BHXH tự nguyện - của để dành tin cậy cho người già
Từng có một thời, với nhiều người vùng cao Yên Bái, Lào Cai, khái niệm "lương hưu” chỉ gắn với cán bộ, công chức. Ít ai dám mơ tới một tấm thẻ BHYT miễn phí lúc về già, hay những tháng ngày được nghỉ ngơi với khoản lương hưu đều đặn. Nhưng rồi, khái niệm ấy đang dần thay đổi mạnh mẽ. Chính sách BHXH tự nguyện đã và đang thực sự đi vào các bản làng mở ra cánh cửa hy vọng mới, không đơn thuần là khoản tiền đóng góp hàng tháng, mà là một sự đầu tư dài hạn, bền vững cho tương lai. Đó là sự bảo đảm để khi tóc đã bạc, sức đã mòn, người lao động vẫn có một khoản lương đều đặn hằng tháng, sống độc lập, không phải phụ thuộc vào con cháu. "Già có lương, ấy là cái phúc!”, nhiều cụ già đã xúc động thốt lên khi cầm cuốn sổ hưu đầu tiên trong đời. Tham gia BHXH tự nguyện, khi hết tuổi lao động, người dân sẽ có một khoản lương hưu đều đặn, giúp trang trải cuộc sống, giảm gánh nặng cho gia đình. Hơn thế nữa, người hưởng lương hưu còn được cấp thẻ BHYT miễn phí, để những lúc trái gió trở trời có nơi nương tựa, việc chăm sóc sức khỏe không còn là gánh nặng quá lớn. Và lỡ mai này có mệnh hệ gì, người thân ở lại cũng được một phần trợ cấp tử tuất, vơi bớt khó khăn. Chính sách ấy là sự kết tinh giữa trách nhiệm Nhà nước và tinh thần tương thân tương ái của cộng đồng. Để những người nông dân chân lấm tay bùn, những chị gánh hàng rong nơi phiên chợ sớm, những anh thợ hồ, chị giúp việc... có một chỗ dựa khi sức tàn, lực kiệt.
Theo BHXH Khu vực XVII, tính đến ngày 30/4/2025, tại Yên Bái, đã có 28.031 người tin tưởng gửi gắm tương lai của mình vào "cuốn sổ hưu trí". Con số này tăng 331 người so với tháng trước và vượt xa cùng kỳ năm ngoái đến 3.369 người. Trong khi đó, trên địa bàn tỉnh Lào Cai cũng ghi nhận 11.207 người tham gia BHXH tự nguyện, tăng 2.080 người so với cùng kỳ năm trước. Số tiền thu BHXH tự nguyện gần 88 tỷ đồng từ hai tỉnh đó là mồ hôi, là sự chắt chiu, là niềm hy vọng của bà con gửi gắm. Điều này minh chứng rõ ràng cho thấy chính sách đang dần bén rễ vào đời sống.
Viên chức BHXH khu vực XVII tích cực tuyên tuyền để lan tỏa chính sách đến người dân
Lan tỏa chính sách đến người dân
Đằng sau số người gửi gắm tương lai của mình vào "cuốn sổ hưu trí" là sự vào cuộc mạnh mẽ của BHXH Khu vực XVII và bao giọt mồ hôi thầm lặng từ những con người tận tụy. Ngay từ đầu năm, các chỉ tiêu cụ thể đã được giao đến từng đơn vị, từng địa phương. Những "kịch bản" chi tiết, phân chia nhiệm vụ theo từng tháng, từng quý, đảm bảo "rõ người, rõ việc, rõ kết quả" đã được xây dựng, tạo nên một luồng sinh khí mới, một quyết tâm cao độ trong toàn ngành.Để chính sách len lỏi vào từng nóc nhà, không thể thiếu những "cánh tay nối dài" là các tổ chức dịch vụ thu.
Tính ra, trên địa bàn Yên Bái có gần 340 điểm thu với hơn 800 nhân viên; Lào Cai còn đông hơn với gần 250 điểm thu và hơn 850 con người. Họ là người địa phương, nói tiếng nói của bà con, hiểu cái bụng, cái dạ của xóm làng. Một lời họ nói có khi hơn trăm lời cán bộ từ xa tới. Những điểm thu ấy như những mạch nước ngầm, len lỏi, tưới mát cho niềm tin. Ai cũng được tập huấn kỹ càng, không chỉ thu tiền mà còn là những tuyên truyền viên tận tâm, gieo mầm niềm tin cho người dân. Nhưng để chính sách nhân văn của Đảng và Nhà nước thực sự chạm đến trái tim mỗi người dân, thì tuyên truyền phải đi trước một bước, phải "thấm" như muối bỏ bể. BHXH Khu vực XVII đã xây dựng một chiến lược truyền thông tổng thể, bám sát định hướng của BHXH Việt Nam và cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực, phù hợp với đặc thù của địa phương.
