Nhận thức rõ vai trò của công tác phòng cháy, chữa cháy rừng, tỉnh Lào Cai đã chủ động củng cố lực lượng bảo vệ rừng theo phương châm “bốn tại chỗ”. Ngay từ đầu mùa khô, các địa phương đã xây dựng phương án phòng cháy, chữa cháy rừng, kiện toàn ban chỉ đạo phát triển lâm nghiệp bền vững và duy trì hoạt động của các tổ, đội xung kích tại thôn, bản. Từ những bản làng vùng cao, hàng nghìn người dân đã tự nguyện tham gia giữ rừng.
Hiện toàn tỉnh duy trì 2.302 tổ bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng với hơn 23.310 thành viên. Ở nhiều địa phương, các tổ bảo vệ rừng thực sự trở thành “tai mắt” của kiểm lâm. Nhờ bám sát địa bàn, am hiểu địa hình và tập quán sinh hoạt của người dân, họ có thể phát hiện sớm các hành vi vi phạm hoặc nguy cơ cháy rừng để xử lý kịp thời.
Tại khu vực Lục Yên, nơi có hơn 102.000 ha rừng, trong đó trên 29.000 ha rừng tự nhiên, vai trò của lực lượng xung kích càng được thể hiện rõ nét. Địa hình đồi núi hiểm trở, nhiều khu vực xa trung tâm khiến công tác quản lý, bảo vệ rừng gặp không ít khó khăn.
Hạt Kiểm lâm khu vực Lục Yên đã kiện toàn 10 ban chỉ đạo phát triển lâm nghiệp bền vững với 436 thành viên, thành lập 245 tổ bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng cấp thôn với 3.070 thành viên trải rộng tại các xã trọng điểm như Lâm Thượng, Tân Lĩnh, Phúc Lợi, Bảo Ái, Thác Bà…; tổ chức 58 buổi tuyên truyền tại các thôn trọng điểm với 2.695 lượt người tham gia; 980 buổi tuần tra bảo vệ rừng với 4.605 lượt người tham gia.
Thôn Nậm Chắn, xã Lâm Thượng, trước đây người dân thường xử lý thực bì bằng cách đốt nương theo kinh nghiệm. Sau nhiều đợt tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật làm đường băng cản lửa và sử dụng lửa an toàn, nhận thức của bà con đã thay đổi rõ rệt.
Chị Hoàng Thị Chuyền - Tổ trưởng Tổ bảo vệ rừng thôn Nậm Chắn chia sẻ: Hằng tuần, hằng tháng, chúng tôi thường xuyên phối hợp với người dân đi tuần tra rừng để kịp thời phát hiện, ngăn chặn những hành vi xâm hại tài nguyên rừng. Nhờ tuyên truyền thường xuyên nên nhiều năm nay trên địa bàn thôn không xảy ra cháy rừng hay lấn chiếm đất rừng trái phép.
Không chỉ tuyên truyền bằng lời nói, các tổ bảo vệ rừng còn trực tiếp hướng dẫn người dân cách phát dọn thực bì an toàn, làm đường băng cản lửa và ký cam kết không vi phạm các quy định về bảo vệ rừng. Từ chỗ coi việc giữ rừng là trách nhiệm của lực lượng chức năng, nhiều người dân nay đã chủ động tham gia bảo vệ rừng như bảo vệ chính sinh kế của mình.
Lâm Thượng là một trong những địa phương có diện tích rừng lớn với hơn 8.754 ha đất lâm nghiệp, trong đó rừng tự nhiên trên 5.132 ha, tỷ lệ che phủ rừng đạt 68,39%. Những cánh rừng nơi đây giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ môi trường sinh thái khu vực hạ lưu sông Chảy và hồ Thác Bà.
Để giữ rừng, xã duy trì 31 tổ bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng cấp thôn với 183 người, ký cam kết với 720 gia đình vùng trọng điểm về bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng, phối hợp với lực lượng kiểm lâm tổ chức tập huấn, tuyên truyền kiến thức phòng cháy, chữa cháy rừng tại các thôn, bản; duy trì công tác tuần tra, kiểm soát nhằm kịp thời phát hiện nguy cơ xâm hại rừng.
Ông Triệu Văn Nhơn - Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Lâm Thượng cho biết: Thông qua các buổi tập huấn, nhận thức của người dân về bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng được nâng cao. Ngoài tuyên truyền trực tiếp, địa phương còn tận dụng hệ thống loa truyền thanh, nhóm Zalo và nhiều kênh thông tin khác để người dân nắm rõ các quy định về quản lý, bảo vệ rừng.
Theo lực lượng kiểm lâm, nếu chỉ dựa vào lực lượng chuyên trách sẽ rất khó kiểm soát hiệu quả diện tích rừng rộng lớn, đặc biệt tại những khu vực xa trung tâm. Vì vậy, các tổ, đội xung kích ở cơ sở chính là lực lượng nòng cốt trong công tác quản lý, bảo vệ rừng.
Ông Hà Tiến Công - Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Lục Yên cho biết: Hạt Kiểm lâm đã chủ động tham mưu cho chính quyền các xã thành lập các tổ, đội bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng; xây dựng phương án ứng phó để kịp thời huy động lực lượng khi có cháy rừng xảy ra. Trong mùa hanh khô, đơn vị duy trì lực lượng trực 24/24 giờ, đồng thời phối hợp với địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân sử dụng lửa an toàn trong quá trình sản xuất.
Nhờ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, đặc biệt là phát huy hiệu quả lực lượng bảo vệ rừng tại cơ sở, công tác phòng cháy, chữa cháy rừng trên địa bàn tỉnh thời gian qua đạt nhiều kết quả tích cực. Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh ghi nhận một vụ cháy rừng tại xã Tả Van với diện tích thiệt hại khoảng 0,263 ha rừng tự nhiên.
Để giữ rừng bền vững, các địa phương cần tiếp tục tăng cường trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền trong công tác quản lý, bảo vệ rừng; tổ chức các lớp đào tạo, tập huấn nhằm nâng cao kỹ năng cho lực lượng xung kích. Đồng thời, đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền để người dân chủ động tham gia bảo vệ rừng. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ trong giám sát, cảnh báo cháy rừng; quan tâm đầu tư trang thiết bị, phương tiện và chế độ hỗ trợ cho lực lượng bảo vệ rừng tại cơ sở cũng là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy, chữa cháy rừng.
Giữa đại ngàn xanh thẳm, những tổ, đội bảo vệ rừng vẫn ngày đêm âm thầm làm nhiệm vụ. Họ không chỉ góp phần giữ màu xanh cho núi rừng mà còn lan tỏa ý thức bảo vệ tài nguyên thiên nhiên trong cộng đồng. Chính sự chung sức từ cơ sở đang tạo nên “lá chắn xanh” vững chắc để những cánh rừng của Lào Cai tiếp tục được gìn giữ và phát triển bền vững.
