Sông Hồng chảy qua địa bàn xã Quy Mông khoảng 7 km, nơi có nguồn cát, sỏi lòng sông tương đối lớn. Giá trị kinh tế từ nguồn tài nguyên này là điều dễ nhận thấy, nhưng đi cùng với đó là yêu cầu quản lý chặt chẽ hoạt động khai thác, vận chuyển, ngăn chặn tình trạng khai thác trái phép, gây thất thoát tài nguyên và ảnh hưởng đến môi trường, an ninh trật tự.
Đặc thù của khu vực sông giáp ranh khiến công tác quản lý không đơn thuần là câu chuyện của một địa phương. Hoạt động khai thác có thể diễn ra ở một địa bàn, nhưng việc phát hiện, truy xuất phương tiện, xác định vị trí vi phạm và tổ chức xử lý đôi khi liên quan đến nhiều đơn vị. Nếu thiếu thông tin kịp thời hoặc phối hợp không đồng bộ, việc kiểm soát sẽ gặp khó khăn.
Từ yêu cầu thực tiễn, xã Quy Mông và các địa phương giáp ranh gồm Trấn Yên, Xuân Ái, Nam Cường và Âu Lâu đã xây dựng, ký kết quy chế phối hợp trong quản lý khoáng sản, bảo vệ nguồn cát, sỏi lòng sông chưa khai thác. Trọng tâm là tăng cường trao đổi thông tin, chủ động nắm tình hình, phát hiện sớm dấu hiệu vi phạm và phối hợp xử lý theo đúng địa bàn, thẩm quyền, quy định pháp luật.
Ông Nguyễn Chí Công - Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Quy Mông cho biết, đơn vị tham mưu cho UBND xã thường xuyên trao đổi thông tin với các địa phương liên quan, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý những hành vi khai thác khoáng sản trái phép.
Điểm đáng chú ý của cơ chế phối hợp là chuyển từ quản lý riêng lẻ sang chủ động kết nối giữa các địa phương. Khi thông tin được chia sẻ kịp thời, nguy cơ vi phạm tại khu vực tiếp giáp sẽ được phát hiện sớm hơn; việc xác minh, xử lý cũng thuận lợi hơn, hạn chế tình trạng chậm trễ do phải xác định lại địa bàn hoặc chuyển thông tin qua nhiều đầu mối.
Bà Trần Thị Huyền Trang - Trưởng phòng Nông nghiệp và Môi trường xã Trấn Yên, cho rằng, nếu chỉ một xã đơn phương thực hiện thì công tác chỉ đạo, quản lý hoạt động khoáng sản sẽ gặp không ít khó khăn. Khi các địa phương giáp ranh cùng phối hợp, mỗi vụ việc có thể được xem xét, giải quyết đúng địa bàn, đúng thẩm quyền, trách nhiệm và bảo đảm quy định của pháp luật.
Thực tế đó cho thấy, ranh giới hành chính là căn cứ phân định trách nhiệm quản lý, nhưng không thể trở thành ranh giới trong trao đổi thông tin và phối hợp bảo vệ tài nguyên chung.
Để công tác phối hợp phát huy hiệu quả, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở việc thống nhất trách nhiệm, nội dung công tác trên văn bản, mà còn ở khả năng phát hiện và xử lý vụ việc ngay từ cơ sở.
Tại xã Quy Mông, lực lượng công an thường xuyên phối hợp với cơ quan chức năng của UBND xã và các thôn có địa bàn giáp sông Hồng nắm bắt tình hình, rà soát những khu vực có nguy cơ phát sinh hoạt động khai thác khoáng sản trái phép. Việc tuần tra, kiểm soát và trao đổi thông tin được đặc biệt chú trọng nhằm chủ động nhận diện dấu hiệu vi phạm, không để bị động khi xảy ra vụ việc.
Đại úy Vũ Duy Hà - Công an xã Quy Mông, cho biết, tại những khu vực có nguy cơ xảy ra khai thác khoáng sản trái phép, lực lượng công an phối hợp chặt chẽ với phòng Kinh tế và các thôn giáp sông thường xuyên nắm tình hình, rà soát địa bàn để chủ động phát hiện, ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm.
Cùng với lực lượng chức năng, vai trò của doanh nghiệp được cấp phép khai thác cũng có ý nghĩa quan trọng. Việc quản lý đúng vị trí, phạm vi và mốc giới mỏ không chỉ là trách nhiệm của cơ quan nhà nước, mà còn gắn trực tiếp với ý thức chấp hành pháp luật của đơn vị được giao quyền khai thác.
Ông Nguyễn Văn Thọ - Chủ tịch Hội đồng Quản trị Hợp tác xã khai thác sản xuất dịch vụ vật liệu xây dựng Hợp Nhất, xã Trấn Yên cho biết, khi được Nhà nước cấp phép và giao vị trí khai thác, doanh nghiệp phải có trách nhiệm quản lý khu vực được giao, không để các đối tượng khác tự ý đưa phương tiện vào khai thác, tranh giành tài nguyên.
Từ phía doanh nghiệp đến chính quyền cơ sở, mỗi chủ thể đều có trách nhiệm thực hiện, nhưng hiệu quả quản lý chỉ được bảo đảm khi có sự kết nối, phối hợp. Doanh nghiệp chấp hành nghiêm quy định, người dân kịp thời phản ánh dấu hiệu bất thường, lực lượng chức năng chủ động kiểm tra và các địa phương phối hợp xử lý sẽ tạo thành mạng lưới giám sát từ nhiều phía.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về địa chất, khoáng sản và tài nguyên nước tiếp tục được chú trọng, hướng tới các tổ chức, cá nhân hoạt động khai thác khoáng sản và người dân sinh sống ven sông. Trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố và lực lượng an ninh cơ sở cũng là những đầu mối quan trọng trong nắm bắt tình hình, phản ánh kịp thời những dấu hiệu bất thường tại địa bàn.
Nhìn từ thực tế xã Quy Mông, yêu cầu đặt ra không chỉ là giữ vững địa bàn của từng xã, phường, mà còn là cùng chung tay, cùng chịu trách nhiệm trong bảo vệ nguồn tài nguyên. Khi chính quyền, lực lượng chức năng, doanh nghiệp và người dân cùng vào cuộc, công tác quản lý khoáng sản vùng giáp ranh sẽ có thêm điều kiện để nâng cao hiệu quả, góp phần ngăn chặn thất thoát tài nguyên, bảo vệ môi trường và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
