Đánh thức tiềm năng từ đồng ruộng
Một ngày đầu đông, tôi trở lại tổ dân phố Bản Ngoa, phường Cầu Thia. Trước mắt tôi là những thửa ruộng phủ kín màu xanh của ngô bao tử, mướp, bí xanh, bí đỏ... Những giàn cây được chăm chút, những luống rau màu nối tiếp nhau, báo hiệu sức sống mới trên đồng đất quê hương.
Trước đây, sau khi thu hoạch vụ mùa, phần lớn diện tích ruộng ở đây để trống trong mùa đông. Nguồn thu nhập của các hộ chủ yếu trông vào hai vụ lúa. Những năm gần đây, người dân đã từng bước chuyển đổi sang trồng các loại cây có giá trị kinh tế cao hơn, tận dụng đất đai để sản xuất quanh năm, tạo thêm việc làm và tăng thu nhập.
Các mô hình sản xuất đều được triển khai theo hướng liên kết với doanh nghiệp; người dân được hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ vật tư đầu vào và kết nối tiêu thụ sản phẩm. Nhờ đó, sản xuất từng bước chuyển từ nhỏ lẻ, tự phát sang hướng hàng hóa, có sự liên kết giữa người dân và doanh nghiệp.
Gắn bó với đồng ruộng nhiều năm, chị Đồng Thị Ngoan, tổ dân phố Bản Ngoa chia sẻ: Được cán bộ địa phương và các đơn vị liên kết hướng dẫn kỹ thuật sản xuất cây trồng theo hướng hàng hóa, gia đình tôi đã mạnh dạn chuyển đổi diện tích canh tác, có hiệu quả kinh tế cao và rất yên tâm vì sản phẩm có đầu ra.
Để có được sự chuyển biến ấy, vai trò định hướng của chi bộ rất quan trọng. Từ năm 2020, Chi bộ tổ dân phố Bản Ngoa đã phối hợp với Công ty Tân Lộc Phát và một số doanh nghiệp tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện đất đai và nhu cầu thị trường.
Anh Đinh Văn Luân - Bí thư Chi bộ tổ dân phố Bản Ngoa cho biết: Chi bộ xác định chuyển đổi cơ cấu cây trồng là hướng quan trọng để nâng cao thu nhập, tạo việc làm ổn định cho người dân ngay trên đồng đất quê hương. Vì vậy, nội dung này được cụ thể hóa trong nghị quyết, giao nhiệm vụ cho các chi hội, đoàn thể cùng tuyên truyền, vận động và hỗ trợ người dân thực hiện.
Trong 2 năm 2025 và 2026, tổ dân phố đã phát triển hơn 3 ha cây trồng leo giàn, đồng thời liên kết với Công ty Tân Lộc Phát sản xuất trên 7 ha bí đỏ lấy hạt. Các hộ tham gia được hỗ trợ vật tư, hướng dẫn kỹ thuật và ký kết hợp đồng tiêu thụ sản phẩm. Việc liên kết đã giúp người dân chủ động hơn trong tổ chức sản xuất, hạn chế rủi ro về đầu ra sau mỗi vụ thu hoạch.
Trước đây, nhiều lao động trong tổ dân phố, từ thanh niên đến người ở độ tuổi trung niên, thường xuyên đi làm xa. Khi các mô hình sản xuất hàng hóa phát triển, một số lao động đã trở về địa phương tham gia sản xuất, như anh Đường Văn Hồng, Định Thị Dân, Đinh Thị Nam, Đinh Văn Phanh. Có việc làm ngay tại gia đình, được gần gũi, chăm sóc con cái và có thêm thu nhập từ đồng ruộng, nhiều người nhận thấy đây là hướng đi phù hợp.
Anh Luân chia sẻ: Tổ dân phố Bản Ngoa hiện có 405 hộ, trong đó chỉ còn 5 hộ nghèo. Kết quả này phần nào cho thấy hiệu quả từ việc khai thác tốt tiềm năng đất đai, phát triển các mô hình kinh tế ngay tại địa phương.
Đi làm việc ở các thành phố lớn có thu nhập cao hơn so với làm nông nghiệp, nhưng với mức chi tiêu đắt đỏ và chi phí đi lại về thăm gia đình, anh Đinh Văn Phanh cũng không tích lũy được là bao. Nhận thấy ở quê kênh mương thủy lợi đầy đủ thuận lợi cho sản xuất, lại có doanh nghiệp ký kết với người dân cung cấp giống, vật tư phân bón và bao tiêu sản phẩm, có đầu ra ổn định, anh Phanh đã trở về quê sản xuất nông nghiệp.
