Để hiện thực hóa mục tiêu này, nhiều địa phương đang nỗ lực vào cuộc với tinh thần trách nhiệm cao, tháo gỡ khó khăn về giải phóng mặt bằng, khắc phục ảnh hưởng do thi công, thiên tai và xử lý các tồn đọng kéo dài.
Trên tổng chiều dài 199,3 km, dự án gồm hai tuyến chính: tuyến Lai Châu - Cao tốc Nội Bài - Lào Cai (146,6 km) và tuyến Nghĩa Lộ - Cao tốc Nội Bài - Lào Cai (52,67 km). Đến nay, toàn bộ 11 gói thầu đã được triển khai, nhiều đoạn đã bàn giao mặt bằng, song vẫn còn những “điểm nghẽn” cần sự phối hợp chặt chẽ của chính quyền địa phương, chủ đầu tư và các đơn vị liên quan.
Tại tuyến Nghĩa Lộ - Cao tốc Nội Bài - Lào Cai, khó khăn hơn khi nhiều đoạn phải điều chỉnh giá đất, kiểm kê lại hạ tầng kỹ thuật, giải quyết phát sinh tái định cư và ổn định đời sống người dân. Hiện, còn khoảng 63 hồ sơ chưa phê duyệt phương án bồi thường, bao gồm các trường hợp liên quan đến hành lang an toàn lưới điện, đất chưa đủ thủ tục pháp lý hoặc bị ảnh hưởng ngoài diện tích thu hồi.
Ông Đỗ Cao Quyền - Chủ tịch UBND xã Mỏ Vàng chia sẻ: “Xã Mỏ Vàng hiện còn 33 trường hợp tồn đọng, trong đó 1 trường hợp đặc biệt phải cưỡng chế thu hồi đất. Chính quyền xã đã họp, vận động và đối thoại nhiều lần với người dân, nhưng một số nội dung vượt thẩm quyền cần hỗ trợ từ các cấp”.
Trong quá trình triển khai, Mỏ Vàng đã thể hiện tinh thần chủ động, vận động thành công 2 hộ dân có vướng mắc kéo dài, chi trả gần 1,5 tỷ đồng tiền bồi thường và hỗ trợ theo đúng quy định. Xã phối hợp với các cơ quan chuyên môn hoàn thành xác nhận nguồn gốc đất cho 37 hộ dân. 24 hộ còn lại đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ.
Việc kiểm đếm, đo đạc tại hơn 10 điểm phát sinh mới được thực hiện khách quan, đúng quy trình, tránh bỏ sót hay kéo dài thủ tục. Cách làm bài bản, kiên trì này thể hiện nỗ lực tổng thể trong xử lý các vấn đề đất đai, nhất là trong bối cảnh khối lượng công việc lớn, phức tạp.
Đoạn qua các xã Mỏ Vàng, Sơn Lương, Liên Sơn còn 63 hộ chưa phê duyệt phương án bồi thường. Khó khăn lớn nhất là xác định giá đất theo quy định mới và thời gian mỗi vòng thẩm định. Một số đường nhánh dân sinh trong hồ sơ thiết kế chưa sát thực tế khiến người dân chưa bàn giao mặt bằng.
Ông Phạm Nguyên Bình - Chủ tịch UBND xã Sơn Lương, cho biết: “Xã đã tổ chức nhiều buổi đối thoại với người dân để làm rõ các nội dung điều chỉnh thiết kế. Khi bà con hiểu đúng, nhiều hộ đã hợp tác, nhưng vẫn còn những trường hợp cần chủ đầu tư và tư vấn thiết kế trực tiếp thống nhất phương án”.
Một vấn đề đáng lo ngại là chậm triển khai các tuyến đường hoàn trả và hạ tầng thiết yếu: mương, cống thủy lợi, đường nội đồng. Tại xã Mỏ Vàng, nhiều khu vực hệ thống cống thoát nước, nhiều tuyến mương như Khe Sung - Khe Hóp chưa được hoàn trả, khiến hàng chục héc - ta lúa có nguy cơ thiếu nước hoặc ngập úng. Người dân mong muốn các công trình hoàn trả phải được thực hiện song song với tiến độ dự án, tránh ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất của người dân.
Tại các buổi họp, chính quyền liên tục kiến nghị Ban Quản lý dự án 2 - Bộ Xây dựng cung cấp hồ sơ pháp lý liên quan đến điều chỉnh thiết kế; cấp bổ sung hơn 34 tỷ đồng để hoàn thành chi trả trong năm 2025; đồng thời yêu cầu các sở, ngành đẩy nhanh thẩm định giá đất và phương án hỗ trợ tái định cư, tránh kéo dài sang năm 2026.
Dự án giao thông chiến lược chỉ phát huy giá trị khi mặt bằng sạch được bàn giao đồng bộ. Điều này đòi hỏi sự đồng hành của người dân; quyết liệt, dứt khoát và nhất quán trong chỉ đạo của chính quyền; chủ động của chủ đầu tư; tinh thần trách nhiệm của nhà thầu và sự linh hoạt, kịp thời của cơ quan thẩm định. Khi những “nút thắt” cuối cùng được tháo gỡ, tuyến đường kết nối miền núi phía Bắc sẽ mở ra không gian phát triển mới cho cả vùng Tây Bắc.
Trình bày: Thủy Thanh
