Trên đồi, người dân cần mẫn chăm sóc quế. Dưới chân đồi, từng tốp người thoăn thoắt cạo vỏ, phân loại, đóng gói sản phẩm. Những bó quế thu gom từ các hộ dân qua bàn tay người lao động trở thành kiện hàng chờ vận chuyển đi tiêu thụ. Từ nhịp lao động ấy, tôi cảm nhận rõ sức sống của một vùng quê đang chuyển mình.
Thôn An Lương được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 thôn: Tặng Chan, Mảm và An Lương. Trước khi sáp nhập, nơi đây thuộc xã An Lương, huyện Văn Chấn. Để có được diện mạo hôm nay, người dân nơi đây đã trải qua một thời gian dài sống trong cảnh giao thông cách trở, việc đi lại và giao thương phụ thuộc nhiều vào điều kiện địa hình.
Ngày ấy, khi Tỉnh lộ 175 chưa được cải tạo, nâng cấp, cầu An Lương chưa được xây dựng, dòng Ngòi Thia là trở ngại lớn đối với việc đi lại, giao thương. Muốn đến Nghĩa Lộ, người dân phải đi theo những tuyến đường đất dài tới cả chục cây số. Đường quanh co, đi lại vất vả, chi phí vận chuyển nông sản cao. Với những gia đình sống dựa vào cây quế, sau nhiều năm chăm sóc, thu hoạch, người dân vẫn chưa thể yên tâm, bởi tìm đầu ra đã khó, đưa hàng đến nơi tiêu thụ càng thêm nhọc nhằn.
Những trở ngại ấy từng bước được tháo gỡ khi hạ tầng giao thông được đầu tư, cải thiện. Cầu An Lương được xây dựng thuộc dự án mở rộng, nâng cấp Tỉnh lộ 175, tuyến giao thông kết nối khu vực Văn Chấn, Nghĩa Lộ, Mù Cang Chải với nút giao IC14 trên cao tốc Nội Bài - Lào Cai. Cùng với việc cải thiện các tuyến đường liên thôn, nội thôn, công trình góp phần giải quyết khó khăn về giao thông, tạo điều kiện thuận lợi cho đời sống và sản xuất của người dân.
Khoảng cách địa lý không thay đổi, nhưng hành trình đi lại, vận chuyển hàng hóa đã thuận lợi hơn. Dòng Ngòi Thia vẫn miệt mài chảy qua núi rừng, nhưng không còn là trở ngại lớn như trước trên tuyến đường giao thương của người dân. Anh Đặng Văn Hộn - Trưởng thôn An Lương hiểu rõ sự khác biệt ấy qua những năm tháng gắn bó với bà con.
“Trước đây, khi chưa có tuyến đường thuận lợi, việc giao thương hàng hóa của người dân gặp rất nhiều khó khăn. Đường xa, chi phí vận chuyển cao nên giá thu mua quế cũng bị ảnh hưởng. Từ khi đường thông, việc đi lại thuận tiện, hàng hóa tiêu thụ tốt hơn, thu nhập của người dân ngày càng được nâng lên”, anh Hộn chia sẻ.
Đường giao thông thuận lợi không chỉ giúp người dân đi lại dễ dàng hơn mà còn mở ra cơ hội tổ chức sản xuất theo hướng hàng hóa. Nếu trước đây, phần lớn nông sản được bán sau mỗi vụ thu hoạch, thì nay, ngay tại địa phương, các cơ sở thu mua, sơ chế đã dần hình thành. Riêng trong năm 2026, thôn An Lương đã có 1 doanh nghiệp và 3 hợp tác xã thành lập, tạo thêm đầu mối thu, mua sản phẩm, mở rộng cơ hội việc làm cho người dân.
Tại một cơ sở sơ chế quế, ông Hà Đình Thọ cùng các xã viên tất bật với công việc. Người vận hành máy cạo vỏ, người phân loại, người sắp xếp sản phẩm vào bao bì. Những bó quế được thu gom từ các hộ dân, qua từng công đoạn, trở thành những kiện hàng gọn gàng, sẵn sàng chuyển đi tiêu thụ. Người dân vốn quen với việc lên đồi chăm sóc cây quế nay có thêm việc làm ngay tại quê nhà.
