Giữ nghề truyền thống, mở hướng sinh kế

Muốn văn hóa được gìn giữ lâu bền, trước hết phải để văn hóa tiếp tục hiện diện trong đời sống của người dân. Ở Lao Chải, những giá trị ấy đang được khơi dậy từ những điều gần gũi: cây lanh, tấm vải chàm, cây sơn tra, tri thức sản xuất dưới tán rừng và không gian bản làng. Khi những giá trị từng chủ yếu phục vụ đời sống từng bước trở thành sản phẩm, tạo việc làm và thu nhập, bảo tồn văn hóa không còn là câu chuyện tách rời cuộc sống mà trở thành một phần của sinh kế.

0:00 / 0:00
0:00

Là cây trồng quen thuộc gắn bó với đồng bào Mông ở Lao Chải qua nhiều thế hệ, cây lanh trước đây chủ yếu được trồng nhỏ lẻ để phục vụ nhu cầu may mặc của mỗi gia đình. Nay, diện tích lanh đang được mở rộng theo hướng sản xuất hàng hóa, vừa tạo sinh kế, vừa góp phần giữ nghề và bảo tồn trang phục truyền thống.

Toàn xã hiện có hơn 80 ha lanh, với khoảng 70% số hộ tại 14 thôn, bản tham gia trồng. Nghề trồng lanh, dệt vải tạo việc làm thường xuyên cho hơn 1.200 lao động, chủ yếu là phụ nữ. Nhiều hộ có thêm nguồn thu từ 15 - 20 triệu đồng/năm.

Ở bản Dào Xa, dù đã ngoài 60 tuổi, bà Giàng Thị Lỳ vẫn miệt mài với những sợi lanh. Đôi mắt không còn tinh nhanh như trước, nhưng đôi bàn tay chai sần của người phụ nữ Mông vẫn thoăn thoắt se, nối những sợi lanh dài. Nghề trồng lanh, dệt vải được mẹ và bà truyền lại cho bà Lỳ từ thuở nhỏ; nay bà tiếp tục truyền dạy cho con cháu.

9-lao-chai-1465.jpg
Khoảng 70% số hộ gia đình tại xã Lao Chải còn duy trì nghề trồng lanh, dệt vải.

Để làm ra một tấm vải lanh hoàn chỉnh phải trải qua nhiều công đoạn, đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ. Dù mỗi mét vải mộc chỉ bán được hơn 100.000 đồng, các bà, các chị vẫn tranh thủ những khoảng thời gian rảnh trong ngày để se lanh, dệt vải. Bởi với họ, giữ nghề không chỉ để có thêm thu nhập. Mỗi sợi lanh đều lưu giữ ký ức về cách làm trang phục của người Mông; mỗi tấm vải thể hiện sự khéo léo, đảm đang của người phụ nữ. Một bộ trang phục không đơn thuần để mặc mà còn chứa đựng nghệ thuật thêu, tạo hoa văn bằng sáp ong cùng những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Bà Giàng Thị Lỳ chia sẻ: “Gia đình tôi trồng lanh, dệt vải chủ yếu để làm trang phục mặc trong nhà, không có nhiều sản phẩm để bán. Hiện nay, trong xã đã có các hộ trồng lanh, dệt vải, may, thêu trang phục bán cho khách du lịch. Phụ nữ có thể làm việc tại nhà, có thêm thu nhập nên nghề trồng lanh, dệt vải ngày càng được quan tâm”.

Sự thay đổi ấy cho thấy một hướng bảo tồn phù hợp: Để nghề truyền thống tiếp tục sống bằng chính những giá trị mà nghề tạo ra trong đời sống hôm nay.

baolaocai-br_lc-1106.jpg
Mùa lúa chín ở Lao Chải.
baolaocai-br_lc-6166.jpg
Du khách trải nghiệm cảnh quan ruộng bậc thang tại Homestay A Sình Lao Chải.

Lao Chải có trên 99% dân số là đồng bào Mông. Tiếng nói, trang phục, nghề trồng lanh, dệt vải, nhuộm chàm, kỹ thuật vẽ hoa văn bằng sáp ong, tiếng khèn, các làn điệu dân ca, dân vũ cùng tri thức sản xuất vẫn hiện diện trong đời sống cộng đồng.

Theo Bí thư Đảng ủy xã Lao Chải Đào Thị Thu Thủy, địa phương xác định bảo tồn văn hóa phải gắn với đời sống và lợi ích của cộng đồng. Khi nghề truyền thống có đầu ra, sản vật địa phương được tiêu thụ, người dân có thêm việc làm và thu nhập thì việc giữ nghề, truyền dạy kỹ năng cho con cháu mới thực sự được coi trọng.

