Tuy nhiên, cơ hội không tự nhiên chuyển hóa thành lợi ích. Muốn tận dụng hiệu quả sự kiện này, doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động chuẩn bị, nâng cao năng lực cạnh tranh và sẵn sàng đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường quốc tế.
Cánh cửa lớn để tiếp cận thị trường và đối tác
Với 21 nền kinh tế thành viên, chiếm khoảng 61% GDP, 46% kim ngạch thương mại toàn cầu và 36% dân số thế giới, Diễn đàn kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) là không gian hợp tác kinh tế có sức ảnh hưởng lớn. Đây cũng là nơi hội tụ những nền kinh tế hàng đầu như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và Nga. Vì vậy, việc Việt Nam đăng cai APEC 2027 tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp trong nước tiếp cận trực tiếp mạng lưới đối tác, nhà đầu tư và các tập đoàn đa quốc gia hàng đầu của không chỉ khu vực mà cả thế giới.
Điểm đặc biệt của cơ hội này là doanh nghiệp không phải mất nhiều thời gian, chi phí để tìm kiếm và tiếp cận đối tác ở nước ngoài. Thông qua Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC (CEO Summit), các hoạt động của Hội đồng Tư vấn Kinh doanh APEC (ABAC), diễn đàn chuyên ngành và những cuộc gặp gỡ song phương, doanh nghiệp có thể quảng bá sản phẩm, giới thiệu năng lực, tìm kiếm bạn hàng, mở rộng thị trường xuất nhập khẩu và kết nối hợp tác đầu tư ngay tại Việt Nam. Đây cũng là dịp để doanh nghiệp tiếp cận những thông tin quan trọng về xu hướng thị trường, định hướng chính sách và chiến lược phát triển của các nền kinh tế thành viên. Những thay đổi trong thương mại, công nghệ, tiêu chuẩn môi trường hay cấu trúc chuỗi cung ứng đều có thể tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Nắm bắt sớm những xu hướng này sẽ giúp doanh nghiệp chủ động điều chỉnh chiến lược, tìm kiếm thị trường mới và xây dựng kế hoạch phát triển dài hạn.
Đáng chú ý, trong bối cảnh các tập đoàn quốc tế đang đa dạng hóa địa điểm sản xuất và tái cấu trúc chuỗi cung ứng, APEC 2027 là cơ hội để Việt Nam giới thiệu năng lực sản xuất, chất lượng nguồn nhân lực, hạ tầng và môi trường đầu tư. Qua đó, doanh nghiệp trong nước có thể tìm kiếm cơ hội trở thành nhà cung ứng cho các tập đoàn lớn, tham gia những công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn thay vì chỉ đảm nhận các khâu gia công đơn giản. Cơ hội này còn mở rộng sang những lĩnh vực đang định hình tương lai kinh tế khu vực như AI (trí tuệ nhân tạo), bán dẫn, kinh tế số, logistics, năng lượng sạch và nông nghiệp công nghệ cao. Hợp tác với các nền kinh tế thành viên có trình độ công nghệ phát triển sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận công nghệ, kinh nghiệm quản trị và phương thức sản xuất hiện đại. Có thể thấy, giá trị của APEC 2027 với cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam không chỉ nằm ở những hợp đồng có thể được ký kết trong thời gian diễn ra sự kiện, mà còn ở khả năng thiết lập những mối quan hệ hợp tác lâu dài, mở ra thị trường mới và nâng cao vị trí của doanh nghiệp nước ta trong chuỗi giá trị khu vực cũng như thế giới.
Biến cơ hội vàng thành động lực bứt phá
Cần nhìn nhận thẳng thắn rằng, APEC là không gian vừa hợp tác vừa cạnh tranh. Các doanh nghiệp Việt Nam không chỉ có cơ hội tiếp cận đối tác mà còn phải cạnh tranh với doanh nghiệp từ những nền kinh tế có trình độ công nghệ, năng lực quản trị và quy mô sản xuất vượt trội. Việc có mặt tại một diễn đàn lớn không đồng nghĩa với việc sẽ có được hợp đồng hay thu hút được đầu tư. Cơ hội chỉ trở thành lợi thế khi doanh nghiệp chứng minh được năng lực thực chất.
