Ngày 11/9, ông Mai Minh Việt, Phó giám đốc Ban Quản lý dự án đường sắt (Bộ Xây dựng), cho biết dự án Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng gồm 7 dự án thành phần giải phóng mặt bằng đi qua 6 tỉnh thành, cần di dời công trình hạ tầng kỹ thuật trên diện tích 3.162 ha, trong đó tái định cư hơn 7.500 hộ, xây dựng hơn 110 khu tái định cư. Chi phí giải phóng mặt bằng gần 36.000 tỷ đồng.
Đơn vị tư vấn đang rà soát, cập nhật hướng tuyến và vị trí các nhà ga để bàn giao ranh giới giải phóng mặt bằng cho địa phương kiểm đếm, lên kế hoạch đền bù, hỗ trợ, tái định cư.
Hiện 4 tỉnh, thành phố là Lào Cai, Phú Thọ, Hưng Yên, Hải Phòng đã hoàn thành đo đạc, chỉnh lý bản đồ địa chính. Hai địa phương Hà Nội, Bắc Ninh đang làm để phục vụ công tác giải phóng mặt bằng.
Các tỉnh, thành phố Lào Cai, Phú Thọ, Hải Phòng đang đầu tư xây dựng khoảng 109 khu tái định cư, dự kiến tháng 12 sẽ khởi công 86 khu.
Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) đã thống kê các công trình điện cần di dời, trong đó có 63 công trình điện cao thế từ 110kV trở lên và 469 công trình điện dưới 110kV.
Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng bao gồm 10 dự án thành phần, trong đó có 7 dự án giải phóng mặt bằng và một dự án di dời hạ tầng điện.
Hai dự án thành còn lại là đầu tư hạ tầng kết nối tới các ga để đảm bảo việc trung chuyển giữa đường bộ và đường sắt, tập kết hàng hóa. Hạng mục đang được triển khai thiết kế, dự kiến đồng loạt khởi công các gói thầu vào ngày 19/12/2025.
Cuối cùng là dự án xây dựng công trình đường sắt dài 417 km, dự kiến khởi công vào cuối năm 2026. Hiện dự án trong giai đoạn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi sử dụng nguồn vốn viện trợ không hoàn lại của Chính phủ Trung Quốc.
Ông Mai Minh Việt cho rằng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có quy mô lớn, công nghệ kỹ thuật mới, lần đầu tiên triển khai tại Việt Nam, trong khi năng lực, kinh nghiệm của tổ chức, cá nhân trong nước còn hạn chế. Kinh nghiệm thế giới cho thấy thời gian chuẩn bị các dự án tương tự cần từ 36 đến 42 tháng. Để dự án khởi công vào cuối năm 2025 là thách thức lớn, cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và có các cơ chế, chính sách đặc thù.
"Việc rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án có thể dẫn đến chưa thể kiểm soát, đánh giá được hết rủi ro về kinh tế, kỹ thuật trong quá trình thực hiện", ông Việt nói.
Theo lãnh đạo Ban Quản lý dự án đường sắt, các bộ ngành, địa phương cần đẩy nhanh các quy trình cho ý kiến, thẩm định, phê duyệt và đề nghị địa phương, EVN đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật để sớm bàn giao mặt bằng sạch.
Theo Nghị quyết 187/2025 của Quốc hội, dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng dài khoảng 419 km với tổng vốn 203.231 tỷ đồng, tương đương 8,37 tỷ USD, khởi công trong năm 2025 và phấn đấu hoàn thành năm 2030.
Điểm đầu dự án tại vị trí nối ray qua biên giới (tỉnh Lào Cai), điểm cuối tại ga Lạch Huyện (Hải Phòng), dài 417 km, trong đó tuyến chính dài 389 km, tuyến nhánh dài 27,9 km, đi qua 6 tỉnh, thành Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng. Tuyến đường sắt được đầu tư mới đường đơn, khổ 1,435 m, vận chuyển chung hành khách, hàng hóa; tốc độ thiết kế 160 km/h.
Tuyến đường sắt khi khai thác dự kiến đảm nhận khoảng 21 triệu tấn hàng hóa và 14 triệu hành khách, đáp ứng nhu cầu vận tải trên hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tăng cường giao thương, mở rộng xuất nhập khẩu hàng hóa giữa Việt Nam với Trung Quốc và các nước.
Tuyến đường sắt này cũng sẽ giúp giảm tải cho hệ thống giao thông đường bộ, giảm ùn tắc và nguy cơ tai nạn giao thông. Dự án cũng sẽ tạo ra khoảng 90.000 việc làm trong giai đoạn xây dựng và khoảng 2.500 việc làm lâu dài trong quá trình vận hành, khai thác.