Định hướng này được cụ thể hóa trong Nghị quyết số 16-NQ/ĐU ngày 28/11/2025 của Đảng ủy xã về bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái giai đoạn 2025 - 2030.

Song hành với bảo tồn văn hóa, Lao Chải định hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa theo hướng xanh, hữu cơ, gắn với kinh tế nông thôn bền vững. Xã khuyến khích xây dựng các mô hình kết nối sản xuất với trải nghiệm nông nghiệp, dựa trên lợi thế của từng thôn.

Mục tiêu không chỉ là tạo ra sản phẩm và sinh kế mà còn gìn giữ cảnh quan, không gian văn hóa, qua đó tăng sức hấp dẫn cho điểm đến.

Lợi thế của Lao Chải là cảnh quan ruộng bậc thang, không gian bản làng, các vùng cây trồng và văn hóa Mông được gìn giữ trong sinh hoạt hằng ngày. Từ điều kiện đất đai, khí hậu và những vùng cây bản địa, địa phương đang tìm thêm những cách tạo sinh kế nhưng không tách rời không gian sản xuất truyền thống.

baolaocai-br_3-lao-chai-3336.jpg
Bí thư Đảng ủy xã Lao Chải Đào Thị Thu Thủy cùng cán bộ xã tham gia mô hình trồng thí điểm 3 ha cây đẳng sâm dưới tán rừng sơn tra.

Tại thôn Dào Cu Nha, mô hình trồng thí điểm 3 ha cây đẳng sâm dưới tán rừng sơn tra đã được triển khai. Cách làm này bước đầu mở ra hướng tận dụng diện tích để phát triển cây nguyên liệu, đồng thời gợi mở khả năng kết nối sản xuất nông nghiệp với hoạt động tham quan, trải nghiệm.

Tại các thôn Háng Gàng, Hồng Nhì Pá, mô hình trồng sơn tra được định hướng nhân rộng. Các thôn Đề Sủa, Xéo Dì Hồ và Hồng Nhì Pá được định hướng cải tạo, phát triển vùng cây ăn quả phù hợp với điều kiện khí hậu. Mỗi vùng sản xuất, mỗi mùa cây trái vì thế có thể trở thành một phần trong câu chuyện trải nghiệm về đất, người và văn hóa Lao Chải.

Đây là cơ sở để địa phương định hướng các hoạt động tham quan, tìm hiểu sản xuất và trải nghiệm du lịch theo mùa, dựa trên lợi thế là những nông sản đặc trưng.

Bà Đào Thị Thu Thủy - Bí thư Đảng ủy xã Lao Chải.

Lao Chải được biết đến là vùng trồng sơn tra lớn của tỉnh Lào Cai, với diện tích hơn 1.000 ha, giá trị thu nhập khoảng 40 triệu đồng/ha. Từ những vùng cây gắn với đời sống sản xuất, địa phương hướng tới tạo thêm trải nghiệm cho du khách, để sản phẩm nông nghiệp không chỉ được thu hoạch, tiêu thụ mà còn trở thành một phần trong câu chuyện về vùng đất, con người và văn hóa nơi đây.

Cách làm này đặt người dân vào vị trí trung tâm của quá trình bảo tồn. Họ không chỉ là chủ thể gìn giữ văn hóa mà còn trực tiếp tham gia tạo ra sản phẩm, dịch vụ và hưởng lợi từ những giá trị của quê hương.

14-lao-chai-7006.jpg
Mô hình trồng thử nghiệm 2,5 ha khoai sọ thơm bước đầu cho kết quả tích cực.

Riêng Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông dịp 2/9/2026, Lao Chải đã thu hút hơn 2.000 lượt du khách tham quan, trải nghiệm các hoạt động văn hóa tại địa phương.

Trong chương trình “Sắc chàm Lao Chải” năm 2026, diễn ra vào trung tuần tháng 10 này, xã sẽ tổ chức các hoạt động trải nghiệm trang phục, dùng sáp ong tạo hoa văn trên vải, nhuộm chàm, chế biến món ăn, nghề thủ công, dân ca, dân vũ và tham quan đời sống bản làng ... phục vụ du khách.