Trước hết, doanh nghiệp cần chủ động tham gia các hoạt động trong khuôn khổ APEC, xác định rõ mục tiêu và đối tác muốn hướng tới. Thay vì tham dự mang tính hình thức, cần nghiên cứu trước nhu cầu thị trường, tìm hiểu đối tác, chuẩn bị hồ sơ năng lực, thông tin sản phẩm, dịch vụ và phương án hợp tác cụ thể. Một cuộc gặp gỡ chỉ thực sự có giá trị khi doanh nghiệp biết mình cần gì, có thể cung cấp những gì và có khả năng đáp ứng yêu cầu nào của đối tác. Quan trọng hơn, doanh nghiệp phải nâng cao chất lượng sản phẩm, năng lực sản xuất và tính chuyên nghiệp trong quản trị. Các tập đoàn quốc tế ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn chất lượng, tiến độ giao hàng, truy xuất nguồn gốc, quản trị rủi ro và trách nhiệm môi trường. Do đó, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cần đầu tư công nghệ, tự động hóa, nghiên cứu và phát triển (R&D), chuẩn hóa quy trình sản xuất để đủ điều kiện tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Với doanh nghiệp nông nghiệp, yêu cầu cấp thiết là nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu, bảo đảm truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, môi trường. Thay vì chỉ tập trung xuất khẩu nguyên liệu thô, cần đẩy mạnh chế biến sâu, nâng giá trị sản phẩm và phát triển các dòng nông sản có thương hiệu riêng. Đây là điều kiện để khai thác tốt hơn thị trường rộng lớn của các nền kinh tế APEC. Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cũng không thể chậm trễ. Doanh nghiệp cần ứng dụng công nghệ vào quản trị, sản xuất, phân phối; xây dựng hệ thống dữ liệu minh bạch, giảm phụ thuộc vào phương thức vận hành thủ công. Đặc biệt, các doanh nghiệp nhỏ và vừa cần từng bước số hóa kế toán, quản trị nhân sự, quản lý đơn hàng và chuỗi cung ứng để nâng cao hiệu quả hoạt động, đáp ứng yêu cầu thẩm định của đối tác nước ngoài. Cùng với đó, cần chú trọng tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng sạch, giảm phát thải và áp dụng các mô hình sản xuất tuần hoàn. Đây không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích mà ngày càng trở thành điều kiện để hàng hóa tiếp cận thị trường và doanh nghiệp tham gia mạng lưới cung ứng của các tập đoàn quốc tế.
Một yêu cầu quan trọng khác là tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với nhau và với khu vực FDI. Muốn đáp ứng những đơn hàng lớn, yêu cầu phức tạp, doanh nghiệp Việt Nam không thể hoạt động đơn lẻ mà cần hình thành mạng lưới cung ứng có khả năng phối hợp, bảo đảm chất lượng và tiến độ. Đồng thời, cần tận dụng các dự án FDI để thúc đẩy đào tạo nhân lực, chuyển giao kỹ năng quản trị, công nghệ và phát triển nhà cung ứng nội địa. Cùng với nỗ lực từ cộng đồng doanh nghiệp, bản thân mỗi doanh nghiệp, việc cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phát triển hạ tầng logistics, hạ tầng số và bảo đảm nguồn năng lượng ổn định có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo điều kiện cho doanh nghiệp nắm bắt cơ hội. Các hiệp hội ngành hàng cũng cần phát huy vai trò kết nối, cung cấp thông tin thị trường, hỗ trợ xúc tiến thương mại và giúp doanh nghiệp chuẩn bị tốt nhất cho các hoạt động APEC.
Nếu APEC 2006 ghi dấu bước chuyển mình trong tiến trình hội nhập của Việt Nam và APEC 2017 khẳng định vị thế quốc tế ngày càng được nâng cao, thì APEC 2027 cần trở thành cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam chuyển từ tư duy hội nhập sang chủ động tham gia và kiến tạo giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Thời gian từ nay đến khi APEC 2027 diễn ra dù còn khoảng 1 năm nữa, song đó không phải là nhiều cho một sự chuẩn bị chu đáo, kỹ lưỡng. Doanh nghiệp không nên chờ đến khi các nhà lãnh đạo, nhà đầu tư và đối tác quốc tế có mặt tại Việt Nam mới bắt đầu chuẩn bị. Mỗi doanh nghiệp cần xác định rõ mục tiêu, chủ động kết nối, nâng cấp sản phẩm, công nghệ và quản trị ngay từ bây giờ.
APEC 2027 mở ra cánh cửa lớn, nhưng bước qua cánh cửa ấy bằng cách nào lại phụ thuộc vào chính doanh nghiệp Việt Nam. Thành công không chỉ là số lượng cuộc gặp gỡ hay thỏa thuận được ký kết, mà phải được đo bằng những hợp đồng thực chất, những mối quan hệ hợp tác dài hạn, khả năng mở rộng thị trường và sự hiện diện ngày càng sâu của doanh nghiệp nội địa trong chuỗi giá trị khu vực. Đó mới là cách biến cơ hội vàng từ APEC 2027 thành động lực bứt phá cho cộng đồng doanh nghiệp và nền kinh tế Việt Nam.
