Ở một số thôn, bản vùng cao Lào Cai, điện lưới quốc gia đã về đến nhà dân nhưng vẫn truyền tải qua đường dây do các hộ góp tiền tự kéo, thay vì hệ thống hạ tầng đồng bộ được Nhà nước đầu tư. Dây kéo xa, cột tre, cột gỗ tạm bợ khiến nguồn điện yếu, chập chờn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Người dân mong sớm được đầu tư đường điện bảo đảm chất lượng để phục vụ sinh hoạt và sản xuất.
Những đường dây điện do dân tự kéo
Tại thôn Mai Đào 3, xã Thượng Hà, gia đình anh Bàn Văn Tiếp đang xây dựng căn nhà mới. Chiếc máy trộn bê tông không thể chạy bằng nguồn điện hiện có, anh phải mua dầu để vận hành máy. Mỗi can dầu dùng thêm là một khoản chi phí phát sinh trong lúc xây dựng căn nhà.
Đường điện dẫn về nhà anh dài hơn 1 km. Để có điện sinh hoạt, gia đình đã tự mua dây, dựng cột tre, cột gỗ kéo điện về. Qua quãng đường dài, điện yếu và hao hụt nhiều. Những thiết bị cần công suất lớn như máy trộn bê tông đành để nguồn điện ấy “chịu thua”.
Anh Cư A Chinh cũng ở thôn Mai Đào 3, kể rằng, người dân đã góp tiền kéo điện vì khu dân cư chưa được đầu tư đường dây và trạm biến áp đáp ứng nhu cầu. Có đường dây dài gần 2 km nên điện về đến nhà nhưng máy cắt cỏ, máy tẽ ngô không chạy được; tủ lạnh nhanh hỏng do điện chập chờn. Công việc đồng áng vì thế vẫn phải dựa nhiều vào sức người.
Theo ông Đặng Văn Thanh - Trưởng thôn Mai Đào 3, trong thôn còn nhiều hộ sử dụng điện tự kéo. Đường dây dài, chất lượng điện không bảo đảm khiến các gia đình khó dùng thiết bị sinh hoạt. Tại các cuộc tiếp xúc cử tri, người dân đã nhiều lần kiến nghị về việc đầu tư hạ tầng điện.
Ở thôn San Lùng, xã Bát Xát, người dân cũng chung nỗi niềm điện yếu, chập chờn. Anh Lò Kin Phú nhớ lại, hơn chục năm trước, gia đình anh cùng bảy hộ khác góp tổng cộng 35 triệu đồng để kéo đường điện dài hơn 1 km về sử dụng. Vậy nhưng điện yếu nên người dân khó sử dụng máy nông cụ để giảm công lao động.
Ông Chảo Láo Tả - Trưởng thôn San Lùng, cho biết, nhà ở đầu đường dây còn dùng điện được, nhưng đến cuối đường dây, có lúc điện sụt giảm đến mức nấu nồi cơm không chín được. Một số hộ phải mua thêm đèn năng lượng mặt trời để thắp sáng; vào mùa đông, nguồn điện này càng khó đáp ứng nhu cầu. “Vừa rồi xã cử cán bộ xuống thôn khảo sát, tính toán hướng tuyến kéo điện. Bà con mong dự án sớm được đầu tư”, ông Tả chia sẻ.
Không chỉ ở Bát Xát hay Thượng Hà, tình trạng này còn diễn ra tại nhiều cụm dân cư vùng cao khác trên địa bàn tỉnh. Người dân phải góp tiền tự kéo đường dây điện về nhà khá xa, treo trên cột tre, cột gỗ. Nguồn điện yếu, chập chờn ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt, sản xuất và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.
Đưa điện đến gần người dân hơn
Những năm qua, tỉnh đã quan tâm đầu tư hạ tầng lưới điện đến các thôn, bản, từng bước cải thiện điều kiện sinh hoạt của người dân nông thôn. Tuy nhiên, địa bàn rộng, nhiều cụm dân cư ở xa trung tâm, trong khi nguồn lực đầu tư có hạn. Tại một số nơi, đường điện và trạm biến áp chưa đáp ứng nhu cầu, người dân vẫn phải góp tiền tự kéo điện về dùng.
Ông Nguyễn Tiến Luật - Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã Thượng Hà cho biết: "Một số khu vực vùng cao trên địa bàn xã chưa có trạm biến áp đáp ứng nhu cầu. Việc tự kéo điện khiến chất lượng điện không bảo đảm và tiềm ẩn nguy hiểm. Xã đã phối hợp với ngành điện rà soát, đề xuất cấp có thẩm quyền bố trí nguồn lực đầu tư".
Tại 6 xã do Điện lực Bảo Yên quản lý, một số khu dân cư cũng đang sử dụng điện tự kéo. Ông Đào Xuân Giảng - Phó Trưởng Điện lực Bảo Yên cho biết: "Đơn vị đã phối hợp với chính quyền địa phương rà soát nhu cầu, khảo sát hướng tuyến đối với các dự án trong danh mục. Với những khu vực còn phải dùng điện tự kéo, ngành điện tiếp tục hướng dẫn người dân sử dụng điện an toàn; đồng thời phối hợp nghiệm thu, đóng điện khi các công trình hoàn thành".
Trước thực trạng nhiều cụm dân cư vùng cao trên địa bàn tỉnh chưa có nguồn điện đảm bảo để sử dụng, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 2445/QĐ-UBND (ngày 15/7/2026) phê duyệt chủ trương đầu tư 91 dự án cấp điện nông thôn giai đoạn 2026 - 2030, tổng mức đầu tư hơn 1.480 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh. Các dự án dành cho thôn, bản, cụm dân cư chưa được sử dụng điện lưới quốc gia hoặc đã có điện nhưng chất lượng điện năng chưa bảo đảm.
Theo quyết định, UBND các xã, phường là chủ đầu tư và có trách nhiệm tiếp tục rà soát quy mô, thực hiện các bước triển khai dự án. Cùng với nguồn vốn ngân sách tỉnh đã được phê duyệt trong chủ trương đầu tư, việc huy động thêm nguồn lực, lồng ghép các chương trình và nguồn vốn hợp pháp khác sẽ giúp hạ tầng điện từng bước đến gần hơn với các khu dân cư xa trung tâm.
Đưa điện lưới đến các cụm dân cư vùng cao là mong mỏi chính đáng của người dân và cũng là điều kiện để phát huy hiệu quả của máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất. Khi hạ tầng điện nông thôn được đầu tư đồng bộ, người dân ở vùng sâu, vùng xa, mới có nguồn điện an toàn, ổn định. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, thu hẹp khoảng cách phát triển và giảm nghèo bền vững.