Điều địa phương hướng tới không chỉ là tổ chức thêm một hoạt động văn hóa, mà còn mở rộng không gian để người dân tham gia giới thiệu sản phẩm, cung cấp dịch vụ; tạo điều kiện để nghệ nhân truyền dạy nghề và giúp những giá trị văn hóa vốn hiện diện trong đời sống được nhiều du khách biết đến.

Xã Lao Chải dự kiến xây dựng bản đồ du lịch số, thu thập thông tin, hình ảnh và tọa độ các điểm tham quan, cơ sở dịch vụ, giúp du khách thuận tiện tìm hiểu, liên hệ và lựa chọn hành trình. Đây là một bước nhằm kết nối những giá trị đang tồn tại ở từng bản làng thành không gian trải nghiệm có câu chuyện, sản phẩm và sự tham gia của cộng đồng.

Từ cây lanh, tấm vải chàm đến những vùng sơn tra, cây dược liệu dưới tán rừng; từ nghề thủ công, ẩm thực đến tiếng khèn, điệu múa và tri thức sản xuất được trao truyền qua nhiều thế hệ, Lao Chải đang tìm cách để những giá trị truyền thống không chỉ được lưu giữ mà còn tiếp tục tạo ra giá trị trong cuộc sống hôm nay.

Khi người dân có thể tạo sinh kế từ những gì quê hương mình có, bảo tồn truyền thống văn hoá gắn với sự phát triển thời đại. Đó chính là giữ lại những giá trị từ quá khứ, đồng thời là cách để những nét đẹp được thực hành, trao truyền và sống mãi cùng trong đời sống của người vùng cao Lao Chải.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Kết nối kinh nghiệm, phát triển nghề nuôi thủy sản trên hồ Thác Bà

Kết nối kinh nghiệm, phát triển nghề nuôi thủy sản trên hồ Thác Bà

Chiều 19/11, đoàn đại biểu tham dự Diễn đàn Khuyến nông @ Nông nghiệp với chủ đề “Giải pháp phát triển bền vững, nâng cao hiệu quả nghề nuôi thủy sản nước ngọt tại một số tỉnh phía Bắc” do Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Cục Thủy sản và Kiểm ngư phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai tổ chức, đã đến tham quan các mô hình nuôi, chế biến thủy sản trên hồ Thác Bà.

Thúc đẩy nông nghiệp sinh thái tại Hạnh Phúc và Phình Hồ

Thúc đẩy nông nghiệp sinh thái tại Hạnh Phúc và Phình Hồ

Ngày 18/11, trong khuôn khổ chương trình triển khai dự án “Nông nghiệp sinh thái tạo cảnh quan bền vững cho người nghèo”, đoàn công tác của Hội Nông dân tỉnh Lào Cai cùng đại diện Tổ chức Bánh mỳ cho Thế giới và Tổ chức Nghiên cứu Nông Lâm Quốc tế (ICRAF) đã khảo sát, tìm hiểu các mô hình sản xuất nông nghiệp sinh thái tại hai xã Hạnh Phúc và Phình Hồ.

Lào Cai mở hướng đầu tư xanh từ rừng

Lào Cai mở hướng đầu tư xanh từ rừng

Với hơn 860.000 ha đất có rừng, tỷ lệ che phủ đạt 61,4% cùng hệ sinh thái đa dạng, Lào Cai có nhiều lợi thế phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với bảo tồn thiên nhiên. Bên cạnh khai thác giá trị từ gỗ và lâm sản, tỉnh đang mở hướng thu hút đầu tư vào du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và phát triển dược liệu dưới tán rừng, hướng tới khai thác hiệu quả giá trị đa dụng của rừng.

Sản xuất vụ đông ở Khánh Yên: Khi người dân chủ động

Sản xuất vụ đông ở Khánh Yên: Khi người dân chủ động

Năm 2026, xã Khánh Yên phấn đấu gieo trồng 160 ha cây vụ đông. Với sự định hướng, hỗ trợ của chính quyền địa phương và tinh thần chủ động của người dân trong lựa chọn cây trồng, bố trí thời vụ, gắn sẳn xuất với tiêu thụ sản phẩm, vụ đông đang mở ra cơ hội khai thác hiệu quả đất canh tác, tăng thu nhập cho người dân.

Mỏ vàng: đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn các chương trình mục tiêu quốc gia

Mỏ vàng: đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn các chương trình mục tiêu quốc gia

Trước yêu cầu đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân nguồn vốn được giao là hơn 16 tỷ đồng trong năm 2026, xã Mỏ Vàng đang tập trung rà soát từng dự án, tháo gỡ những “điểm nghẽn”, xác định rõ trách nhiệm của từng bộ phận, quyết tâm đưa các chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) vào thực chất, phát huy hiệu quả nguồn lực đầu tư của Nhà nước.