Sự phối hợp với Ban Chỉ đạo phát triển người tham gia BHXH, BHYT từ cấp xã đã biến mỗi cán bộ cơ sở thành một hạt nhân truyền thông năng động. Tiếng nói của họ gần gũi, thân thuộc, dễ đi vào lòng bà con. Những buổi tư vấn chính sách trực tiếp cho công nhân, người lao động tại các Khu Công nghiệp tỉnh Yên Bái, phối hợp cùng tổ chức Công đoàn, đã giải đáp bao thắc mắc, khơi gợi nhu cầu tham gia. Rồi những sự kiện như Lễ ra quân ở Lào Cai, chủ đề "Gắn kết mô hình mới, cùng BHXH khu vực tiên phong vì an sinh cộng đồng", thực sự tạo ra những đợt sóng lan tỏa. Không còn cảnh tuyên truyền khô như ngói, giờ đây cách làm đã mềm mại, sinh động hơn nhiều.
Tháng 4 vừa rồi, 6 hội nghị trực tiếp đã kéo hơn ba trăm người đến nghe. Thậm chí, ngay giữa Lễ hội giỗ Mẫu đền Bà Áo Trắng ở thành phố Yên Bái, cán bộ BHXH cũng khéo léo lồng ghép những buổi nói chuyện nhóm nhỏ, để thông điệp an sinh len lỏi tự nhiên vào đời sống tâm linh của bà con. Tiếng loa truyền thanh xã, phường vẫn rền rĩ mỗi sớm mỗi chiều, riêng trong tháng đã có hơn 800 lượt phát về BHXH tự nguyện. Đặc biệt, với bà con dân tộc thiểu số, nhiều tài liệu, nhiều buổi nói chuyện được chuyển ngữ sang tiếng dân tộc giúp họ hiểu tường tận. Những tờ rơi, băng rôn rực rỡ sắc màu cũng góp phần làm cho chính sách trở nên gần gũi, thân thiện hơn. Thời buổi công nghệ, Zalo, Facebook, Youtube cũng được tận dụng. Những video ngắn, những hình ảnh dễ hiểu, những câu chuyện người thật việc thật được chia sẻ, lan đi như ngọn gió lành. Mỗi cán bộ BHXH cũng là một "đại sứ" trên mạng, kéo chính sách đến gần hơn với người trẻ và những người thường xuyên sử dụng internet. Mới đây thôi, viên chức BHXH khu vực XVII và cán bộ bưu điện tuyên truyền đã có thêm những gương mặt mới tìm đến để "gieo hạt” cho tuổi già. Anh Nguyễn Trường Giang, xã Giới Phiên, thành phố Yên Bái với công việc bán hàng ở cổng Bệnh viện Đa khoa tỉnh, thu nhập dù còn chưa cao, như anh vẫn quyết định dành dụm để đóng 737.000 đồng cho BHXH tự nguyện. Anh Giang chia sẻ đơn giản: "Mình tự lo cho mình, già không phiền con cháu là tốt nhất”.
Cũng tại xã Giới Phiên, chị Trần Thị Lan Hương, một lao động tự do cũng quyết định tìm đến điểm tựa an sinh với khoản đóng góp 1 triệu 782 nghìn đồng cho 5 tháng . "Được cán bộ BHXH tư vấn và thông qua những chị em đã tham gia, tìm hiểu thấy lợi ích thật, mình cũng phải tham gia để có lương hưu và cái thẻ BHYT lúc về già, không thì ốm đau lại khổ con cái" chị Hương bộc bạch. Những câu chuyện như của anh Giang, chị Hương không chỉ là minh chứng cho hiệu quả của công tác tuyên truyền mà còn là nguồn cảm hứng, tiếp thêm động lực cho những người làm chính sách và cả những người dân khác đang còn băn khoăn, do dự.
