Tận dụng lợi thế diện tích đất bãi ven sông màu mỡ, tơi xốp và khả năng thoát nước tốt, nhiều hộ dân ở phường Âu Lâu đã mạnh dạn đầu tư mở rộng diện tích trồng dưa lê theo hướng an toàn. Sản phẩm dưa lê nơi đây được người tiêu dùng đánh giá cao bởi vị ngọt thanh, thơm đậm đặc trưng và bảo đảm an toàn thực phẩm.
Có mặt tại ruộng dưa lê của gia đình chị Trần Thị Quyên ở tổ dân phố Cống Đá, chúng tôi cảm nhận rõ niềm vui của người nông dân khi vụ dưa năm nay tiếp tục được mùa, được giá.
Chị Quyên cho biết, gia đình chị đã có nhiều năm gắn bó với cây dưa lê. Từ diện tích nhỏ ban đầu để phục vụ nhu cầu gia đình và bán lẻ tại địa phương, nhận thấy cây trồng này phù hợp với thổ nhưỡng, mang lại hiệu quả kinh tế cao, gia đình đã mạnh dạn mở rộng quy mô sản xuất.
“Đất ở khu vực bãi bồi rất phù hợp với cây dưa lê vì tơi xốp, giữ ẩm tốt nhưng không bị úng nước. Năm nay thời tiết thuận lợi, nắng nhiều nên quả dưa có màu đẹp, vị ngọt đậm hơn. Dưa vừa thu hoạch đã có thương lái đến tận ruộng thu mua nên bà con rất phấn khởi” - chị Quyên chia sẻ.
Theo kinh nghiệm của người dân địa phương, giống dưa lê được trồng tại Âu Lâu có nhiều đặc điểm nổi bật. Khi chín, quả có màu trắng ngà, phần tiếp xúc nhiều với ánh nắng chuyển sang màu vàng óng bắt mắt. Quả tròn đều, vỏ mỏng, thịt giòn và có mùi thơm tự nhiên. Đặc biệt, nhờ điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp nên dưa có vị ngọt đậm hơn nơi khác.
Để có vụ dưa chất lượng, người dân phải đầu tư công sức trong từng khâu sản xuất. Ngay từ khi xuống giống, bà con đã chú trọng lựa chọn giống phù hợp, làm đất kỹ, lên luống cao để hạn chế ngập úng. Quá trình chăm sóc thực hiện theo hướng an toàn, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm.
Các hộ trồng dưa lê tại Âu Lâu đã chủ động áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Việc đầu tư hệ thống tưới tự động trên phần lớn diện tích canh tác giúp tiết kiệm nhân công và bảo đảm độ ẩm đồng đều cho cây trồng. Bên cạnh đó, người dân đặc biệt chú trọng canh tác theo hướng hữu cơ khi ưu tiên sử dụng phân chuồng ủ hoai mục, phân vi sinh kết hợp một lượng nhỏ phân tổng hợp. Phương pháp này giúp cây phát triển ổn định, nâng cao chất lượng quả và bảo vệ độ màu mỡ của đất.
Có kinh nghiệm 5 năm trồng dưa lê, ông Nguyễn Văn Sơn (phường Âu Lâu) chia sẻ, thời gian đầu do thiếu kinh nghiệm nên nhiều vụ dưa bị sâu bệnh, cây chết hoặc quả phát triển không đồng đều khiến năng suất thấp. Qua nhiều năm sản xuất, gia đình ông cùng người dân địa phương đã từng bước tích lũy kinh nghiệm, chủ động phòng trừ sâu bệnh, điều tiết nước tưới và chăm sóc cây trồng bài bản.
“Nếu chăm sóc đúng kỹ thuật, cây dưa phát triển rất tốt và cho hiệu quả kinh tế cao. So với nhiều loại cây trồng khác, dưa lê có thời gian sinh trưởng ngắn, dễ tiêu thụ và phù hợp với điều kiện sản xuất của người dân địa phương” - ông Sơn cho biết.