Trở lại Bản Mo

Trở lại Bản Mo

Từng là một trong những bản xa xôi, khó khăn nhất của xã Xuân Hòa, Bản Mo nay đã đổi thay nhờ được Nhà nước quan tâm đầu tư. Đường bê tông, điện lưới, sóng điện thoại lần lượt về bản, giúp bà con đi lại, mua bán thuận tiện, có thêm điều kiện học hỏi cách làm ăn. Trở lại Bản Mo sau nhiều năm, chúng tôi chứng kiến con đường từ Tỉnh lộ 160 đang được mở rộng, đi qua các khu dân cư, nối tới tận nương quế, nương chuối trên sườn núi.

Góp phần đưa hương quế bay xa

Góp phần đưa hương quế bay xa

Từ khát vọng vươn lên trong phát triển kinh tế, chị Lý Thị Khé, dân tộc Dao ở thôn Quyết Hùng, xã Xuân Ái đã đầu tư mở xưởng chế biến, kết nối những hộ trồng quế thành chuỗi sản xuất góp phần đưa hương quế quê nhà vươn xa.

Dồn sức hoàn thiện tuyến đường lên “thiên đường săn mây” Nhìu Cồ San

Dồn sức hoàn thiện tuyến đường lên “thiên đường săn mây” Nhìu Cồ San

Trước những khó khăn do mưa kéo dài và giá vật liệu xây dựng biến động, chủ đầu tư và các nhà thầu đang tập trung đẩy nhanh tiến độ sửa chữa Tỉnh lộ 158, đoạn lên thôn Nhìu Cồ San, xã Dền Sáng. Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ giúp người dân đi lại, giao thương thuận lợi hơn, tạo điều kiện phát triển du lịch địa phương.

Nhiều hộ dân ở Phìn Ngan mòn mỏi chờ điện lưới

Nhiều hộ dân ở Phìn Ngan mòn mỏi chờ điện lưới

Rời nơi ở cũ vì nguy cơ sạt lở, 13 hộ dân chuyển về khu tái định cư Tả Trang, thôn Phìn Ngan, xã Bát Xát với mong muốn có nơi ở an toàn, ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, nhiều năm qua, các hộ vẫn phải sống trong cảnh thiếu điện lưới, sóng điện thoại chập chờn, thiếu nước sạch và đi lại khó khăn. Giữa núi rừng cách trở, ánh điện vẫn là niềm mong mỏi thường trực của người dân nơi đây.

Tạo động lực phát triển từ những tuyến đường mới ở Minh Lương

Tạo động lực phát triển từ những tuyến đường mới ở Minh Lương

Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền, sự đồng lòng chung sức của Nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp, những con đường đất đá gập ghềnh xưa kia ở xã Minh Lương nay đã và đang được thay thế bằng những dải nhựa, dải bê tông phẳng lỳ, giúp việc đi lại, giao thương hàng hóa của người dân được an toàn, thuận lợi.

Lào Cai chủ động nguồn giống chất lượng, nâng hiệu quả chăn nuôi

Lào Cai chủ động nguồn giống chất lượng, nâng hiệu quả chăn nuôi

Để chuyển dịch ngành chăn nuôi từ nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, việc làm chủ và cung ứng các bộ giống mới, năng suất cao là yêu cầu then chốt. Thông qua hoạt động nghiên cứu, chuyển giao kỹ thuật trực tiếp, ngành nông nghiệp tỉnh Lào Cai từng bước cải thiện chất lượng đàn vật nuôi, cung ứng con giống phù hợp với nhu cầu sản xuất.

Lào Cai quảng bá sản phẩm quế tại Hội chợ Quốc tế Công nghiệp Thực phẩm Việt Nam

Lào Cai quảng bá sản phẩm quế tại Hội chợ Quốc tế Công nghiệp Thực phẩm Việt Nam

Từ ngày 11 đến 14/11, Hội Nông dân tỉnh phối hợp với Hội Quế hồi tỉnh đưa các hợp tác xã Cốc Lầu và Nậm Cọ tham gia trưng bày, quảng bá sản phẩm quế tại Hội chợ Quốc tế Công nghiệp Thực phẩm Việt Nam (Vietnam Foodexpo 2026), góp phần kết nối giao thương, mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và quốc tế.

fb yt zl tw