Mỏ đất hiếm tại Lào Cai - nguồn tài nguyên đặc biệt của quốc gia

Đất hiếm là nguồn khoáng sản đặc biệt, là nguồn nguyên liệu cần thiết của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ thế kỷ XXI. Việt Nam là quốc gia hàng đầu của thế giới có trữ lượng đất hiếm được phát hiện, trong đó tỉnh Lào Cai thuộc danh sách các địa phương có tài nguyên quý này.

dh2.jpg
Đất hiếm - khoáng sản cho nền công nghiệp thế kỷ XXI.

Chiến lược khai thác, chế biến đất hiếm trong tương lai như thế nào, cơ hội phát triển cho các địa phương có đất hiếm ra sao đang được các cấp, ngành, cơ quan chuyên trách tính toán. Việc cần thiết hiện nay là bảo vệ nghiêm ngặt, không để thất thoát nguồn tài nguyên đặc biệt của quốc gia.

A2.JPG
Một điểm thăm dò đất hiếm tại xã Gia Phú, huyện Bảo Thắng đã được Chính phủ đưa vào quy hoạch. Ảnh: Mạnh Dũng

Mới đây, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định về Quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng các loại khoáng sản thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong đó tỉnh Lào Cai có 2 mỏ quy hoạch khai thác và 2 khu vực quy hoạch về trữ lượng đất hiếm, điều đó được ví như “trứng vàng” phát lộ. Đất hiếm hứa hẹn mang lại những đột phá mới trong cơ cấu sản xuất công nghiệp khai khoáng, chế biến khoáng sản nói riêng và tạo “cú huých” mạnh thúc đẩy nền kinh tế Lào Cai nói chung trong tương lai gần.

Trong lịch sử phát triển của loài người, khoáng sản luôn gắn chặt với các cuộc cách mạng khoa học, kỹ thuật, thậm chí là nền tảng để thay đổi thế giới. Chẳng hạn như khi loài người tìm ra mỏ đồng, cách điều chế đồng kim loại đã trở thành tiền đề cho nền móng cuộc cách mạng đồ đồng, thau với sự sáng tạo nhiều công cụ sản xuất, vũ khí, các vật dụng phục vụ cho đời sống. Nhờ phát hiện và chế tác ra đồng mà loài người chính thức bước vào thời kỳ văn minh, nghĩa là chế tạo được công cụ lao động để sản xuất ra của cải, chấm dứt thời kỳ nguyên thủy dựa hoàn toàn vào tự nhiên, dùng công cụ thô (đồ đá). Hoặc việc phát hiện và khai thác các mỏ than đá đã giúp nhân loại tiến vào cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất, cuộc cách mạng về cơ giới, cơ khí nhờ động cơ hơi nước với nguồn nhiên liệu là than đá.

A3.jpg
Hàng trăm tấn mẫu quặng đất hiếm đang được lưu giữ.

Khi loài người phát hiện và khai thác nguồn khoáng sản phong phú là dầu mỏ đã thúc đẩy cuộc cách mạng công nghiệp phương tiện, dây chuyền máy móc, thiết bị với sản phẩm mang tính đột phá là động cơ đốt trong. Giờ đây, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (có luồng quan điểm cho rằng thực tế đã chuyển sang cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 5) - kỷ nguyên của công nghệ thông tin, của trí tuệ nhân tạo với các thiết bị điện tử thì đất hiếm không thể thiếu trong sản xuất các vật liệu như pin nén năng lượng, chất siêu dẫn, các thiết bị quang học, laser... Có nghĩa là cuộc cách mạng công nghiệp hiện nay càng phát triển thì càng có nhu cầu cao về nguồn nguyên liệu quan trọng là đất hiếm. Sau Trung Quốc, Việt Nam là tốp đầu về trữ lượng tài nguyên đất hiếm, trong đó hiện có 4 tỉnh được đưa vào quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến, sử dụng đất hiếm là Lai Châu, Lào Cai, Thanh Hóa và Yên Bái, riêng tỉnh Lào Cai được đánh giá về trữ lượng chỉ sau tỉnh Lai Châu.

dat-hiem-2.jpg
Một mỏ đất hiếm tại châu Á đang được khai thác sâu trong lòng đất. Ảnh: Internet

