Lao đao vì thiếu nước sinh hoạt
Nhiều tháng nay, bà Nông Thị Kim cùng nhiều hộ dân ở thôn Tả Van Dáy 2 lại tất tả đi xin nước từ các hộ dân còn nguồn dự trữ. Bà Kim chia sẻ, từ trước Tết Nguyên đán đến nay, gia đình gần như không có nước sinh hoạt ổn định. Nước chỉ đủ dùng cho việc nấu ăn, còn tắm giặt phải chắt chiu từng chút.
Không riêng gia đình bà Kim, hàng trăm hộ dân tại thôn Tả Van Dáy 1, Tả Van Dáy 2 đều trong cảnh tương tự.
Những bể chứa nước cạn khô, đồng hồ nước ngừng quay, các vòi dẫn nước từ công trình cấp nước sinh hoạt nhiều ngày không có nổi một giọt.
Ông Vàng Văn Lủi - thôn Tả Van Dáy 1, xã Tả Van cho biết, việc thiếu nước kéo dài khiến sinh hoạt gia đình bị đảo lộn nghiêm trọng.
Trong cái nắng gay gắt của vùng cao, thiếu nước sinh hoạt không chỉ gây bất tiện mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, vệ sinh môi trường và đời sống của người dân.
Không chỉ người dân, các hộ làm dịch vụ du lịch cộng đồng tại Tả Van cũng đang chật vật vì thiếu nước sạch. Những năm gần đây, Tả Van trở thành điểm đến hấp dẫn của du khách nhờ cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa độc đáo của đồng bào dân tộc thiểu số. Nhiều hộ dân đầu tư homestay, nhà nghỉ để phát triển kinh tế từ du lịch. Tuy nhiên, việc thiếu nước sinh hoạt đang trở thành rào cản lớn. Không ít hộ dân lo ngại nếu tình trạng này kéo dài, hình ảnh du lịch địa phương sẽ bị ảnh hưởng, nhất là trong mùa cao điểm đón khách hè.
Chị Lý Thị Nguyệt, một hộ kinh doanh homestay ở thôn Tả Van Dáy 2 cho biết, lượng nước sử dụng mỗi ngày rất lớn, trong khi nguồn cấp gần như bị gián đoạn hoàn toàn.
Đối với một địa phương đang định hướng phát triển du lịch cộng đồng như Tả Van, việc thiếu hạ tầng thiết yếu, đặc biệt là nước sinh hoạt, đang trở thành vấn đề cấp bách cần sớm tháo gỡ.
Tranh chấp nguồn nước mùa nắng nóng
Theo tìm hiểu của phóng viên, công trình cấp nước sinh hoạt tại xã Tả Van được đầu tư xây dựng từ năm 2018 nhằm cung cấp nước cho gần 200 hộ dân, một số trường học và các điểm công cộng trên địa bàn. Sau khi hoàn thành, công trình được giao cho doanh nghiệp quản lý, vận hành. Tuy nhiên, nhiều năm trở lại đây, đặc biệt vào mùa khô, công trình thường xuyên rơi vào tình trạng thiếu nước đầu nguồn.
Anh Giàng A Lềnh, cán bộ phụ trách quản lý công trình nước sinh hoạt xã Tả Van cho biết: Nguyên nhân chính được xác định là do lưu lượng nước suy giảm trong mùa khô. Bên cạnh đó, phía trên khu vực đập đầu mối, nhiều hộ dân tự ý đắp đập, dẫn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp khiến lượng nước chảy về công trình sinh hoạt bị thiếu hụt nghiêm trọng.
Việc tranh chấp nguồn nước giữa sản xuất nông nghiệp và nhu cầu sinh hoạt đã kéo dài trong nhiều năm qua. Dù chính quyền địa phương, đơn vị quản lý công trình nhiều lần vận động, hòa giải nhưng chưa đạt được sự đồng thuận.
Anh Vũ Minh Nghĩa, cán bộ kỹ thuật Công ty TNHH Dịch vụ cấp nước Lào Cai cho biết, đơn vị từng đề xuất phương án chia sẻ nguồn nước theo thời gian sử dụng, nhưng chưa nhận được sự đồng tình từ các hộ dân đầu nguồn.
Thực tế cho thấy, nhu cầu sử dụng nước cho sản xuất nông nghiệp của người dân là hoàn toàn chính đáng, nhất là trong giai đoạn cây trồng cần nước tưới. Tuy nhiên, nước sinh hoạt cũng là nhu cầu thiết yếu của người dân. Khi nguồn nước khan hiếm, nếu không có giải pháp phân bổ hợp lý sẽ dễ dẫn đến mâu thuẫn trong cộng đồng dân cư.
Điều đáng lo ngại hơn là tình trạng thiếu nước kéo dài có thể phát sinh nhiều hệ lụy về sức khỏe, môi trường, an ninh, trật tự tại cơ sở.
Theo người dân địa phương, điều họ mong muốn nhất lúc này là các cơ quan chức năng sớm vào cuộc, tìm giải pháp căn cơ để đảm bảo nguồn nước sinh hoạt ổn định.
Bài toán trước mắt không chỉ là vận động người dân chia sẻ nguồn nước, mà còn cần tính đến các phương án lâu dài như nâng cấp công trình cấp nước, mở rộng hệ thống chứa nước, tìm thêm nguồn cấp mới hoặc xây dựng quy chế sử dụng nước hợp lý giữa sinh hoạt và sản xuất.
