Thời gian qua, tình trạng sử dụng giống cây trồng không rõ nguồn gốc, hạt giống nhập lậu thiếu tem nhãn phụ, lạm dụng phân bón vô cơ gây thoái hóa đất... vẫn diễn ra tại một số địa phương trong tỉnh. Đặc biệt, tại các phiên chợ vùng cao, thuốc bảo vệ thực vật ngoài danh mục, thuốc nhập lậu len lỏi lưu thông trên thị trường, tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn thực phẩm và ô nhiễm môi trường.
Trước thực trạng đó, UBND tỉnh Lào Cai đã ban hành Chỉ thị số 06/CT-UBND về việc tăng cường quản lý toàn diện hoạt động sản xuất, kinh doanh và sử dụng vật tư nông nghiệp. Đây được xem là “cú huých” về mặt chính sách nhằm siết chặt kỷ cương, phân định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành trong lĩnh vực này.
Trọng tâm của chỉ thị là hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp hàng hóa theo chuỗi giá trị gắn với thị trường, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và doanh nghiệp chân chính.
Tại cấp cơ sở, việc hiện thực hóa chỉ thị đang được triển khai với tinh thần quyết liệt. Ông Hoàng Trọng Nghĩa - Chủ tịch UBND xã Tú Lệ cho biết: “Đối với Tú Lệ - địa phương có diện tích đất sản xuất nông nghiệp tập trung lớn, chúng tôi xác định quản lý vật tư nông nghiệp là nhiệm vụ trọng tâm để bảo vệ thương hiệu nông sản của xã".
Hiện nay, UBND xã đã giao cho các tổ khuyến nông cộng đồng rà soát, lập danh sách các hộ kinh doanh trên địa bàn, đồng thời, yêu cầu ký cam kết không buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng. Xã cũng đặc biệt chú trọng tuyên truyền tại các buổi họp thôn về nguyên tắc “4 đúng” trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật; hướng dẫn bà con thu gom vỏ bao bì đúng quy định để bảo vệ nguồn nước và đất sản xuất.
Theo ông Nghĩa, việc xây dựng phương án sản xuất gắn với thời vụ và cơ cấu giống phù hợp cũng là giải pháp để địa phương chủ động nguồn cung, tránh tình trạng bà con mua phải giống trôi nổi khi vào vụ. Sự siết chặt quản lý từ phía chính quyền đã tác động trực tiếp đến ý thức của các hộ kinh doanh.
Là người kinh doanh lâu năm, tôi hiểu rằng việc bán hàng rõ nguồn gốc, trong danh mục được phép lưu hành không chỉ tuân thủ pháp luật mà còn là cách giữ uy tín với nông dân. Tại cửa hàng, tôi luôn lưu giữ đầy đủ hóa đơn, hồ sơ truy xuất nguồn gốc và chủ động tư vấn cho người dân sử dụng các loại thuốc sinh học, thuốc thảo mộc thay thế dần hóa chất để nông sản đạt tiêu chuẩn an toàn, dễ tiêu thụ hơn.
Tại phường Âu Lâu, qua công tác kiểm tra chuyên ngành theo Kế hoạch số 37 của Chi cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Chăn nuôi, Thú y, Thủy sản tỉnh cũng cho thấy những chuyển biến tích cực.
Ví dụ như tại Công ty TNHH Việt Á, đơn vị đã xuất trình đầy đủ các loại giấy tờ pháp lý, hóa đơn và hồ sơ truy nguồn gốc phân bón. Trong kho, các loại hàng hóa đều nằm trong danh mục được phép lưu hành tại Việt Nam và được sắp xếp gọn gàng trên kệ lót theo quy định.
Tại các địa phương phía Bắc của tỉnh, Đội Quản lý thị trường số 5 và số 7 đã đồng loạt ra quân kiểm tra diện rộng đối với hơn 50 cơ sở kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật. Nội dung kiểm tra tập trung vào điều kiện kinh doanh, nguồn gốc xuất xứ, hóa đơn chứng từ và hạn sử dụng. Kết quả cho thấy, phần lớn các hộ kinh doanh đã có ý thức chấp hành tốt quy định; sản phẩm bày bán cơ bản có nguồn gốc rõ ràng.
Tuy nhiên, lực lượng chức năng vẫn phát hiện và xử phạt hành chính một cơ sở tại xã Bắc Hà với số tiền 7,5 triệu đồng do kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật không rõ nguồn gốc.
Nói về giải pháp ngăn chặn vi phạm từ gốc, ông Hoàng Duy Hải - Quyền Đội trưởng Đội Quản lý thị trường số 7, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Lào Cai nhấn mạnh:
Chúng tôi thực hiện rà soát, thống kê, kiểm tra các hộ kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật trên địa bàn và yêu cầu các hộ kinh doanh cam kết bán hàng có hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa. Ngoài ra, tại chợ phiên và khu vực bán hàng ngoài địa điểm, chúng tôi tăng cường phối hợp với các ban quản lý chợ kiểm tra, nếu phát hiện trường hợp vi phạm sẽ xử lý theo quy định.
Tuy nhiên, Chỉ thị 06/CT-UBND đặc biệt nhấn mạnh việc ngăn chặn tình trạng buôn bán thuốc bảo vệ thực vật trái phép tại các chợ phiên vùng cao. Để làm được điều này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng công an xã, quản lý thị trường và ban quản lý chợ trong thực hiện nhiệm vụ quản lý và xử lý vi phạm.
Song hành với việc “siết” bằng chế tài, Lào Cai cũng tập trung “mở” hướng phát triển thông qua các mô hình nông nghiệp thông minh. Sở Nông nghiệp và Môi trường đang tích cực hướng dẫn Nhân dân áp dụng các biện pháp canh tác bền vững như: Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), hệ thống canh tác lúa cải tiến (SRI) và sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, GACP-WHO.
Việc khuyến khích người dân sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học thay thế dần các loại hóa chất không chỉ bảo vệ sức khỏe người sản xuất mà còn là “tấm vé” để nông sản Lào Cai đi sâu vào các thị trường cao cấp.
