Mùa bưởi chín, nhà vườn đón khách
Khả Lĩnh là thôn có diện tích trồng bưởi lớn nhất xã Thác Bà, với gần 300 hộ dân trồng và chăm sóc bưởi. Nhiều năm nay, cây bưởi là nguồn thu nhập quan trọng của người dân nơi đây.
Gia đình ông Nguyễn Mạnh Ân là hộ gắn bó lâu năm với loại cây đặc sản này. Trên diện tích 2.000 m², gia đình ông hiện có khoảng 100 gốc bưởi, trong đó một nửa là giống bưởi Đại Minh. Năm nay, dù thời tiết bất lợi khiến năng suất, sản lượng giảm so với những năm trước, nhưng chất lượng quả vẫn bảo đảm, giữ được vị ngọt thanh và hương thơm đặc trưng.
Ông Nguyễn Mạnh Ân cho biết: “Vụ trước, mỗi cây bưởi lâu năm cho khoảng 200 quả, nhưng năm nay do ảnh hưởng của thời tiết, sản lượng giảm, chỉ đạt hơn 100 quả/cây. Dù vậy, với giá bán từ 10.000 - 15.000 đồng/quả, gia đình vẫn có nguồn thu hơn 100 triệu đồng từ vườn bưởi”.
Đến mùa thu hoạch, các vườn bưởi ở Khả Lĩnh trở thành địa điểm thu mua quen thuộc của nhiều thương lái. Từ những mối hàng đã được duy trì qua nhiều năm, thương lái chủ động tìm đến tận vườn khảo sát chất lượng, thỏa thuận giá cả, đặt mua và thu hái, vận chuyển. Những quả bưởi sau khi thu hoạch được phân loại, đóng gói và đưa đi tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành phố, chủ yếu ở khu vực miền xuôi. Việc thu mua trực tiếp tại vườn giúp người trồng giảm bớt khâu trung gian, tiết kiệm công sức, chi phí vận chuyển và có đầu ra tương đối ổn định.
Anh Đoàn Quang Nhật, thương lái thu mua bưởi cho biết: “Bưởi Đại Minh có chất lượng tốt, hương vị đặc trưng, được khách hàng quen tin tưởng lựa chọn. Chúng tôi thường đến tận vườn xem quả, trao đổi với các hộ dân rồi thu mua, vận chuyển về các tỉnh miền xuôi để cung cấp cho khách hàng. Qua nhiều năm thu mua, chúng tôi đã xây dựng được những mối tiêu thụ ổn định”.
Năm 2026, mùa thu hoạch bưởi trùng với thời điểm diễn ra Lễ hội Bưởi Đại Minh và khám phá danh thắng quốc gia hồ Thác Bà. Vì vậy, bên cạnh thương lái, nhiều người dân, du khách cũng tìm đến các nhà vườn để tham quan, trải nghiệm và mua bưởi trực tiếp tại cây. Đây là cơ hội để địa phương kết hợp quảng bá đặc sản nông nghiệp với giới thiệu tiềm năng du lịch. Tại các nhà vườn, du khách có thể trực tiếp tìm hiểu quy trình chăm sóc, tận mắt chứng kiến những cây bưởi đang vào độ thu hoạch, lựa chọn và tự tay hái quả mang về. Việc được trải nghiệm thực tế, giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn về sản phẩm, cảm nhận chất lượng bưởi ngay tại nơi sản xuất. Qua đó, mỗi nhà vườn vừa là điểm bán hàng trực tiếp, vừa trở thành địa chỉ giới thiệu đặc sản và văn hóa của người dân địa phương.
Chị Nguyễn Thị Hoa, du khách đến từ tỉnh Phú Thọ cho biết: “Bưởi Đại Minh rất ngon, năm nào tôi cũng đến đây mua. Năm nay, đúng dịp có lễ hội nên chúng tôi vừa được tham gia các hoạt động, vừa có dịp tham quan vườn bưởi, tự tay lựa chọn và mua những quả ngon về làm quà cho người thân, bạn bè”.
Bên cạnh hình thức bán hàng trực tiếp tại vườn, nhiều hộ trồng bưởi còn chủ động ứng dụng công nghệ số, tận dụng mạng xã hội để quảng bá và mở rộng thị trường tiêu thụ. Thông qua Facebook, Tiktok, Zalo, hình ảnh vườn bưởi, quá trình thu hoạch và chất lượng sản phẩm được giới thiệu đến khách hàng ở mọi miền trên cả nước. Người mua có thể lựa chọn, đặt hàng từ xa; các hộ dân tổ chức thu hái, đóng gói và vận chuyển đến tận tay người tiêu dùng.
