Tỉnh Lào Cai hiện có trên 200 hợp tác xã, 262 tổ hợp tác, 19 tổ liên kết sản xuất kinh doanh do phụ nữ tham gia quản lý. Các hợp tác xã hoạt động đa dạng trên các lĩnh vực: nông nghiệp, thương mại dịch vụ, công nghiệp...
Không chỉ ở những vùng thuận lợi, phụ nữ còn là hạt nhân sáng tạo, dẫn dắt, định hướng các hợp tác xã ở vùng cao khai thác và phát huy thế mạnh địa phương, đóng góp cho sự phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh.
Chị Nguyễn Thị Dím (thôn Khéo Lẹng, xã Lâm Thượng) là ví dụ tiêu biểu của phụ nữ nông thôn sáng tạo trong phát triển kinh tế tập thể. Từ thực tế những năm trước, măng mai trong vùng khó tiêu thụ, giá trị thấp, chị đã chủ động thu mua, sơ chế, phơi khô để nâng cao giá trị sản phẩm.
Năm 2025, chị Dím thành lập Hợp tác xã Nông lâm sản Dương Phúc với 9 thành viên, liên kết với gần 200 hộ dân thu mua măng mai trên vùng nguyên liệu 100 ha.
Chị Dím chia sẻ: Tôi nhận thấy mô hình hợp tác xã dựa trên sự liên kết của các thành viên là điều quan trọng nhất để phát triển nông sản của quê hương, từ người trồng măng đến người thu mua đều tham gia, từ đó sản lượng được nâng cao, chất lượng măng được nâng lên.
Ban đầu, hợp tác xã chỉ sơ chế măng củ, bán từ 80 - 110 nghìn đồng/kg, sau đó chị Dím mở rộng thị trường đến các tỉnh, thành như: Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Phú Thọ, Bắc Ninh và đổi mới công nghệ sấy bằng lò nhiệt sạch, từ đó đa dạng các mặt hàng. Giá trị các sản phẩm măng ống, măng củ, măng ngọn được nâng lên với giá từ 150 - 190 nghìn đồng/kg.
Năm 2025, hợp tác xã mạnh dạn đưa sản phẩm lên các kênh bán hàng trực tuyến, sàn thương mại điện tử, nhờ đó sản lượng tiêu thụ đạt 10 tấn măng ống khô, 100 tấn măng ngọn, 50 tấn măng củ, đồng thời tạo việc làm cho 20 lao động thời vụ, chủ yếu là phụ nữ dân tộc thiểu số.
Chị Hoàng Thị Cánh, thôn Bẻ Chỏi chia sẻ: Công việc của tôi ở hợp tác xã là chọn những sản phẩm măng đẹp, non, cắt tỉa phần xơ, già. Công việc này đem lại thu nhập ổn định cho gia đình".
Cũng là một trong những phụ nữ điển hình phát triển mô hình kinh tế tập thể, câu chuyện đầy trăn trở về cánh đồng lúa của quê hương Mường Vi (xã Bản Xèo) đã thôi thúc chị Phạm Thị Hảo xây dựng thành công thương hiệu gạo Séng Cù Mường Vi.
Chị Hảo chia sẻ: Khu vực Mường Vi được thiên nhiên ưu đãi về khí hậu, nhiệt độ, thổ nhưỡng phù hợp với cây lúa Séng Cù. Thấy hạt thóc không có người tiêu thụ, bà con bán lúa giá thấp, vì thế tôi quyết định xây dựng thương hiệu cho hạt gạo Séng Cù Mường Vi.
Năm 2019, chị Hảo đứng lên thành lập Hợp tác xã Nông nghiệp Hảo Anh, với 7 thành viên, liên kết với hơn 80 hộ dân tại địa phương sản xuất lúa theo hướng hàng hóa chất lượng cao. Cách cấy lúa vẫn giữ những quy trình truyền thống của bà con nhưng đổi mới về kỹ thuật chăm sóc, nói “không” với đốt rơm rạ, mà tận dụng để làm thức ăn chăn nuôi, hướng đến một nền nông nghiệp an toàn. Năm 2025, hợp tác xã thu mua hơn 500 tấn lúa, được đưa về 2 cơ sở chế biến sấy khô, xay xát và đóng gói.
