Sự hung dữ của dòng nước không chỉ làm mất đi 4.000 m2 đất sản xuất nông nghiệp mà còn trực tiếp uy hiếp sự an toàn của tuyến đường liên thôn và hệ thống mương dẫn nước. Nếu không được đầu tư xây dựng kè kiên cố kịp thời, nguy cơ mất trắng tài sản hiện hữu và những thiệt hại khó lường về người là điều hiển nhiên, gây bức xúc và lo âu kéo dài trong Nhân dân.
Xã Phong Dụ Thượng là địa bàn miền núi có địa hình phức tạp, chia cắt mạnh với mạng lưới sông, suối dày đặc, trong đó suối Ngòi Hút chảy qua khu vực có độ dốc lớn, dòng lưu tốc mạnh vào mùa mưa.
Thực tế cho thấy, thiên tai diễn biến ngày càng cực đoan. Điển hình như các đợt mưa lũ lớn, đặc biệt là hoàn lưu bão số 10 diễn ra vào cuối năm trước đã trút lượng nước khổng lồ xuống lưu vực Ngòi Hút. Dòng lũ dữ dội từ thượng nguồn đổ về làm mực nước dâng cao đột ngột, vượt qua cả mặt đường bê tông liên thôn, tạo thành các xoáy nước khoét sâu vào bờ suối, làm sụt hoàn toàn các kết cấu đất yếu.
Hậu quả là kết cấu hạ tầng giao thông và đất ở của nhiều gia đình bị tàn phá nghiêm trọng. Trận lũ đã khoét sâu tạo thành các hàm ếch nguy hiểm, kéo sập nhiều công trình phụ, chuồng trại chăn nuôi, ao cá và làm mất trắng diện tích đất sản xuất dọc bờ suối.
Sống ngay sát mép nước sạt lở, nhiều hộ dân thôn Làng Chạng luôn phải chịu áp lực nặng nề về tâm lý mỗi khi trời đổ mưa. Ngôi nhà của gia đình anh Hoàng Văn Tuấn là một trong những điểm bị ảnh hưởng trực tiếp. Sau các trận bão lũ, phần đất ở phía sau nhà anh đã bị dòng nước nuốt gọn một đoạn dài, làm sập hoàn toàn các công trình phụ của gia đình.
Không riêng gì hộ anh Tuấn, hàng chục gia đình khác trong thôn cũng rơi vào hoàn cảnh mất đất, tường nhà xuất hiện vết nứt lớn và có nguy cơ đổ sập bất cứ lúc nào nếu tiếp tục chịu một đợt lũ lớn.
Ông Hoàng Trọng Vinh, thôn Làng Chạng cho biết: "Năm ngoái, nước lũ dâng cao tràn qua mặt đường bê tông liên thôn, đồng thời dòng nước lũ đã xói vào bờ suối, cuốn trôi toàn bộ chuồng trại cùng 5 con lợn nái của gia đình tôi".
Theo ông Vinh, cứ hôm nào mưa to, gió lớn, các gia đình lại phải chủ động sơ tán, chuyển đồ đạc có giá trị đi gửi nơi khác, cuộc sống bị đảo lộn hoàn toàn. Do đó, người dân mong muốn Nhà nước sớm đầu tư một tuyến kè kiên cố để ổn định đời sống lâu dài.
Qua rà soát của chính quyền cơ sở, tình trạng sạt lở tại khu vực dọc suối Ngòi Hút thuộc thôn Làng Chạng đã tác động tiêu cực đến đời sống của 28 hộ dân tại đây. Cơn bão lớn đi qua không chỉ cướp đi tài sản tích cóp nhiều năm của bà con mà còn để lại hệ lụy lâu dài đối với an toàn khu dân cư.
Đáng quan ngại hơn, dù chỉ là những trận mưa đầu mùa với lưu lượng nhỏ, mực nước suối mới chớm dâng, nhiều hộ dân có nền móng nhà bị rỗng, hàm ếch ăn sâu cũng không dám ngủ tại nhà vì lo sợ công trình bị đổ sập.
Bên cạnh thiệt hại về nhà ở, hạ tầng sản xuất nông nghiệp của địa phương cũng đang đặt trong tình trạng báo động đỏ. Suối Ngòi Hút sạt lở làm ảnh hưởng trực tiếp đến hơn 2 ha đất trồng lúa trong tổng số 10 ha cánh đồng tập trung của thôn Làng Chạng. Tuyến đường giao thông nội đồng dẫn ra khu vực sản xuất hiện đã bị dòng nước khoét rỗng phần móng, tạo thành các vết nứt gãy lớn, nguy cơ đứt gãy hoàn toàn mặt đường.
Thực trạng này khiến người dân không thể đưa xe cơ giới, máy cày, máy gặt ra đồng sản xuất. Vận chuyển vật tư nông nghiệp và nông sản sau thu hoạch phải đi vòng xa hơn, chi phí tốn kém và mất nhiều công sức.
Trước tình hình khẩn cấp bảo vệ tính mạng và tài sản cho Nhân dân, UBND xã Phong Dụ Thượng đã chủ động áp dụng các biện pháp ứng phó tạm thời và báo cáo lên cấp trên.
Địa phương đã đề xuất xây dựng tuyến kè kiên cố dài khoảng 900 m nhằm bảo vệ an toàn cho toàn bộ khu dân cư 28 hộ dân và diện tích đất lúa của thôn. Tuy nhiên, do quy trình thủ tục đầu tư công cần có thời gian thẩm định, dự án hiện vẫn chưa được phê duyệt chủ trương triển khai.
Trong bối cảnh mùa mưa bão năm 2026 đã bắt đầu, UBND xã Phong Dụ Thượng đã linh hoạt trích một phần kinh phí từ nguồn vốn đầu tư được giao đầu năm để thực hiện trước khoảng 150 m kè bằng rọ đá tại các điểm xung yếu nhất. Đồng thời, xã đang kiến nghị UBND tỉnh cho phép người dân tận dụng nguồn đá, sỏi bồi lắng lòng suối sau lũ để tự đắp kè rọ đá gia cố tạm thời phần móng nhà.
Việc đầu tư xây dựng kè chống sạt lở suối Ngòi Hút tại thôn Làng Chạng là nhu cầu thực tế cấp bách nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhân dân và giữ vững diện tích đất sản xuất nông nghiệp khi chuẩn bị bước vào cao điểm mùa mưa bão.