Trở lại câu chuyện về tài nguyên khoáng sản. Cách đây đúng 100 năm, năm 1924, thanh niên Trần Văn Nỏ ở xã Tả Phời, thành phố Lào Cai trong một lần đi chăn trâu đã vô tình phát hiện ra nguồn quặng apatit, sau đó người Pháp cho khảo sát, tổ chức khai thác hàng vạn tấn mỗi năm để chở về châu Âu và phục vụ sản xuất của chế độ cai trị. Đến năm 1955, mỏ quặng apatit được Nhà nước tổ chức khai thác nhờ sự giúp đỡ của Liên Xô. Từ năm 1991, quặng apatit được sản xuất trên quy mô lớn, dây chuyền hiện đại, nguồn quặng là nguyên liệu chính cho ngành công nghiệp sản xuất phân bón và công nghiệp hóa chất của cả nước. Thời kỳ “huy hoàng”, Công ty TNHH Một thành viên Apatit Việt Nam có hơn 3.000 cán bộ, công nhân, lao động, nộp ngân sách nhà nước tại địa phương hàng trăm tỷ đồng mỗi năm. Giờ đây nguồn quặng apatit ngoài cung cấp nguyên liệu phân bón cho các nhà máy lớn như DAP số I, DAP số II, Nhà máy super phốt phát Lâm Thao còn là nguyên liệu cung cấp cho 6 nhà máy sản xuất photpho vàng và một số dây chuyền, nhà máy sản xuất hóa chất, phân bón tại Khu Công nghiệp Tằng Loỏng, huyện Bảo Thắng.

IMG_1313.JPG
Mường Hum được xác định là một trong những điểm mỏ đất hiếm của tỉnh.

Hàng nghìn việc làm được tạo ra từ các cơ sở sản xuất công nghiệp tại Tằng Loỏng và có hàng nghìn tỷ đồng tiền thuế nộp vào ngân sách của địa phương cũng sinh sôi từ đây. Rồi còn phải kể đến các dự án: Nhà máy luyện đồng tại Tằng Loỏng; dự án tuyển, luyện đồng tại xã Cốc Mỳ, xã Bản Qua (huyện Bát Xát); dự án tuyển đồng tại xã Tả Phời; dự án sản xuất gang thép tại Khu Công nghiệp Tằng Loỏng; dự án khai thác, sản xuất vàng tại Minh Lương (Văn Bàn)... đều rất quan trọng trong cơ cấu ngành sản xuất công nghiệp của tỉnh Lào Cai.

Trong nhiều năm tới, Lào Cai vẫn tiếp tục tự tin đứng tốp đầu trong khai thác, chế biến sâu nguồn khoáng sản. Điều đó hoàn toàn có cơ sở khi Lào Cai là tỉnh giàu tiềm năng như mỏ quặng apatit đến nay vẫn là “khoáng sản độc quyền”, mỏ đồng đứng số 1 của cả nước, mỏ sắt đứng thứ 3 toàn quốc về trữ lượng (sau 2 tỉnh Hà Tĩnh và Yên Bái), với đất hiếm là sau tỉnh Lai Châu.

Theo quyết định phê duyệt quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến của Thủ tướng Chính phủ và theo nguồn tài liệu của Sở Tài nguyên và Môi trường, hiện Lào Cai có 2 mỏ đất hiếm đã hoàn thành thăm dò, đánh giá trữ lượng cấp độ tiền khai thác. Đó là mỏ Bến Đền thuộc địa bàn các xã Gia Phú, Xuân Giao và Sơn Hải (huyện Bảo Thắng) với tổng diện tích 2.161 ha, trữ lượng quặng đất hiếm dạng phong hóa (TR2O3) đạt 3.286 tấn; mỏ Mường Hum thuộc các xã Mường Hum, Nậm Pung, Bản Xèo, Pa Cheo (huyện Bát Xát) và xã Ngũ Chỉ Sơn (thị xã Sa Pa) có diện tích quy hoạch 2.985 ha, trữ lượng 129.207 tấn quặng đất hiếm phong hóa. Lào Cai còn có 2 mỏ đất hiếm đã được đưa vào quy hoạch là mỏ Tân An (huyện Văn Bàn) có nền diện tích 773,6 ha, trữ lượng quặng 101.640 tấn; mỏ đất hiếm tại xã Cam Cọn (Bảo Yên) và xã Tân Thượng (Văn Bàn) có diện tích 1.890 ha với trữ lượng 125.000 tấn.