Hạt gạo Séng Cù Mường Vi đã khoác lên mình một diện mạo hoàn toàn mới, màu trắng ngà tự nhiên, không chất tẩy trắng, căng tròn đồng đều, được đóng gói kỹ, gắn tem bao bì và truy xuất nguồn gốc, từ đó khẳng định được thương hiệu tại thị trường.
Anh Làng A Tâm, xã Bản Xèo chia sẻ: Nhà tôi cấy 1 năm 2 vụ lúa, sản lượng thóc khoảng 5 tấn/vụ. Trước chỉ bán được 9 - 10 nghìn đồng/ kg. Bây giờ, được hợp tác xã của chị Hảo mua thóc tận ruộng với giá cao hơn, gia đình tôi và nhiều hộ dân có thu nhập, mua được xe, xây được nhà, cuộc sống khấm khá hơn.
Hành trình đưa hạt gạo Séng Cù Mường Vi ra thị trường không chỉ là câu chuyện khởi nghiệp của nữ Giám đốc Hợp tác xã Phạm Thị Hảo mà còn là khát vọng đánh thức một tương lai bền vững ở chính mảnh đất này. Những nỗ lực ấy được ghi nhận bằng chứng nhận OCOP 4 sao - một bước ngoặt quan trọng khẳng định được giá trị và sức vươn của gạo Séng Cù Mường Vi trên thị trường.
Hiệu quả từ các hợp tác xã do phụ nữ tham gia quản lý, điều hành đã góp phần vào việc khai thác thế mạnh của các địa phương, thay đổi phương pháp phát triển kinh tế của các thành viên. Nhiều đơn vị không chỉ đơn thuần là liên kết cùng phát triển mà còn đầu tư máy móc, công nghệ, dây chuyền sản xuất tạo ra các sản phẩm chế biến sâu, đạt chứng nhận OCOP 3 sao trở lên.
Bà Trần Thị Thanh Thủy, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh cho biết: Các hợp tác xã do phụ nữ làm chủ thường chú trọng về yếu tố an toàn, thân thiện với môi trường và giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương, từ đó tạo ra các giá trị lan tỏa tích cực trong cộng đồng, xã hội. Những mô hình hiệu quả đã truyền cảm hứng và hỗ trợ nhiều phụ nữ khác cùng tham gia phát triển kinh tế, nâng cao vị thế, tiếng nói và sự tự tin của phụ nữ trong cộng đồng”.
Để hỗ trợ, tư vấn, định hướng nhằm phát triển kinh tế tập thể, thực hiện Đề án “Hỗ trợ hợp tác xã do phụ nữ tham gia quản lý, tạo việc làm cho lao động nữ đến năm 2030” của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 03/01/2023, tỉnh Lào Cai đã ban hành Kế hoạch triển khai đề án trên địa bàn tỉnh. Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh đã xây dựng kế hoạch thực hiện với một số mục tiêu cụ thể trong giai đoạn 2026 - 2030 như:
Củng cố, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động cho 60 hợp tác xã và 400 tổ hợp tác do phụ nữ tham gia quản lý, điều hành. Tạo việc làm ổn định cho 1.200 thành viên, lao động nữ trong hợp tác xã, 2.400 thành viên, lao động nữ trong tổ hợp tác; tư vấn, hỗ trợ thành lập mới 14 hợp tác xã và 160 tổ hợp tác do phụ nữ tham gia quản lý, điều hành, gắn với sản xuất các sản phẩm chủ lực từng địa phương, sản phẩm OCOP....
Đồng thời, đề ra các giải pháp trọng tâm: tuyên truyền, vận động phụ nữ nâng cao nhận thức về hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể; củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của các hợp tác xã do phụ nữ tham gia quản lý, điều hành; hỗ trợ nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của các hợp tác xã... Đây là nền tảng để thúc đẩy vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế tập thể, biến những mô hình hợp tác xã nhỏ lẻ thành những tổ chức sản xuất - kinh doanh bền vững, có khả năng cạnh tranh và hội nhập.
Dám nghĩ, dám làm, khéo léo và nắm bắt thị trường là những tố chất để phụ nữ tham gia lãnh đạo, quản lý hợp tác xã trên địa bàn tỉnh thành công trong sản xuất, kinh doanh. Từ đó góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho lao động, nhất là ở khu vực nông thôn, đóng góp đáng kể vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở địa phương, thúc đẩy kinh tế tập thể ngày càng phát triển bền vững.
