Khe Năm là khu dân cư trên vùng bán sơn địa của xã Hưng Khánh. Phần lớn người dân nơi đây từ Nam Định (cũ) lên xây dựng vùng kinh tế mới theo chủ trương của Đảng và Nhà nước. Định cư ở vùng đất mới, người dân đã chọn cây chè làm cây trồng chính.
Chè được trồng trên nương, quanh vườn nhà, theo năm tháng phủ xanh những triền đồi. Diện tích chè không ngừng mở rộng, lên đến hàng trăm ha, góp phần đưa diện tích và sản lượng chè Hưng Khánh vào top đầu trong số 29 xã, thị trấn của huyện Trấn Yên (cũ). Cây chè là nguồn sống, niềm tự hào của cả vùng quê nghèo nhưng rồi những nhà máy chè thuộc sở hữu Nhà nước lần lượt giải thể.
Các nhà máy chè tư nhân, xưởng chè nhỏ xuất hiện, công suất chế biến vượt xa sản lượng chè búp tươi. Công nghệ lạc hậu, cùng với giống chè trung du trồng bằng hạt cho năng suất thấp đã khiến vùng chè Hưng Khánh lâm vào cảnh xác xơ.
Tuy nhiên, bước ngoặt đã đến. Địa phương triển khai các chương trình cải tạo, trồng mới chè với các giống Lai LDP1, LDP2 cho năng suất, sản lượng cao hơn giống chè trung du.
Đặc biệt, giống chè Bát tiên đã mở ra chương mới cho vùng chè Hưng Khánh. Chương trình cải tạo giống chè, phát triển vùng chè đặc sản Bát tiên đã được người dân Khe Năm hưởng ứng.
Chỉ sau 3 năm lứa chè đầu tiên được hái, đem sao ngay tại các lò quay của hộ gia đình. Lúc ấy, năng suất chưa cao, chất lượng chưa tốt nhất nhưng giá mỗi kg chè khô lên tới 120.000 đến 170.000 đồng đã khiến người làm chè Hưng Khánh phấn chấn hơn.
Diện tích, năng suất, sản lượng chè búp tươi tăng dần qua các năm đã mở ra cơ hội cho những người mạnh dạn đầu tư dây chuyền công nghệ chế biến chè xanh hoàn chỉnh, hiện đại.
Hợp tác xã Chè Khe Năm là một trong những điển hình. Từ những búp chè tươi được hái đúng kỹ thuật, qua dây chuyền chế biến khép kín, sản phẩm chè thành phẩm được đóng gói, hút chân không, có địa chỉ, nhãn mác đầy đủ, tạo niềm tin cho người tiêu dùng.
Đặc biệt, sản phẩm chè của hợp tác xã được gắn sao OCOP, được tham gia triển lãm, trưng bày tại các hội chợ và bày bán trên các sàn giao dịch thương mại điện tử… Qua đó, hương chè Bát tiên Hưng Khánh đã lan tỏa khắp mọi miền.
Xã Hưng Khánh hiện có 190 ha chè, chủ yếu tập trung tại khu vực thôn Khe Năm. Địa phương khuyến khích, vận động người dân chú trọng đầu tư chăm sóc, thu hái đúng kỹ thuật, bảo đảm năng suất, chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm. Niên vụ chè năm 2026 đang bước vào lứa thu hái cuối vụ, sản lượng ước đạt khoảng 1.250 tấn búp tươi.
Đáng chú ý, 100% sản lượng chè được chế biến tại địa phương, góp phần tạo việc làm, duy trì thu nhập ổn định cho hàng trăm hộ dân. Hiện, giá chè Bát tiên dao động từ 25.000 - 30.000 đồng/kg búp tươi, chè khô từ 500.000 - 700.000 đồng/kg tùy loại.
Giờ đây Khe Năm đã trở thành vùng chè đặc sản trù phú. Hương chè Bát tiên không chỉ là hương vị của đất trời, của giống chè quý mà còn là hương vị của sự kiên trì, của niềm tin và của tình yêu quê hương. Người dân Khe Năm gắn bó với cây chè và cây chè đã đền đáp xứng đáng, đưa cuộc sống của những người nông dân ngày càng ấm no, hạnh phúc.
Chén trà Bát tiên thơm ngát hôm nay là biểu tượng của sự hồi sinh, của khát vọng vươn lên từ những con người bình dị mà kiên cường nơi miền sơn cước.
