Điều chúng tôi nhận thấy rõ nét nhất khi đến Cao Sơn là phụ nữ nơi đây đã chủ động tham gia sinh hoạt hội, mạnh dạn trao đổi, chia sẻ về những vẫn đề chung như: chăm sóc, giáo dục con; kế hoạch hóa gia đình; phòng chống bạo lực gia đình, tảo hôn... Ở không ít gia đình, phụ nữ đã có tiếng nói hơn trong các quyết định chung, quan tâm đến việc học của con, phát triển kinh tế, xây dựng cuộc sống gia đình ấm no, tiến bộ.
Những chuyển biến ấy tuy thầm lặng nhưng bền bỉ, phản ánh rõ nét hiệu quả từ các hoạt động tuyên truyền, đồng hành của Hội Phụ nữ xã và các chương trình, dự án đã và đang được triển khai tại Cao Sơn, trong đó có Dự án 8 “Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em”.
Chị Nùng Thiên Nga, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Cao Sơn chia sẻ: Thông qua việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền với nhiều hình thức linh hoạt, gần gũi Dự án 8 đã góp phần nâng cao nhận thức của phụ nữ về bình đẳng giới, phòng chống bạo lực gia đình, tảo hôn…
Phụ nữ ngày càng hiểu rõ hơn quyền và trách nhiệm của mình, mạnh dạn bày tỏ tiếng nói, tham gia vào các quyết định trong gia đình và cộng đồng. Không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, Dự án 8 còn tạo điều kiện để phụ nữ Cao Sơn tiếp cận kiến thức, kỹ năng sống, chăm sóc sức khỏe sinh sản, nuôi dạy con và phát triển kinh tế, qua đó từng bước xóa bỏ định kiến giới, thúc đẩy sự thay đổi từ nhận thức đến hành động.
Những chuyển biến tích cực ấy đã góp phần nâng cao vị thế của phụ nữ Cao Sơn, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững và bình đẳng nơi vùng cao.
Phát huy truyền thống tốt đẹp, những năm qua, phụ nữ xã Cao Sơn đã không ngừng nỗ lực vươn lên, vượt qua khó khăn về điều kiện kinh tế, địa lý và tập quán cũ. Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương, Hội Phụ nữ xã Cao Sơn đã trở thành điểm tựa tin cậy cho hơn hai nghìn hội viên phụ nữ trên địa bàn.
Hiện nay, Hội phụ nữ xã có 33 chi hội với 2.481 hội viên, chiếm 67,4% tổng số phụ nữ từ 18 tuổi trở lên. Không chỉ chú trọng mở rộng số lượng, hội đặc biệt quan tâm nâng cao chất lượng tổ chức và hội viên nòng cốt.
100% chi hội đều có hội viên nòng cốt, hơn 85% chi hội hằng năm hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên. Công tác quản lý, sinh hoạt hội được đổi mới linh hoạt, phù hợp với thực tiễn vùng cao, từ sinh hoạt trực tiếp đến ứng dụng mạng xã hội như Zalo, Facebook để kết nối, lan tỏa hoạt động.
Hiện nay, Cao Sơn vẫn đang đối mặt với những vấn đề xã hội nhức nhối, trong đó có tình trạng tảo hôn. Do điều kiện kinh tế khó khăn, nhận thức pháp luật hạn chế và ảnh hưởng của tập tục cũ, tảo hôn vẫn xảy ra, nhất là ở lứa tuổi từ 14 đến dưới 18. Trước thực trạng đó, Hội Phụ nữ xã đã vào cuộc quyết liệt.
