Chiều thứ Năm hằng tuần, tiếng hát trong trẻo của học sinh Trường Mầm non Nấm Lư lại rộn vang. Tại mỗi lớp học, thầy cô và học sinh đều mặc trang phục truyền thống, miệng luyến láy hát những câu dân ca quen thuộc của người Nùng Dín. Mặc dù tiếng hát đôi lúc chưa tròn vành, rõ chữ và mượt mà, nhưng gương mặt các em luôn rạng rỡ, hào hứng.
Cô giáo Lục Thị Hiền, Hiệu trưởng Trường Mầm non Nấm Lư cho biết: Đều đặn từ tháng 11/2023, nhà trường thực hiện dạy hát dân ca cho học sinh theo Dự án 6 ‘‘Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch’’. Mỗi tuần 1 buổi, học sinh các lớp từ 3 tuổi đến 5 tuổi, vừa học kiến thức vừa lồng ghép học hát dân ca Nùng Dín. Trong các tiết học trên lớp, học sinh cũng được trang bị thêm kiến thức cơ bản về văn hóa và phong tục truyền thống của dân tộc mình.
Để đạt hiệu quả, nhà trường xác định giáo viên phải là người biết đọc thơ và hát được dân ca. Vì vậy, mỗi tháng 2 lần, nhà trường mời nghệ nhân người Nùng Dín đến dạy dân ca cho giáo viên và học sinh. Ngoài ra, giáo viên cũng tích cực tự học, trau dồi kiến thức, đồng thời sưu tầm thêm nhiều bài hát dân ca. Sau hơn 5 tháng vừa dạy vừa học, các giáo viên của trường cơ bản đã thuộc từ 3 đến 4 bài hát, bài thơ của dân tộc Nùng Dín.
Với lứa tuổi mầm non, việc dạy kiến thức đã khó, để “nạp” thêm dân ca cũng không hề đơn giản, nhất là những bài dân ca lời cổ. Vì thế, giáo viên đã phối hợp với nghệ nhân linh hoạt và sáng tạo trong cách truyền dạy. Sau nhiều lần trao đổi và nghiên cứu, cuối cùng đã tìm ra “công thức”. Đó là, học sinh bắt đầu học từ bài thơ, bài hát ngắn, dễ thuộc rồi đến bài dài hơn. Các bài dân ca chỉ giữ lại nhịp điệu, cách hát, còn thay đổi nội dung, phù hợp với lứa tuổi nhỏ. Sự đam mê, nhiệt huyết của giáo viên, nghệ nhân và sự yêu thích dân ca dân tộc mình của học sinh đã tạo nên những giờ học vui vẻ, ý nghĩa.
Tham gia trực tiếp truyền dạy dân ca Nùng Dín cho các cháu lứa tuổi mầm non, Nghệ nhân Nhân dân Hoàng Xín Hòa rất phấn khởi, bởi đối với ông, đó là lớp học đặc biệt. Đã nhiều năm khơi lại “ngọn lửa” dân ca Nùng Dín nhưng chưa bao giờ ông dạy lứa tuổi nhỏ như vậy. Nghệ nhân Nhân dân Hoàng Xín Hòa tâm sự: Khi được Trường Mầm non Nấm Lư mời đến dạy dân ca cho học sinh, tôi rất vui và hào hứng.
Việc dạy và học hát dân ca trong trường học đã và đang đem lại hiệu quả, góp phần không nhỏ trong việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy văn hóa dân ca Nùng Dín. Đến nay, học sinh các lớp 3 tuổi đến 5 tuổi đều đã thuộc và đọc thành thạo ít nhất 2 bài dân ca ngắn. Cô giáo Lục Thị Hiền cho biết: Năm học 2023 - 2024, nhà trường có 259 học sinh, trong đó khoảng 90% là người Nùng Dín. Ban Giám hiệu nhà trường nhận thấy để học sinh tiếp cận với dân ca ngay khi học mầm non là rất cần thiết, nên đã mời các nghệ nhân trực tiếp đến trường truyền dạy văn hóa, làn điệu dân ca, tri thức dân gian của dân tộc Nùng Dín.
Thời gian tới, nhà trường tiếp tục duy trì đều các buổi học hát dân ca vào mỗi tuần, đồng thời tổ chức thêm nhiều mô hình trong không gian trường học để trẻ được trải nghiệm, thêm hiểu biết về cội nguồn, từng bước hình thành lòng tự hào về văn hóa truyền thống của dân tộc mình.
Nghe tiếng hát trong trẻo của trẻ em dân tộc Nùng Dín vang vang, chúng tôi thật vui. Những tiếng hát ấy rồi sẽ tiếp tục được nhân lên, từ thế hệ này qua thế hệ khác, cứ thế vang mãi nơi vùng cao này...
