gia đình anh chưa phải là tiêu biểu nhất ở Lương Thịnh về phát triển kinh tế nói chung và trồng chanh nói riêng, nhưng mỗi năm, với 2,5 ha chanh, anh cũng thu lãi 500 - 600 triệu đồng. Chia sẻ niềm vui với chúng tôi, anh Đại cho biết: "Giá chanh thời điểm này dao động từ 10 - 12 nghìn đồng/kg, có lúc cao nhất là 47 nghìn đồng/kg nên bà con rất phấn khởi và yên tâm phát triển sản xuất".
Từ trồng chanh, nhiều hộ dân Lương Thịnh đã xây được nhà kiên cố, sắm tiện nghi sinh hoạt, xe hơi đắt tiền. Thành quả ấy đến từ tình yêu lao động, tinh thần vượt khó, không chịu buông tay nhìn thất bại...
Nhiều người dân Lương Thịnh sau khi thu được những thành quả từ vườn chanh quanh nhà, quanh xóm đã tích lũy kinh nghiệm, kiến thức và nguồn vốn để mạnh dạn sang Phú Thọ, Tuyên Quang, vào tận các tỉnh Tây Nguyên để thuê đất trồng chanh và thu lợi nhuận rất lớn, trở thành những người giàu có.
Chia tay Hưng Thịnh khi bà con đang thu những lứa chanh cuối vụ. Một vài nhà thu xong sớm đang chuẩn bị phân bón gốc để chanh ra hoa sớm, thu quả vào tháng Giêng - mùa vụ mà giá chanh lên tới vài chục nghìn đồng mỗi kg. Nhìn những vườn chanh sai trĩu quả chúng tôi hiểu rằng, ở vùng quê này, câu chuyện phát triển kinh tế của nông dân không chỉ là đổi loại cây trồng, mà còn là chuyện đổi tư duy, dám nghĩ, dám làm và kiên trì theo đuổi khát vọng làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.