Để tránh tình trạng thu hoạch đồng loạt dẫn đến khó tiêu thụ, các hộ trồng dưa đã chủ động chia nhỏ diện tích, gieo trồng theo nhiều đợt khác nhau. Cách làm này giúp kéo dài thời gian thu hoạch, bảo đảm nguồn cung ổn định cho thị trường và hạn chế áp lực đầu ra.
Theo tính toán của các hộ dân, bình quân mỗi héc-ta dưa lê cho năng suất khoảng 4,5 tấn quả thương phẩm. Với giá bán dao động từ 20.000 đến 40.000 đồng/kg tùy thời điểm, sau khi trừ chi phí sản xuất, người trồng có thể thu lãi hàng chục triệu đồng mỗi vụ.
Hiện toàn phường Âu Lâu có khoảng 20 ha trồng dưa lê, tập trung chủ yếu tại các khu vực đất bãi ven sông. Do nhiều diện tích được tận dụng trồng ven ao, đầm, người dân đặc biệt chú trọng việc bảo vệ môi trường và kiểm soát nguồn nước tưới.
Để giữ độ tươi ngon trước khi vận chuyển đi tiêu thụ, dưa lê thường được thu hoạch vào sáng sớm, rửa sạch cát, phân loại kích cỡ rồi đóng sọt để giao cho thương lái. Nhờ chất lượng ổn định, sản phẩm dưa lê Âu Lâu không chỉ tiêu thụ tại địa phương mà còn được chuyển đến các thị trường ngoài tỉnh.
Dù mang lại hiệu quả kinh tế cao, việc sản xuất dưa lê tại Âu Lâu vẫn gặp không ít khó khăn. Quy trình canh tác nhìn chung vẫn phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Khi gặp mưa lớn kéo dài hoặc nắng nóng cực đoan, cây dưa rất dễ phát sinh sâu bệnh, gây ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng quả.
Bên cạnh đó, đầu ra sản phẩm hiện vẫn phụ thuộc chủ yếu vào thương lái khiến giá cả bấp bênh. Những thời điểm nguồn cung tăng mạnh, giá dưa có thể giảm sâu, khiến người trồng đối mặt với nguy cơ “được mùa mất giá”.
Trước thực tế đó, chính quyền địa phương đang tích cực phối hợp với các cơ quan chuyên môn triển khai đồng bộ giải pháp nhằm phát triển bền vững cây dưa lê. Trong đó, tập trung tuyên truyền, hướng dẫn nông dân áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, mở rộng sản xuất theo hướng an toàn sinh học và hữu cơ.
Địa phương cũng định hướng quy hoạch vùng trồng tập trung, từng bước hình thành chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ sản phẩm với các doanh nghiệp, hợp tác xã, siêu thị và hệ thống cửa hàng nông sản sạch nhằm ổn định đầu ra, nâng cao giá trị sản phẩm.
Bà Trần Thị Thanh - Chủ tịch Hội nông dân phường Âu Lâu cho biết: “Dưa lê Âu Lâu là sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương, được người tiêu dùng đánh giá cao về chất lượng. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác quy hoạch vùng sản xuất, tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật, hướng tới xây dựng sản phẩm OCOP đặc trưng. Đồng thời, địa phương sẽ đề xuất xây dựng nhãn hiệu chứng nhận và hệ thống truy xuất nguồn gốc nhằm nâng cao uy tín, khẳng định thương hiệu trên thị trường".
Việc xây dựng thương hiệu giúp nâng cao giá trị sản phẩm, tạo niềm tin cho người tiêu dùng về chất lượng và độ an toàn. Với định hướng phát triển phù hợp cùng sự đồng hành của các cấp ngành, cây dưa lê được kỳ vọng sẽ tiếp tục là cây trồng chủ lực, góp phần nâng cao đời sống cho người dân Âu Lâu, thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng bền vững, an toàn và hiệu quả.
