Trên địa bàn xã Mường Hum, tỉnh Lào Cai hiện có nhiều cầu treo, cầu sắt được đầu tư từ những năm 1990 đã xuống cấp nghiêm trọng. Dù đã có phương án tháo dỡ nhưng do chưa bố trí được kinh phí xử lý, nhiều cầu vẫn tồn tại, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đối với người dân khi lưu thông.
Cầu sắt Mường Hum ở khu vực chợ trung tâm xã Mường Hum trên tuyến đường nối từ xã Bản Xèo - Mường Hum đi xã Y Tý. Sau hàng chục năm hoạt động, cầu đã xuống cấp, không đảm bảo an toàn cho người và phương tiện qua lại.
Cách đó không xa, một cầu bê tông đã được Nhà nước đầu tư đảm bảo đi lại an toàn, tuy nhiên, một số người dân địa phương vẫn có thói quen đi lại qua cầu sắt dù không rút ngắn hành trình được bao nhiêu.
Để đảm bảo an toàn cho người dân, chính quyền địa phương đã rào chắn hai đầu cầu và cắm biển cảnh báo nhưng được một thời gian, người dân lại dỡ rào đi qua.
Tương tự là cầu treo Piềng Láo nối từ trung tâm xã Mường Hum đến thôn Piềng Láo đi xã Trung Lèng Hồ (cũ). Dù Nhà nước đã đầu tư cầu bê tông thay thế cầu treo này cách đây nhiều năm nhưng bà con ở khu vực thôn Piềng Láo vẫn quen đi qua cầu treo để giảm đoạn đường vòng.
Anh Lý Văn Hồ ở thôn Piềng Láo cho biết: Nhà ở ngay gần cầu treo nên khi có việc đi vào trung tâm xã, anh thường đi qua cầu này cho tiện.
Theo báo cáo của UBND xã Mường Hum, trên địa bàn có nhiều cầu treo như Piềng Láo, Trung Lèng Hồ, Kin Chu Phìn 2 và cầu sắt khu chợ Mường Hum đã trải qua hơn hai thập niên phục vụ giao thông, nay đã hư hỏng nhiều bộ phận. Dây cáp, bản mặt, mối nối, bu lông, gối cầu... ở nhiều vị trí bị ăn mòn, chùng, rời rạc; trụ neo và móng chịu ảnh hưởng của lũ quét, sạt lở... dẫn đến giảm độ bền kết cấu. Trong khi đó, việc người dân vẫn thường xuyên lưu thông bằng xe đạp, xe máy, thậm chí chở hàng qua những cầu này càng làm tăng nguy cơ mất an toàn.
Ông Phàn A Trác - Phó Trưởng Phòng Kinh tế, UBND xã Mường Hum cho biết: "Về mặt an toàn, cầu cũ không còn đảm bảo. Điều đáng nói là tại các khu vực này đã được đầu tư cầu bê tông thay thế. Để ngăn ngừa rủi ro, chính quyền xã đã tiến hành rào chắn hai đầu cầu, gắn biển cảnh báo.
Lực lượng chức năng cũng phối hợp nhắc nhở, xử lý các trường hợp cố ý vi phạm nhằm bảo đảm an toàn cho người dân.
Tuy nhiên, phương án tạm thời này chỉ là “giải pháp trước mắt”. Việc tháo dỡ, xử lý triệt để cầu cũ là việc làm cần thiết để loại bỏ hoàn toàn nguy cơ, đồng thời giải phóng quỹ đất, đảm bảo mỹ quan, an toàn công cộng".
Theo lãnh đạo UBND xã Mường Hum, khó khăn lớn nhất hiện nay trong triển khai tháo dỡ các cầu treo, cầu sắt là vấn đề kinh phí và cơ chế sử dụng nguồn tiền thanh lý.
Công tác phá dỡ, vận chuyển và xử lý vật liệu cũ đòi hỏi máy móc chuyên dụng, nhân lực và phương tiện, chi phí không nhỏ, trong khi đó, quy định hiện hành chưa có hướng dẫn cụ thể về việc sử dụng kinh phí khi thanh lý các công trình cầu cũ, dẫn đến nhiều vướng mắc phát sinh.
Một số thôn, bản cũng đề nghị cho tháo dỡ sắt thép để làm cầu dân sinh, nhưng đề xuất này cũng rất khó thực hiện vì chưa có đơn vị đánh giá việc sử dụng lại các kết cấu thép đảm bảo an toàn.
Ông Phàn A Trác - Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã Mường Hum cho biết: "Khi còn chính quyền cấp huyện, UBND huyện Bát Xát và các sở, ngành của tỉnh đã kiểm tra hiện trạng, đề nghị UBND tỉnh cho phép tháo dỡ một số cầu đã xuống cấp, hết niên hạn sử dụng và đã được UBND tỉnh chấp thuận. Tuy nhiên, công tác này bị gián đoạn khi tiến hành sắp xếp đơn vị hành chính, giải thể chính quyền cấp huyện.
Vừa qua, Phòng Kinh tế đã tham mưu UBND xã Mường Hum tính toán phương án thu hồi phế liệu để bù chi phí tháo dỡ nhưng theo thực tế, giá trị phế liệu thu được không đủ trang trải toàn bộ chi phí phá dỡ, vận chuyển. Thêm vào đó, nhiều cầu ở vị trí địa hình đồi núi, khó tiếp cận, khiến chi phí thi công, bảo đảm an toàn lao động tăng lên đáng kể".
Trong khi chờ hướng dẫn của các cơ quan chức năng, những cầu đã hết niên hạn vẫn hiện hữu không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn mà còn gây lãng phí nguồn lực khi ngày càng xuống cấp theo thời gian.