“Trước đây, các mặt hàng quế phải gánh đi bán, rất vất vả vì đường chưa có. Bây giờ đường thông thoáng, lại có các hợp tác xã thu mua, sơ chế quế, tạo việc làm cho xã viên. Có thu nhập, cuộc sống người dân tương đối ổn định”, ông Thọ chia sẻ.
Câu chuyện tại cơ sở sơ chế quế cũng cho thấy hướng phát triển mà An Lương đang từng bước hình thành: tận dụng lợi thế vùng nguyên liệu, gắn sản xuất với thu mua, sơ chế và tiêu thụ. Khi sản phẩm có thêm đầu mối tiếp nhận, người trồng quế có điều kiện thuận lợi hơn trong tiêu thụ, còn lao động tại chỗ có thêm cơ hội tăng thu nhập.
Theo ông Đỗ Cao Quyền - Chủ tịch UBND xã Mỏ Vàng, hạ tầng giao thông được cải thiện đã góp phần thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, tạo điều kiện thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia phát triển ngành hàng quế. Toàn xã hiện có 6 doanh nghiệp, 4 hợp tác xã, 5 tổ hợp tác cùng hơn 100 hộ kinh doanh cá thể, hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực này. Thời gian tới, xã tiếp tục phát huy lợi thế vùng nguyên liệu, khuyến khích liên kết sản xuất, tiêu thụ, từng bước nâng cao hiệu quả kinh tế từ nông - lâm sản. Đây cũng là hướng đi để người trồng quế chủ động hơn trong sản xuất, giảm phụ thuộc vào khâu tiêu thụ nguyên liệu và có thêm cơ hội cải thiện thu nhập.
Từ những đổi thay trong sản xuất, đời sống người dân An Lương cũng từng bước được cải thiện. Trên những triền đồi, cây quế vẫn lớn lên qua từng mùa, tiếp tục là nguồn sinh kế của nhiều gia đình. Phía sau màu xanh quen thuộc ấy, cách làm kinh tế đang dần thay đổi. Người dân có thêm cơ hội liên kết với các cơ sở thu mua, sơ chế; sản phẩm địa phương có thêm điều kiện lưu thông; việc làm cũng được tạo ra ngay tại quê nhà.
Sự chuyển biến ấy còn được phản ánh qua kết quả giảm nghèo của thôn. Trong đợt rà soát hộ nghèo, anh Đặng Văn Hộn cùng các thành viên tổ công tác đến từng gia đình tìm hiểu hoàn cảnh, nắm những khó khăn cần tháo gỡ. Qua từng ngôi nhà, từng câu chuyện, anh nhận thấy cuộc sống bà con đã có nhiều đổi khác.
“Cả thôn có hơn 344 hộ thì giờ chỉ còn 6 hộ nghèo. Chúng tôi đang tính toán phân công đảng viên trong chi bộ giúp đỡ các hộ vươn lên thoát nghèo. Bà con chăm chỉ lao động, sản xuất thì cuộc sống sẽ khá hơn, thôn ngày càng phát triển”, anh Hộn chia sẻ.
Tuyến đường mới đã mở ra nhiều thuận lợi, nhưng để những cơ hội ấy chuyển thành sinh kế bền vững, An Lương vẫn cần tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ và hỗ trợ những hộ còn khó khăn. Với vùng nguyên liệu quế sẵn có, hạ tầng ngày càng hoàn thiện cùng những mô hình liên kết đang hình thành, địa phương có thêm điều kiện phát huy lợi thế, nâng cao hiệu quả sản xuất và cải thiện đời sống người dân.
Dòng Ngòi Thia vẫn miệt mài chảy giữa núi rừng, nhưng cuộc sống đôi bờ đã khác xưa. Những tuyến đường mới mở không làm ngắn đi khoảng cách địa lý, nhưng đang đưa An Lương đến gần hơn với thị trường, với những cơ hội phát triển và cuộc sống ngày càng đủ đầy.