Gia đình ông Vũ Đức Toàn, thôn Khả Lĩnh là một trong những hộ tích cực áp dụng hình thức bán hàng này. Vụ bưởi năm nay, gia đình ông đã tiêu thụ khoảng 2.000 quả bưởi thông qua các kênh trực tuyến. Cách làm này giúp gia đình ông mở rộng mạng lưới khách hàng, giảm phụ thuộc vào thương lái và chủ động hơn trong tiêu thụ sản phẩm. Ông Toàn cho biết: “Tôi bán hàng qua mạng xã hội nên có nhiều khách quen ở các tỉnh đặt mua. Khách hàng tin tưởng chất lượng bưởi của gia đình, đặt bao nhiêu thì tôi thu hái, đóng gói rồi gửi đi. Còn khách đến tận vườn thì có thể trực tiếp xem cây, chọn quả và tự tay hái theo nhu cầu”.
Việc kết hợp giữa các kênh tiêu thụ truyền thống và trực tuyến, cùng hoạt động tham quan, trải nghiệm tại vườn đang giúp người trồng bưởi chủ động hơn trong quảng bá, tiêu thụ sản phẩm. Qua đó, mở rộng cơ hội tiếp cận khách hàng, nâng cao giá trị bưởi đặc sản Đại Minh và tạo sự gắn kết giữa phát triển vùng trồng bưởi với du lịch địa phương.
Nâng cao chất lượng, mở rộng thị trường cho đặc sản bưởi Đại Minh
Bưởi là thức quả quen thuộc, được trồng ở nhiều địa phương trong cả nước, nhưng bưởi Đại Minh vẫn tạo được dấu ấn riêng nhờ những đặc trưng về hương vị. Quả có hình dáng cân đối, vỏ mỏng, múi đều, tép mọng nước, vị ngọt thanh mát, hương thơm dịu. Những đặc điểm riêng ấy đã tạo nên thương hiệu của giống bưởi đặc sản được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Để nâng cao giá trị quả bưởi và mở rộng thị trường tiêu thụ, những năm gần đây, người trồng bưởi ở Thác Bà đã từng bước thay đổi phương thức sản xuất, chú trọng quy trình chăm sóc an toàn, nâng cao chất lượng và độ đồng đều của sản phẩm. Trong quá trình đó, các hợp tác xã giữ vai trò kết nối các hộ trồng bưởi, hướng dẫn kỹ thuật, tổ chức sản xuất và tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm.
Hiện nay, 7 thành viên của Hợp tác xã đặc sản Bưởi Đại Minh đã liên kết với các hộ dân trồng và phát triển được 6 ha diện tích bưởi theo tiêu chuẩn VietGap. Trong vụ thu hoạch năm nay, hợp tác xã chú trọng khâu tuyển chọn, phân loại, ưu tiên những quả đạt chất lượng cao để đưa vào các kênh phân phối, siêu thị có yêu cầu khắt khe hơn.
Ông Nguyễn Trường Giang - Giám đốc Hợp tác xã đặc sản Bưởi Đại Minh cho biết: “Năm 2026, hợp tác xã đã kết nối tiêu thụ được bưởi Đại Minh vào Hệ thống siêu thị GO!. Mỗi chuyến xuất bán khoảng 1 tấn bưởi, trong đó những quả đạt chất lượng hạng nhất có giá bán lên tới 30.000 đồng/quả”.
Từ chỗ chủ yếu bán quả theo mùa vụ, các hộ dân thông qua hợp tác xã đã từng bước tiếp cận phương thức sản xuất có tiêu chuẩn, phân loại sản phẩm theo chất lượng và hướng đến những phân khúc thị trường có giá trị cao hơn. Đây cũng là cơ sở để nâng cao giá trị thương hiệu bưởi Đại Minh trên thị trường.
Hiện xã Thác Bà có hơn 1.000 ha bưởi, doanh thu trên 30 tỷ đồng mỗi năm; trong đó, khoảng 500 ha là vùng trồng bưởi đặc sản Đại Minh. Sản phẩm đã được cấp chứng nhận nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý và đạt OCOP 4 sao cấp tỉnh. Đây là lợi thế quan trọng để địa phương tiếp tục phát triển vùng bưởi theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường.
Ông Nguyễn Ngọc Quỳnh - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thác Bà cho biết: “Thời gian tới, địa phương tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân chú trọng chăm sóc, đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Chúng tôi cũng định hướng phát triển vùng bưởi theo hướng sản xuất hàng hóa, và tăng cường liên kết tiêu thụ, qua đó nâng cao giá trị kinh tế của cây bưởi, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân”.
Mỗi mùa thu hoạch, bưởi Đại Minh lại mang đến nguồn thu cho người dân, đồng thời góp phần khẳng định giá trị của một đặc sản đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Từ lợi thế về thổ nhưỡng, chất lượng quả đến những nỗ lực đổi mới phương thức sản xuất, mở rộng thị trường và kết nối với hoạt động du lịch, cây bưởi đang được khai thác theo hướng đa giá trị. Đây cũng là hướng đi để Thác Bà phát huy tiềm năng, lợi thế sẵn có, đưa đặc sản địa phương trở thành động lực phát triển kinh tế theo hướng bền vững.
