Xuân mới Nhìu Cù San

Con đường thỏa niềm mong ước

Trước đây, nhắc đến thôn Nhìu Cù San (xã Sàng Ma Sáo cũ), nhiều người nhớ tới bản Mông nằm dưới chân núi “sừng trâu”, đẹp như tranh vẽ, rực rỡ sắc hoa đào mỗi độ xuân về, tựa miền cổ tích giữa đời thực. Thế nhưng, để đặt chân đến được Nhìu Cù San lại là hành trình không hề dễ dàng. Tuyến đường dài khoảng 7km từ trung tâm xã vào thôn vẫn là đường đất đá gập ghềnh, việc đi lại gặp vô vàn khó khăn. Những ngày mưa, con đường trở nên trơn trượt, người dân địa phương nhiều khi buộc phải bỏ xe máy, đi bộ mới có thể di chuyển.

Mùa xuân năm 2023, tôi quyết định thực hiện chuyến đi đến thôn Nhìu Cù San. Dù lựa chọn ngày nắng ráo, nhưng phải mất gần một giờ đồng hồ tôi mới có thể vượt qua quãng đường đầy sỏi đá để đến được đầu thôn. Chỉ khi trở về trung tâm xã an toàn, tôi mới thực sự thở phào nhẹ nhõm. Tuy nhiên, hai tay và bờ vai thì mỏi nhừ vì những cú xóc liên hồi. Sau chuyến đi ấy, hình ảnh những con đường nhỏ hẹp, chênh vênh men theo sườn núi luôn ám ảnh tôi - nơi chỉ một chút sơ sảy cũng có thể dẫn đến tai nạn, tiềm ẩn nhiều hiểm nguy.

Trở lại Nhìu Cù San hôm nay, anh Hạng A Giống, cán bộ văn hóa xã Dền Sáng, cho biết tuyến đường vào thôn Nhìu Cù San, thuộc Tỉnh lộ 158, đang được tỉnh đầu tư hơn 35 tỷ đồng để mở rộng mặt đường và sẽ được trải nhựa trong thời gian tới. Biết thông tin, bà con địa phương phấn khởi lắm. Tuy nhiên, do tuyến đường đang trong quá trình thi công, nhiều đoạn được san gạt mở rộng nên việc đi lại hiện vẫn còn khó khăn. Để tiết kiệm thời gian, anh Giống đã điều khiển xe bán tải đưa chúng tôi vào thôn.

Quả thực, so với tuyến đường nhỏ hẹp, đầy sỏi đá trước đây, tuyến đường mới được mở rộng gấp 2 - 3 lần, nối liền thôn Khu Chu Phìn với thôn Nhìu Cù San. Sau một thời gian thi công, con đường đã dần hiện rõ hình hài. Từ xa nhìn lại, tuyến đường uốn lượn men theo dòng suối và sườn đồi, vươn dần lên núi Nhìu Cồ San như một dải lụa. Qua đoạn đường đất đang san gạt đã rải đá dăm phẳng phiu, mở ra lối vào thôn khang trang, hiện đại, đẹp như một “tiểu cao tốc” giữa vùng cao.

Gặp chúng tôi, già làng Giàng A Sình nở nụ cười hiền hậu; những nếp nhăn trên gương mặt kham khổ như giãn ra, ánh mắt ánh lên niềm xúc động. Ông chia sẻ: Tôi sinh ra và lớn lên ở Nhìu Cù San, nay đã 84 tuổi, cả đời không mong ước gì nhiều ngoài một con đường đẹp, khang trang để bà con đi làm, xuống chợ Mường Hum buôn bán thuận tiện, đỡ vất vả. Thật sự vui khi được Đảng, Nhà nước quan tâm đầu tư tuyến đường rộng, đẹp. Có đường nhựa như dưới phố, ngày mưa bà con sẽ không còn phải đi bộ nữa, chỉ cần đi xe máy khoảng 20 phút là đã tới trung tâm xã cũ rồi.

Ông Giàng A Phừ, Bí thư Chi bộ thôn Nhìu Cù San cũng bày tỏ niềm phấn khởi: Tuyến đường vào thôn được đầu tư mở rộng từ cuối năm 2023, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026, mở ra triển vọng phát triển cho đồng bào Mông nơi đây. Đến nay, một số đoạn đã xong nền đường, giúp người dân đi lại an toàn, xe ô tô chở vật liệu vào thôn cho bà con xây nhà. Khi tuyến đường hoàn thành, việc tiêu thụ nông sản và đón khách du lịch khám phá đường đá cổ Pavie, thác Ong Chúa, chinh phục núi Nhìu Cồ San sẽ thuận lợi hơn. Dù cho vàng, cho bạc, người Mông dưới núi “Sừng trâu” cũng không hạnh phúc bằng được đi trên con đường mới này.

Niềm tin dưới núi “Sừng trâu”

Từ xóm Chà Phà, du khách có thể tham quan trạm nghỉ cổ thời Pháp, đi theo tuyến đường đá cổ Pavie sang thôn Sàng Mào Phố (xã Sin Suối Hồ, huyện Phong Thổ cũ, tỉnh Lai Châu). Đây là tuyến đường đá vắt qua dãy núi Nhìu Cồ San, do người Pháp xây dựng từ năm 1920 và hoàn thành vào năm 1927, với tổng chiều dài khoảng 100km.

