Tại Mường Lai, cây tre măng Bát độ đang từng bước khẳng định vai trò là cây trồng chủ lực, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho người dân địa phương.
Nhận thấy tiềm năng từ vùng nguyên liệu tre măng rộng trên 300 ha, tháng 9/2023, anh Hoàng Văn Dư đã thành lập Hợp tác xã Dịch vụ tổng hợp Ngọc Dư với 11 thành viên tham gia.
Từ khi đi vào hoạt động, hợp tác xã đã liên kết với khoảng 300 hộ dân trong và ngoài xã để thu mua, sơ chế, tiêu thụ sản phẩm măng. Mỗi năm, hợp tác xã thu mua trung bình khoảng 200 tấn măng tươi và 8 tấn măng khô.
Anh Hoàng Văn Dư, Giám đốc Hợp tác xã dịch vụ tổng hợp Ngọc Dư cho biết: “Chúng tôi đã đầu tư thêm nhà xưởng, hệ thống cầu trục cùng các thiết bị nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu thu mua, sơ chế măng cho người dân trong vùng nguyên liệu”.
“Gia đình tôi trồng hơn 1 ha măng Bát độ. Từ khi có hợp tác xã đứng ra thu mua, chúng tôi rất yên tâm sản xuất. Hiện nay, gia đình vừa bán măng tươi, vừa sơ chế măng khô để bán cho hợp tác xã, nhờ đó thu nhập ổn định hơn trước” - chị Phùng Thị Nghiệm, thôn Đồng Dân, xã Mường Lai chia sẻ.
Là doanh nghiệp đầu ngành của tỉnh trong thu mua, chế biến, xuất khẩu các sản phẩm từ măng, năm 2026, Công ty Cổ phần Yên Thành dự kiến thu mua gần 4 nghìn tấn măng tươi để phục vụ cho chế biến. Để chinh phục thị trường khó tính như Nhật Bản và Đài Loan (Trung Quốc), doanh nghiệp không chỉ đầu tư dây chuyền sản xuất mà còn đồng hành với người dân ngay từ khâu nguyên liệu thông qua liên kết với các hợp tác xã, tổ hợp tác. Bên cạnh đó, công ty còn chú trọng phát triển các sản phẩm OCOP với 5 sản phẩm măng đạt OCOP 3 sao, trong đó, 2 sản phẩm đạt sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu năm 2025 là măng khô và măng ăn liền.
“Chúng tôi không chỉ là đầu mối thu mua sản phẩm mà còn thông qua các hợp tác xã để chuyển giao khoa học kỹ thuật tới người dân. Từ khâu chăm sóc, thu hoạch đến sơ chế, doanh nghiệp đều hướng dẫn cụ thể theo phương châm “cầm tay chỉ việc” nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và giá trị kinh tế cho người trồng măng” - ông Nguyễn Đức Dũng, Giám đốc Công ty Cổ phần Yên Thành chia sẻ.
Đóng chân trên địa bàn xã Hưng Khánh, trong 5 năm qua, Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam đã liên kết với người dân thu mua khoảng 12.000 tấn măng tre Bát độ, riêng năm 2025 sản lượng đạt hơn 3.100 tấn. Doanh nghiệp cũng xây dựng 14 điểm thu mua tại các vùng nguyên liệu, giúp người dân tiêu thụ sản phẩm ngay tại địa phương, giảm chi phí vận chuyển và hạn chế tình trạng bị ép giá.
Ông Trần Văn Tam, Phó Chủ tịch UBND xã Hưng Khánh cho biết: "Việc doanh nghiệp đầu tư nhà máy và liên kết bao tiêu sản phẩm măng tre Bát độ đã tạo bước chuyển rõ nét trong sản xuất nông nghiệp của địa phương. Người dân yên tâm mở rộng diện tích, đến nay, toàn xã Hưng Khánh có gần 1.900 ha cây tre Bát độ".
“Chúng tôi xác định, muốn phát triển lâu dài thì không chỉ chú trọng xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, nâng cao chất lượng theo tiêu chuẩn xuất khẩu mà còn phải xây dựng được mối liên kết chặt chẽ với người dân từ khâu trồng, chăm sóc và thu hoạch măng” - ông Nguyễn Kiên Định, Giám đốc Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam cho biết.
Phát huy lợi thế về tài nguyên rừng cùng sự quan tâm chỉ đạo, hỗ trợ của tỉnh và các địa phương, diện tích tre măng trên địa bàn tỉnh không ngừng được mở rộng. Toàn tỉnh hiện có trên 7.250 ha tre măng, trong đó măng Bát độ và măng mai là cây trồng chủ lực với khoảng 5.000 ha đang cho thu hoạch ổn định với năng suất bình quân từ 20 - 25 tấn/ha mỗi năm.
Không chỉ mở rộng diện tích, Lào Cai còn hình thành chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ bền vững khi có 3 doanh nghiệp đóng vai trò then chốt trong thu mua chế biến và xuất khẩu sản phẩm măng là Công ty Cổ phần Yên Thành, Công ty TNHH Vạn Đạt, Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam, tạo ra chuỗi giá trị bền vững cho ngành hàng tre măng.
Bên cạnh đó, có khoảng 10 hợp tác xã là cầu nối giữa người dân và doanh nghiệp giúp thu mua, sơ chế măng và chế biến sâu một phần tại chỗ, giảm chi phí logistics, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm.
Theo dự báo, nhu cầu tiêu thụ các sản phẩm măng chế biến trong những năm tới sẽ tiếp tục tăng mạnh. Sản lượng măng xuất khẩu của cả nước dự kiến năm 2026 đạt khoảng 60.000 tấn và trên 100.000 tấn vào năm 2030. Thị trường trong nước cũng ghi nhận xu hướng tăng trưởng tích cực với nhu cầu tiêu thụ từ gần 80.000 tấn (năm 2026) lên trên 100.000 tấn vào năm 2030. Đây là cơ hội thuận lợi để Lào Cai phát huy lợi thế vùng nguyên liệu tre măng, đồng thời đẩy mạnh liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trong sản xuất, thu mua, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.
Thực tế cho thấy, việc hình thành các chuỗi liên kết đã giúp ổn định đầu ra, nâng cao chất lượng nguyên liệu, từng bước chuyển từ bán sản phẩm thô sang chế biến sâu, gia tăng giá trị kinh tế. Khi các mắt xích trong chuỗi sản xuất được kết nối chặt chẽ, cây tre măng không chỉ mang lại thu nhập ổn định cho người dân mà còn tạo nền tảng để xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và phát triển ngành hàng tre măng theo hướng bền vững.