Hội đã tích cực truyền thông bằng nhiều hình thức gần gũi, thiết thực, trong đó có thể kể đến vai trò quan trọng của các tổ truyền thông cộng đồng. Chị Vàng Thị Dín, Chi hội trưởng Phụ nữ thôn Cán Cấu I chia sẻ: Tại các buổi sinh hoạt, chị em được tuyên truyền về hậu quả của tảo hôn, kiến thức chăm sóc sức khỏe sinh sản, kỹ năng nuôi dạy con và định hướng tương lai cho trẻ vị thành niên. Từ những buổi trò chuyện chân tình ấy, nhận thức của nhiều gia đình đã dần thay đổi.
Dẫu vậy, hành trình xóa bỏ tảo hôn ở Cao Sơn vẫn còn nhiều gian nan khi tỷ lệ hộ nghèo còn cao, tư tưởng “lấy vợ sớm để có thêm lao động” vẫn tồn tại ở một bộ phận người dân. Nhận diện rõ những khó khăn đó, Hội Phụ nữ xã Cao Sơn đã đề ra nhiều giải pháp đồng bộ như: đổi mới công tác tuyên truyền bằng ngôn ngữ bản địa; tăng cường phối hợp với ngành y tế, đoàn thanh niên; ký cam kết “Gia đình không tảo hôn”; mở rộng cơ hội học tập, định hướng nghề nghiệp cho trẻ em gái – giúp các em đủ tự tin nói “không” với tảo hôn.
Không chỉ là lực lượng tiên phong trong giải quyết các vấn đề xã hội, phụ nữ Cao Sơn còn giữ vai trò trung tâm trong bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Giữa làn sóng toàn cầu hóa, khi nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, phụ nữ Cao Sơn vẫn lặng lẽ giữ gìn tiếng nói, trang phục, lời ca, điệu múa của dân tộc mình.
Giai đoạn 2021 - 2025, Hội Phụ nữ xã đã vận động chị em mặc trang phục truyền thống trong các dịp lễ, khuyến khích học dân ca, thêu dệt thổ cẩm, phát triển kinh tế từ sản phẩm văn hóa và du lịch cộng đồng.
Đồng thời, chủ động phối hợp, vận động để chị em phụ nữ mạnh dạn, nhiệt tình tham gia các câu lạc bộ văn hóa dân gian, qua đó khơi dậy niềm tự hào và ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc.
Tiêu biểu là Câu lạc bộ “Hát dân ca Nùng Dín” tại thôn Lùng Khấu Nhin với 34 thành viên thành lập năm 2022; Câu lạc bộ “Sinh hoạt dân ca Bố Y” tại thôn Ma Ngán với 18 thành viên, Câu lạc bộ “Sinh hoạt dân ca Nùng Dín” tại thôn Lùng Khấu Nhin với 21 thành viên thành lập năm 2023 và Câu lạc bộ “Sinh hoạt dân ca của người Mông”, tại thôn Ma Ngán B với 25 thành viên, thành lập năm 2024.
Thông qua các buổi sinh hoạt định kỳ, ban chủ nhiệm các câu lạc bộ đã lồng ghép tuyên truyền, vận động hội viên và người dân tích cực gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống; đồng thời mời các nghệ nhân am hiểu phong tục, làn điệu dân ca đến truyền dạy những bài hát cổ, điệu múa, điệu nhảy đặc trưng của từng dân tộc.
Những hoạt động này không chỉ góp phần bảo tồn giá trị văn hóa mà còn tạo không gian sinh hoạt lành mạnh, gắn kết cộng đồng và khẳng định vai trò, sự tự tin của phụ nữ trong đời sống văn hóa ở Cao Sơn.
Từ những việc làm cụ thể, bền bỉ và đầy trách nhiệm, phụ nữ Cao Sơn đang từng ngày khẳng định vị thế của mình trong gia đình và xã hội. Họ không chỉ vươn lên vì quyền lợi chính đáng của phụ nữ, trẻ em, mà còn góp phần xây dựng cộng đồng tiến bộ, bình đẳng, giàu bản sắc, gieo những mầm xanh của đổi thay, để tương lai vùng cao thêm tươi sáng và bền vững.