Từ xóm Nhìu Cù San, có đường lên khám phá thác Ong Chúa, chinh phục các đỉnh Nhìu Cồ San, Cú Nhù San hùng vĩ. Khu vực này còn sở hữu nhiều cây cổ thụ, rừng phong lá đỏ và vào mùa đông, du khách có thể chiêm ngưỡng biển mây tuyệt đẹp trên đỉnh núi.

Trở lại Nhìu Cù San lần này, tôi không khỏi ngỡ ngàng khi xóm Nhìu Cù San với những ngôi nhà gỗ cũ ẩn mình giữa vườn đào đẹp như tranh vẽ nay đã không còn. Dạo quanh xóm, chỉ còn lại những nền nhà ngổn ngang gạch ngói, nhiều mái nhà đã tháo dỡ, trơ khung gỗ, tường gạch vỡ vụn. Lý giải điều này, Bí thư Chi bộ Giàng A Phừ giải thích: Suốt hàng trăm năm qua, nơi đây chưa từng xảy ra sạt lở, lũ ống hay lũ quét ảnh hưởng đến đời sống người dân. Tuy nhiên, sau các đợt mưa bão năm 2024, phía trên sườn núi xuất hiện những vết nứt kéo dài, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở cao.

Trước thực trạng đó, năm 2025, cấp ủy, chính quyền xã Sàng Ma Sáo cũ (nay là xã Dền Sáng) đã chỉ đạo các đơn vị chức năng kiểm tra, đánh giá khu vực có nguy cơ sạt lở, đồng thời tuyên truyền, vận động người dân di dời khỏi vùng tiềm ẩn nguy hiểm đến nơi ở mới nhằm bảo đảm an toàn. Mặc dù tiếc những vườn đào cổ thụ, những ngôi nhà do ông cha xây dựng và gắn bó qua nhiều thế hệ, nhưng khi được tuyên truyền, 61 hộ dân trong thôn đều đồng thuận, cùng nhau di chuyển nhà cửa để sớm ổn định cuộc sống.

Theo con đường thôn đang được mở rộng, chúng tôi ngược dốc khoảng 300m đã đến khu tái định cư mới. Ngay dưới chân núi Cú Nhù San, trên triền núi không quá dốc, những ngôi nhà mới hiện ra với dáng vẻ khang trang, vững trãi. Trong ngôi nhà mới xây, ông Giàng Sử chia sẻ: Mặc dù phải di chuyển nhà vất vả nhưng gia đình tôi được Nhà nước hỗ trợ 80 triệu đồng nên có thêm tiền để xây ngôi nhà mới khang trang, kiên cố. Năm nay, không chỉ gia đình tôi, mà nhiều hộ dân trong thôn cũng được đón Tết trong ngôi nhà mới, không còn lo sạt lở đất, bà con đều phấn khởi, cảm ơn Đảng và Nhà nước nhiều lắm.

Qua tìm hiểu, thôn Nhìu Cù San (xã Dền Sáng) có 61 hộ dân sinh sống trong khu vực nguy cơ sạt lở đã được Nhà nước hỗ trợ mỗi hộ 80 triệu đồng để di dời đến nơi ở mới. Bên cạnh đó, 13 hộ dân được hỗ trợ mỗi hộ 30 triệu đồng theo chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát nhằm chỉnh trang, sửa chữa nhà ở. Nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, vận động và phát huy tinh thần đoàn kết, tương trợ trong cộng đồng, đến nay hầu hết các hộ dân đã hoàn thành nhà ở khang trang, sẵn sàng đón mùa xuân mới.

Với lợi thế là thôn có phong cảnh đẹp, có thác nước, núi non hùng vĩ, là điều kiện thuận lợi để Nhìu Cù San phát triển du lịch cộng đồng. Thời gian qua, trong thôn đã có 10 hộ dân chỉnh trang nhà cửa làm homestay đón khách du lịch đến tham quan, lưu trú, tiêu biểu là các ông: Giàng A Tếnh, Giàng A Giống, Giàng A Lầu, Giàng A Trai, Giàng A Sình, Giàng A Sái, Giàng A Kỷ,….Ngoài ra, còn có hàng chục người tham gia phát triển du lịch với các công việc như lái xe ôm, vận chuyển đồ, dẫn khách leo núi,…góp phần nâng cao thu nhập.

Chia tay chúng tôi, Bí thư Chi bộ thôn Nhìu Cù San Giàng A Phừ chia sẻ niềm vui của đồng bào Mông dưới núi “Sừng Trâu” khi năm nay thôn có đường mới, nhà mới, thêm 18 hộ thoát nghèo và cận nghèo. Những cây đào cổ thụ đã bung nở, Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 chỉ còn tính bằng ngày, bà con đang rộn ràng chuẩn bị mổ lợn, đón xuân ấm áp. Vài năm tới, khi những cây đào mới lớn lên, bản Nhìu Cù San sẽ lại hiện ra đẹp như một miền cổ tích.