Hệ động thực vật ở Vườn Quốc gia Hoàng Liên nói chung, đỉnh Fansipan nói riêng, rất đa dạng, phong phú và độc đáo nhất Việt Nam, trong đó có nhiều loài chỉ còn tìm thấy ở Hoàng Liên mà không có ở bất cứ nơi nào trên lãnh thổ Việt Nam.
Các nhà khoa học chia Vườn Quốc gia Hoàng Liên thành 3 loại rừng: Rừng xanh trên vùng bán sơn địa, Rừng lá rụng trên núi nhiệt đới và Rừng xanh thấp lùn trên cao.
Theo sự phân loại này, Vườn Quốc gia Hoàng Liên nằm ở ngã ba của ba quần xã sinh vật, có sự hòa trộn phức tạp của hệ thực vật khu vực núi cao vùng Đông Nam Á, không giống bất kỳ khu vực nào trên thế giới.
Tại đây, thống kê được 2.024 loài thực vật thuộc 171 chi nằm trong 200 họ, chiếm 25% các loài thực vật đặc hữu của Việt Nam; 66 loài thú; 61 loài bò sát; 553 loài côn trùng; 347 loài chim.
Có thể nói, Vườn Quốc gia Hoàng Liên là kho tàng gene quý hiếm và là Trung tâm đa dạng sinh học bậc nhất của Việt Nam, trong số 701 loài đặc hữu của Bắc bộ thì có 22 loài tìm thấy ở Vườn Quốc gia Hoàng Liên.
Đặc biệt có 9 họ và 1 chi chỉ tìm thấy ở Hoàng Liên. Nhiều loài động thực vật ở Vườn Quốc gia Hoàng Liên thuộc loài đặc biệt quý hiếm đã được ghi vào Sách đỏ Việt Nam.
Thời gian gần đây, tùy vào điều kiện thời tiết thuận lợi, theo Ban quản lý Vườn quốc gia Hoàng Liên, nhiều loài chim quý hiếm đã xuất hiện trên từng tầng độ cao khác nhau. Trong đó, một số loài thường được bắt gặp sinh sống chủ yếu ở độ cao 3.143 mét và khoảng 2.800 mét.
Ban quản lý Vườn Quốc gia Hoàng Liên cũng cho biết không phải lúc nào cũng có thể bắt gặp chúng xuất hiện, mà phải dành rất nhiều thời gian nằm trong các túp lều nhỏ tệp với màu cỏ cây mới có thể "săn" được những dáng vẻ đẹp lộng lẫy của chúng. Nhiều loài chim có tiếng hót rất hay như các loài khướu, họa mi, đớp ruồi..., bộ lông của chim rất nhiều màu sắc khác nhau, đôi khi màu lông con trống khác con mái, có những loài đẹp đến mê hồn.
Khám phá đời sống các loại chim lạ, quý hiếm từ lâu đã là ao ước của nhiều người yêu chim cũng như giới nhiếp ảnh gia. Chính vì thế, gần đây Ban quản lý Vườn Quốc gia Hoàng Liên đã tạo nhiều điều kiện để mọi người có đủ điều kiện sức khỏe có thể leo núi và ngủ lại tại các lán trại của đội kiểm lâm để chụp ảnh.
Theo nhiếp ảnh gia Lê Hùng - người vừa thực hiện chuyến leo núi săn ảnh 10 loài chim quý hiếm trên đỉnh Fansipan, cung đường thuận lợi nhất là đi tuyến cáp treo lên tới đỉnh Fansipan, rồi từ đó men theo lối mòn để đi ngược xuống núi, tới độ cao khoảng 2.800 là điểm thường thấy các loài chim xuất hiện nhất. "Là một người chuyên săn ảnh chim, màu sắc và cách sinh sống của các loài chim núi rừng Hoàng Liên luôn mê hoặc người chụp. Với lượng máy, ống lens các tiêu cự khác nhau rất nặng, nên chúng ta cần phải thuê một người khuân vác (porter), phần vì để giảm bớt rủi ro trơn trượt khi leo núi và phần để bảo vệ được máy móc an toàn cho việc chụp", anh Hùng nói thêm.
Cũng theo anh Lê Hùng, tùy vào mùa mà các loài chim sẽ di cư đến sinh sống ở những độ cao khác nhau. Nếu đi vào mùa đông thì phải dựng lều trại ở khu vực có độ cao khoảng 1.800 đến 2.200 mét, còn nếu rơi vào mùa thu phải dựng trại ngủ đêm và trekking ngược lên núi săn ảnh chim trong độ cao từ 2.800 đến 3.100 mét…
"Khi màn đêm buông, nhiệt độ xuống khá thấp, rét buốt tê cả tay chân nhưng nếu đợi đến sáng hôm sau gặp phải thời tiết quang đãng, chụp được hết các loại chim quý thì những cái lạnh, cái mệt này không là gì cả. Còn nếu đợi 2 ngày vẫn không thấy chim xuất hiện thì chúng tôi buộc phải leo ngược lên đỉnh để đi cáp treo trở lại dưới đất. Một chuyến đi săn ảnh chim coi như thất bại", anh Hùng cho biết thêm.