Thiết kế chưa có tên.png
Bảo vệ mỏ đất hiếm cần được thực hiện nghiêm ngặt, tránh để thất thoát do khai thác trái phép như một số điểm khoáng sản thông thường từng xảy ra tại một số địa bàn.

Định hướng phát triển của tỉnh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 là tiếp tục lấy sản xuất công nghiệp làm trụ cột nền kinh tế, trong đó quan tâm chế biến sâu nguồn khoáng sản, sản xuất “công nghiệp xanh”. Hiện có rất nhiều nhà đầu tư tới khảo sát, tiến hành các bước đăng ký thăm dò, khai thác, chế biến nguồn đất hiếm tại Lào Cai. Quan điểm của tỉnh được thể hiện rõ trong các kết luận chỉ đạo, các văn bản điều hành là ưu tiên nhà đầu tư có quy trình khai thác tiết kiệm, không gây lãng phí nguồn tài nguyên, có công nghệ, dây chuyền, thiết bị sản xuất hiện đại, bảo vệ nghiêm ngặt môi trường sinh thái, chế biến sâu nguồn khoáng sản, tạo giá trị kinh tế gia tăng tuyệt đối lớn. Khoáng sản đặc biệt đất hiếm là “quả trứng vàng” đã phát lộ, giờ đây đang chờ nở ra “chú gà vàng” để rồi cứ thế lớn lên, sinh sôi và phát triển.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

5 khu công nghiệp mới ở Lào Cai dự kiến tạo việc làm cho 40.000 lao động

5 khu công nghiệp mới ở Lào Cai dự kiến tạo việc làm cho 40.000 lao động

Năm 2026, tỉnh Lào Cai đã chấp thuận chủ trương đầu tư 5 khu công nghiệp mới, với tổng diện tích hơn 1.255 ha, tổng vốn đầu tư gần 14.000 tỷ đồng. Khi hoàn thành và đi vào hoạt động, các dự án dự kiến tạo việc làm cho khoảng 35.000 - 40.000 lao động, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Từng bước hóa giải những tồn đọng kéo dài

Từng bước hóa giải những tồn đọng kéo dài

Những vụ việc khiếu nại, kiến nghị, phản ánh kéo dài nhiều năm không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh khiếu kiện phức tạp, ảnh hưởng đến ổn định xã hội. Bằng việc tăng cường rà soát hồ sơ, đối thoại trực tiếp và xác định rõ trách nhiệm giải quyết, tỉnh Lào Cai đang từng bước tháo gỡ những vướng mắc, tồn tại, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với cấp ủy, chính quyền.

Mù Cang Chải đẩy nhanh tiến độ đầu tư công

Mù Cang Chải đẩy nhanh tiến độ đầu tư công

Đến ngày 9/11, xã Mù Cang Chải đã giải ngân gần 43 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 74,4% kế hoạch được giao. Kết quả này đưa Mù Cang Chải trở thành một trong những địa phương có tỷ lệ giải ngân cao hơn mức bình quân chung của nhóm chủ đầu tư cấp xã, phường trong toàn tỉnh.

Sẵn sàng khởi công các dự án trọng điểm

Sẵn sàng khởi công các dự án trọng điểm

Trong 2 tháng cuối năm 2026, Lào Cai tập trung tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, vật liệu và thủ tục đầu tư, chuẩn bị khởi công, khánh thành 21 công trình, dự án trọng điểm. Các dự án đường nối cao tốc, hạ tầng khu - cụm công nghiệp và cửa khẩu sẽ mở thêm tuyến vận chuyển hàng hóa, tạo điều kiện thu hút đầu tư và phát triển thương mại biên giới.

11/12 địa phương đã kiểm đếm phục vụ giải phóng mặt bằng Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

11/12 địa phương đã kiểm đếm phục vụ giải phóng mặt bằng Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Đến nay, 11/12 địa phương có dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đi qua đã tổ chức kiểm đếm, với tổng số 1.140 hộ dân và 47 tổ chức. Tuy nhiên, công tác giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc cần tập trung tháo gỡ.

Dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai đối mặt nguy cơ chậm tiến độ

Dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai đối mặt nguy cơ chậm tiến độ

Dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai đã thực hiện được hơn 71% giá trị hợp đồng, giải ngân đạt 49,02%. Tuy nhiên, khối lượng thực hiện mới đạt hơn 77% kế hoạch. Với tiến độ hiện nay, dự án có nguy cơ không hoàn thành cơ bản trong năm 2026 theo yêu cầu, nhất là hạng mục thảm bê tông nhựa mặt đường.