Tờ tuyên truyền Những điều cần biết về Bảo hiểm xã hội tự nguyện
Vượt khó hiện thực hóa mục tiêu an sinh toàn dân
Mặc dù đã đạt được nhiều tiến bộ, nhưng con đường để BHXH tự nguyện tiếp cận với tất cả người lao động tự do vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức. Trước tiên, cần nhắc đến đặc điểm của những người tham gia. Đa số họ là nông dân, công nhân, người buôn bán hàng nhỏ lẻ, thu nhập thường không ổn định, phụ thuộc nhiều vào thời tiết, sự may mắn. Đối với họ, việc trích ra một số tiền hàng tháng để "chuẩn bị cho tuổi già" đôi khi là một lựa chọn không hề đơn giản, đặc biệt khi áp lực về chi phí sinh hoạt vẫn đang hiện hữu. Rồi nhiều người vẫn chưa hiểu rõ về các lợi ích lâu dài mà BHXH tự nguyện cung cấp. Rồi cái thói quen "nước đến chân mới nhảy", cái tâm lý "trời sinh voi sinh cỏ" cũng ăn sâu vào nếp nghĩ của không ít người. Đường xá thì xa xôi, có bản đi nửa ngày đường chưa tới, tiếng phổ thông nhiều khi còn ú ớ, làm sao để chính sách thấm sâu? Chưa kể, thiên tai, dịch bệnh, hay những khó khăn của nền kinh tế chung cũng có thể tác động tiêu cực đến thu nhập và khả năng duy trì việc tham gia BHXH tự nguyện của người dân.
Nhìn thẳng vào những khó khăn, thách thức không phải để nản lòng, mà để tìm ra những hướng cho vững. BHXH Khu vực XVII xác định tiếp tục tăng cường các giải pháp trong công tác thu, giảm nợ và công tác vận động, phát triển người tham gia sẽ tiếp tục là trọng tâm. Đặc biệt, công tác truyền thông sẽ được đổi mới hơn nữa cả về nội dung, hình thức lẫn phương pháp, làm sao để người dân, dù ở vùng sâu, vùng xa đều có thể thể tiếp cận thông tin một cách dễ dàng và đầy đủ nhất. Cần tăng cường hơn nữa những buổi đối thoại trực tiếp giữa cán bộ BHXH với người dân. Lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, giải đáp cặn kẽ từng thắc mắc nhỏ nhất chính là cách xây dựng niềm tin bền vững nhất. Việc xây dựng và nhân rộng các mô hình truyền thông hiệu quả, tôn vinh những tấm gương điển hình cũng sẽ tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng. Và cũng cần lắm những đề xuất lên cấp trên, để có thêm chính sách hỗ trợ linh hoạt hơn cho những người yếu thế, những người thật tâm muốn tham gia mà lực bất tòng tâm.
Và đội ngũ cán bộ, nhân viên dịch vụ thu phải không ngừng được bồi dưỡng, để họ thực sự là cầu nối vững chãi, là người bạn tin cậy của dân. Hành trình này còn dài, còn nhiều gập ghềnh. Nhưng với sự chung tay của cả hệ thống chính trị, với nỗ lực không ngừng của ngành BHXH, và quan trọng hơn cả là sự thấu hiểu, đồng lòng của mỗi người dân, chính sách BHXH tự nguyện sẽ ngày càng thấm sâu vào đời sống. Để rồi trên những nẻo đường, những bản làng vùng cao sẽ có thêm nhiều nụ cười an yên của tuổi già, nhiều gia đình bớt đi gánh nặng, và một xã hội an sinh, tiến bộ ngày càng hiện hữu. BHXH tự nguyện không chỉ là một chính sách trên giấy tờ, mà thực sự là một "phao cứu sinh", một "điểm tựa" vững chắc giúp người lao động tự do tự kiến tạo một tương lai an yên, độc lập khi tuổi xế chiều, giảm bớt gánh nặng cho con cháu và xã hội.
Đấy cũng là biểu hiện sinh động của truyền thống "lá lành đùm lá rách", "tương thân tương ái" của dân tộc. Sự kiên trì, đổi mới không ngừng trong công tác vận động, tuyên truyền, với những cách làm sáng tạo, gần gũi, đi vào lòng người, chính là chìa khóa để mở rộng hơn nữa diện bao phủ BHXH tự nguyện. Nhưng trên hết, cần lắm sự chung tay của cả cộng đồng, và đặc biệt là sự chủ động của mỗi người dân.
Thanh Phúc
