Lào Cai là tỉnh vùng cao, biên giới, nơi có nhiều dân tộc sinh sống, trong đó phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số. Địa bàn rộng, giao thông khó khăn, khí hậu khắc nghiệt, đời sống của người dân còn nhiều thiếu thốn… khiến sự nghiệp giáo dục gặp không ít trở ngại. Tuy nhiên, với sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước, cùng nỗ lực vượt khó, ngành giáo dục Lào Cai đã từng bước khẳng định vị thế và là điểm sáng của vùng Trung du, miền núi phía Bắc và cả nước.
Quan tâm đầu tư cơ sở vật chất - nền tảng cho đổi thay
Trung tuần tháng 11, xã A Mú Sung chìm sâu trong giá lạnh. Gặp hôm gió mùa Đông Bắc tăng cường, cả vùng biên giới phủ sương mù dày đặc. Thầy giáo La Văn Liêm - Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học và THCS A Mú Sung quàng thêm chiếc khăn ấm, đưa chúng tôi xuôi đường dốc quanh co từ trường đến thôn Tùng Sáng.
Trên khu đất rộng, những chiếc máy xúc, máy gạt hối hả san gạt mặt bằng. Thầy Liêm chia sẻ: "Khi trường nội trú hoàn thành, thầy và trò sẽ được học tập trong ngôi trường khang trang, hiện đại. Sự học ở vùng biên A Mú Sung chắc chắn sẽ có nhiều khởi sắc...".
Niềm vui ấy càng có ý nghĩa hơn khi biết rằng Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học và THCS A Mú Sung mỗi năm có gần 600 học sinh, trong đó gần 400 em ở bán trú. Trường đang thiếu gần 30 phòng học, phòng chức năng, phòng ở bán trú; nhiều phòng đã xuống cấp; thậm chí một số hạng mục bị sạt, lún sau bão số 3 năm 2024. Việc được xây mới trường nội trú theo Thông báo kết luận số 81 của Bộ Chính trị đã mở ra hy vọng lớn cho thầy và trò nơi tuyến đầu biên giới.
Ông Nguyễn Văn Tâm - Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã A Mú Sung cho biết: Xây dựng trường học biên giới là chủ trương lớn của Đảng và Chính phủ, do đó, khi được chọn thực hiện, chúng tôi đã nghiêm túc triển khai, đảm bảo các tiến độ về giải phóng mặt bằng cũng như xây dựng, đảm bảo hoàn thành công trình trước ngày 30/8/2026 theo quy định.
Ngoài A Mú Sung, tỉnh Lào Cai còn 8 địa phương khác, gồm phường Lào Cai và các xã: Pha Long, Mường Khương, Bản Lầu, Si Ma Cai, Y Tý, Bát Xát, Trịnh Tường cũng sẽ được đầu tư xây dựng trường nội trú liên cấp Tiểu học - THCS trong giai đoạn 2025 - 2027 với tổng vốn 1.480 tỷ đồng.
Việc xây dựng trường nội trú biên giới chỉ là một trong nhiều chính sách lớn thể hiện sự chăm lo của Đảng và Nhà nước đối với giáo dục vùng cao Lào Cai.
Những năm qua, thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia 1719 và các nguồn vốn khác, toàn tỉnh đã bố trí hơn 1.016 tỷ đồng để xây dựng, cải tạo, nâng cấp trường lớp.
Riêng năm 2025, Lào Cai triển khai 200 dự án, chủ yếu xây dựng phòng học, phòng học bộ môn, nhà bán trú đáp ứng nhu cầu dạy và học ngày càng cao tại các nhà trường.
Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện
Cơ sở vật chất ngày càng được quan tâm đầu tư khang trang, hiện đại, điều kiện ăn, ở, sinh hoạt của học sinh bán trú và giáo viên vùng cao được cải thiện, chất lượng giáo dục vùng cao Lào Cai cũng có những chuyển biến tích cực. Công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ đã góp phần nâng cao dân trí cho người dân.
Thực tế cho thấy, bức tranh giáo dục của tỉnh ngày càng tươi sáng. Chất lượng giáo dục toàn diện được nâng lên từ vùng thấp đến vùng cao. Toàn tỉnh hiện có 1.046 cơ sở giáo dục, trong đó có 765 trường mầm non, phổ thông được công nhận đạt chuẩn quốc gia (147 trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 2) góp phần hoàn thành chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới của tỉnh.
Tỉnh Lào Cai là địa phương đi đầu với mô hình trường học bán trú và nhiều mô hình khác nhau, như “trường học gắn với thực tiễn”, “mô hình giáo dục STEM”... Từ đó, góp phần duy trì tỷ lệ học sinh đi học chuyên cần, đặc biệt là ở những xã khó khăn.
Công tác phát hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi tiếp tục khẳng định vị thế của Lào Cai trong khu vực miền núi. Tại kỳ thi học sinh giỏi quốc gia năm 2024 - 2025, học sinh của tỉnh đạt 128 giải (gồm 2 giải Nhất, 16 giải Nhì, 45 giải Ba và 65 giải Khuyến khích - tăng 25 giải so với năm học trước); 1 học sinh đoạt huy chương Đồng Olympic Tin học châu Á - Thái Bình Dương (học sinh Nguyễn Huy Phong, Trường THPT Chuyên Lào Cai) và 6/6 dự án tham dự Cuộc thi Khoa học - kỹ thuật cấp quốc gia đều đạt giải.
Trong các địa phương làm tốt công tác nâng cao chất lượng giáo dục, xây dựng trường chuẩn, phường Lào Cai là một điển hình. Phường hiện có 30 trường học với 524 lớp và hơn 17.500 học sinh; tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia đạt 95,26%, trong đó có 65,2% đạt mức độ 2.
Trao đổi với chúng tôi, bà Trần Thị Thùy Dung, Phó Chủ tịch UBND phường Lào Cai cho biết: Những kết quả đó ghi dấu nỗ lực không ngừng của thầy và trò các trường. Các trường học luôn tích cực đẩy mạnh công nghệ thông tin, mở rộng giáo dục ngoại ngữ, phát triển các mô hình mới như STEM, lớp học kết nối, qua đó, thúc đẩy phong trào thi đua “Dạy tốt - học tốt”.
Những bước tiến của ngành giáo dục Lào Cai hôm nay là kết quả sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước; sự chỉ đạo quyết liệt của tỉnh; sự đồng thuận của Nhân dân và tinh thần vượt khó của đội ngũ thầy cô giáo, học sinh nơi vùng cao, biên giới.
Thời gian tới, tỉnh tiếp tục triển khai hiệu quả các đề án, chính sách phát triển giáo dục giai đoạn 2026 - 2030, đề án nâng cao chất lượng giáo dục vùng khó khăn, đổi mới giáo dục nghề nghiệp và ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục và đào tạo, phấn đấu đưa giáo dục Lào Cai ngày càng phát triển.