Nâng cao chất lượng bảo trì đường bộ trên địa bàn tỉnh

Nâng cao chất lượng bảo trì đường bộ trên địa bàn tỉnh

Hiện nay, một số tuyến quốc lộ, đường tỉnh trên địa bàn tỉnh đang xuống cấp sau nhiều năm khai thác và chịu tác động của các đợt mưa lũ. Trong khi kinh phí bảo trì mới đáp ứng khoảng 30% định mức kỹ thuật, cùng với những vướng mắc về bãi đổ thải, bàn giao tuyến và quản lý hành lang an toàn, việc khắc phục những vị trí xuống cấp chưa theo kịp thực tế, đặt ra yêu cầu đổi mới công tác bảo trì đường bộ.

Phường Yên Bái tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy phát triển công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp

Phường Yên Bái tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy phát triển công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp

Có thị trường, có nhu cầu mở rộng sản xuất nhưng không ít doanh nghiệp, cơ sở sản xuất vẫn gặp khó về mặt bằng, hạ tầng, vốn, lao động và công nghệ, do đó, phường Yên Bái, tỉnh Lào Cai đã tìm cách tháo gỡ điểm nghẽn để tạo động lực phát triển công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp.

Gỡ khó, tăng tốc các dự án nhà ở xã hội tại Lào Cai

Gỡ khó, tăng tốc các dự án nhà ở xã hội tại Lào Cai

Trước yêu cầu hoàn thành 820 căn nhà ở xã hội trong năm 2026, Lào Cai đang tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn về thủ tục, mặt bằng, vật liệu và nhân công, đồng thời yêu cầu các chủ đầu tư chủ động huy động nguồn lực, tăng tốc thi công các công trình. 

Đồng thuận mở đường đón vận hội mới

Đồng thuận mở đường đón vận hội mới

Không chờ đến khi mặt bằng được thu hồi, nhiều người dân ở những nơi tuyến đường sắt đi qua đã chủ động thu hoạch cây trồng, phối hợp kiểm đếm, hoàn thiện thủ tục để sớm bàn giao đất phục vụ Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Người dân kỳ vọng tuyến đường sắt mới sẽ mở thêm cơ hội phát triển cho quê hương.

Người dân phường Nghĩa Lộ đồng thuận hiến đất, góp sức nâng cấp đường 2/9

Người dân phường Nghĩa Lộ đồng thuận hiến đất, góp sức nâng cấp đường 2/9

Với tinh thần đồng thuận, trách nhiệm vì lợi ích chung, hơn 100 hộ dân sinh sống dọc tuyến đường 2/9, Tổ dân phố Nghĩa An, phường Nghĩa Lộ đã thống nhất cao với chủ trương cải tạo, nâng cấp tuyến đường; đồng thời tự nguyện hiến đất, tháo dỡ công trình, vật kiến trúc, bàn giao mặt bằng để dự án sớm được triển khai.

Gỡ vướng mặt bằng, đẩy nhanh tiến độ nút giao IC15, cao tốc Nội Bài - Lào Cai

Gỡ vướng mặt bằng, đẩy nhanh tiến độ nút giao IC15, cao tốc Nội Bài - Lào Cai

Từ những băn khoăn ban đầu về chính sách bồi thường, hỗ trợ, đến chủ động bàn giao đất để dự án triển khai, sự đồng thuận của người dân đang góp phần tháo gỡ “điểm nghẽn” mặt bằng, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ thi công nút giao IC15 thuộc Dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai, đoạn Yên Bái - Lào Cai.

Tăng tốc về đích: Thước đo năng lực chính quyền cơ sở

Tăng tốc về đích: Thước đo năng lực chính quyền cơ sở

Năm 2026 đang bước vào những tháng cuối cùng. Với mục tiêu tăng trưởng GRDP 10,1%, Lào Cai đang đứng trước yêu cầu phải tăng tốc trên tất cả các lĩnh vực, từ giải ngân vốn đầu tư công, thu ngân sách đến tháo gỡ khó khăn cho các công trình, dự án. Trong guồng quay ấy, chính quyền cấp xã, phường không chỉ là cấp tổ chức thực hiện mà còn giữ vai trò trực tiếp khơi thông nguồn lực, giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

fb yt zl tw