Anh Đinh Văn Phanh cho biết: Nhà tôi có mấy mảnh ruộng rộng 500 m2, nếu cấy lúa mỗi vụ chỉ thu đạt khoảng 3 triệu đồng. Từ ngày chuyển sang trồng cây rau màu theo hợp đồng số thu luôn giao động từ 27 - 30 triệu đồng.
Khi quê nhà trở thành nơi giữ chân lao động
Không dừng lại ở một vài mô hình riêng lẻ, chuyển đổi cơ cấu cây trồng đã trở thành giải pháp được phường Cầu Thia tập trung triển khai nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, nâng cao thu nhập cho người dân.
Đến nay, toàn phường có trên 60 ha đất lúa kém hiệu quả được chuyển sang trồng dưa, ớt và rau màu, cho thu nhập cao gấp 4 - 5 lần so với trồng lúa. Trước đây đất cấy lúa chỉ có số thu khoảng 70 - 80 triệu đồng/ha, nay chuyển sang trồng cây rau màu theo hợp đồng ký kết thì có số thu từ 400 - 500 triệu đồng/ha. Đây là kết quả cho thấy tiềm năng nâng cao giá trị sản xuất trên cùng diện tích đất canh tác khi lựa chọn được cây trồng phù hợp, tổ chức sản xuất hiệu quả và gắn với thị trường tiêu thụ.
Cùng với duy trì những mô hình đã chứng minh hiệu quả, Cầu Thia tiếp tục tìm tòi, lựa chọn và mở rộng các mô hình mới, gắn với điều kiện sản xuất và khả năng tiêu thụ sản phẩm. Đây cũng là hướng đi cần thiết trong bối cảnh lao động nông thôn có xu hướng dịch chuyển đến các khu công nghiệp và đô thị lớn. Thu hút lao động trở về quê không đơn thuần là vận động người dân ở lại địa phương, mà phải tạo dựng được sinh kế đủ sức hấp dẫn.
Đồng chí Đặng Tuấn Hùng - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Cầu Thia cho biết: Cùng với hiệu quả từ các mô hình kinh tế tại địa phương, đã xuất hiện tín hiệu tích cực khi một số lao động trở về quê tham gia sản xuất, cho thấy sức hút từ hướng phát triển kinh tế ngay tại cơ sở. Khi người lao động thấy rằng ngay trên mảnh đất quê hương vẫn có thể có việc làm, thu nhập và cơ hội phát triển kinh tế gia đình, những chuyến đi xa sẽ không còn là lựa chọn duy nhất.
Để duy trì và mở rộng kết quả đạt được, phường tiếp tục định hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển các mô hình sản xuất có giá trị kinh tế, tăng cường kết nối với doanh nghiệp nhằm hỗ trợ người dân về đầu vào và đầu ra sản phẩm. Việc lựa chọn mô hình phải xuất phát từ điều kiện thực tế của từng khu vực, tránh chạy theo phong trào hoặc mở rộng diện tích khi chưa có thị trường tiêu thụ.
Cùng với đó, người lao động trở về quê cần được tiếp cận kiến thức, kỹ thuật sản xuất mới, từng bước thay đổi tư duy từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa. Sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã và các đơn vị chuyên môn sẽ góp phần hình thành chuỗi liên kết, nâng cao chất lượng sản phẩm, gia tăng giá trị trên cùng diện tích đất canh tác.
Từ chuyển biến trong sản xuất nông nghiệp ở Cầu Thia khẳng định khi tiềm năng đất đai được khai thác hiệu quả, sản xuất được tổ chức theo hướng hàng hóa và gắn kết chặt chẽ với thị trường, nông thôn sẽ có thêm nhiều cơ hội phát triển. Những mô hình kinh tế phù hợp vừa nâng cao giá trị sản xuất, cải thiện đời sống người dân, vừa tạo việc làm, mở ra hướng lập nghiệp ngay tại quê nhà. Đây cũng là nền tảng quan trọng để giữ chân lao động tại địa phương, thu hút người từng đi làm xa trở về, góp sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.