Xã Thác Bà rộng 142,5 km2, 8.782 hộ dân. Với tiềm năng, lợi thế để phát triển nông - lâm nghiệp, chăn nuôi, thủy sản, nông dân ở đây đã phát triển các sản phẩm đặc trưng. Trước đây, nhiều người tiêu dùng biết đến gạo Bạch Hà được trồng trên cánh đồng Bà Hoàng với hương thơm, vị ngọt, dẻo dính vừa độ, được người sành ẩm thực ưa chuộng.
Cánh đồng Bà Hoàng gọn trong thôn Bạch Hà, thời gian qua, việc các hộ tùy chọn đưa giống lúa lai vào gieo cấy đã làm chất lượng gạo không đồng đều.
Là người gắn bó với đồng đất và đau đáu ý nguyện giữ chất gạo có tiếng của địa phương mình, chị Đỗ Thị Tám quyết định đưa giống lúa thuần Chiêm hương vào gieo cấy trở lại.
Chị Tám cho biết: “Trong một lần đến vùng Văn Chấn - Nghĩa Lộ vào dịp đang thu hoạch, tôi thấy ở đó có trồng giống lúa Chiêm hương trước mình từng gieo cấy. Tôi mua 5 kg giống về gieo cấy vụ vừa rồi, năng suất trung bình đạt trên 50 tạ/ha, không kém các giống lúa lai, gạo lại ăn rất ngon. Chi phí mua giống thấp, cây lúa sinh trưởng tốt, thời gian ngắn, thu hoạch xong có thể kịp thời trồng cây vụ đông. Giờ trong thôn đã có 5 - 7 hộ chuẩn bị giống này để gieo cấy vụ tới”.
Chị Tám mong muốn chính quyền quan tâm, vận động nhiều người cùng tham gia để tạo thành vùng gieo cấy, giữ chất lượng gạo từng là thương hiệu của xã Bạch Hà cũ để cung cấp ra thị trường.
Cũng trăn trở ngay trên đồng đất làng quê, ông Nguyễn Bá Thuấn ở thôn Linh Môn dứt bỏ nếp cũ. Với 8 sào ruộng của gia đình, ông xin chính quyền cho chuyển đổi sang đào ao thả cá. Ông học hỏi và bố trí hệ thống ao nuôi phù hợp; phần nuôi cá thịt, còn chủ yếu tập trung sản xuất giống.
Ông Thuấn chia sẻ: “Thả cá thu nhập bằng 3 - 4 lần trồng lúa. Thấy người dân có nhu cầu nuôi cá nhưng phải đi mua giống xa nên tôi đã đầu tư sản xuất giống để cung cấp người nuôi trong vùng”. Sau hàng chục năm gắn bó với nghề, gia đình ông Thuấn dần hoàn thiện mô hình chăn nuôi liên hoàn. Chất thải nuôi lợn được xử lý để có phân bón cho diện tích cây ăn quả và đưa về ao nuôi bèo phục vụ đàn cá.
Bình quân mỗi năm, gia đình ông nuôi 3 lứa lợn xuất khoảng 10 tấn, trên 1 tấn cá thịt; cá bột được nhập về, hằng năm sản xuất 5 - 10 vạn giống trắm, chép, rô, trê… phục vụ nông dân các địa phương thuộc huyện Yên Bình cũ và tỉnh Tuyên Quang. Mô hình kinh tế tổng hợp đã giúp gia đình ông Thuấn có nhà xây to đẹp, thu nhập ổn định hơn trước.
Còn gia đình chị Hoàng Thị Ngọc ở thôn Vĩnh Kiên đã tận dụng đất bãi bán ngập và đồi rừng trên đảo hồ Thác Bà để chăn nuôi bò; đàn bò hiện có 26 con, hơn nửa là bò sinh sản. Từ bán giống và bò thương phẩm, hằng năm, gia đình thu lãi cả trăm triệu đồng.
Chị Ngọc cho biết: “Nuôi đại gia súc cũng vất vả, nhưng nhà có rừng trồng nên còn chỗ chăn thả, nuôi ngoài đảo hồ cũng không ảnh hưởng môi trường và cách ly tốt để phòng bệnh dịch”.
Ở vùng bưởi Đại Minh, người dân đã áp dụng quy trình thâm canh bền vững, chặt chẽ theo tiêu chuẩn VietGAP nên mang lại giá trị cao. Nhằm đa dạng quả đặc sản địa phương, ông Phạm Thanh Sơn ở thôn Phúc Hòa đã trồng 400 gốc bưởi da xanh. Vụ vừa qua, gia đình thu hoạch bình quân 35 quả/cây, dự kiến thu lãi trên 100 triệu đồng.
Những người dân vùng bưởi Đại Minh đang cố gắng gìn giữ chăm sóc vốn quả đặc sản quý giá với diện tích khoảng 700 ha. Sản phẩm được xác lập bảo hộ sở hữu trí tuệ chỉ dẫn địa lý và đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao, mang lại thu nhập, làm giàu cho người dân địa phương.
Xã Thác Bà hiện có gần 4.700 hội viên sinh hoạt ở 27 chi hội. Với truyền thống chăm chỉ lao động, mạnh dạn áp dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất, góp phần phát huy hiệu quả tiềm năng đất đai, tạo ra những sản phẩm có giá trị hàng hóa, đồng thời cung cấp nguyên liệu cho hoạt động chế biến…
Ông Phạm Ngọc Thuận - Chủ tịch Hội Nông dân xã Thác Bà cho biết: Hội đã ban hành kế hoạch, phát động phong trào nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi, đã có trên 40% hộ hội viên đăng ký đạt danh hiệu sản xuất, kinh doanh giỏi. Trên cơ sở điều kiện khí hậu thổ nhưỡng và tiềm năng, lợi thế, hội viên nông dân đã tập trung chăn nuôi thủy sản, đại gia súc, trồng cây ăn quả, trồng rừng và chế biến gỗ rừng trồng.
Cũng theo ông Thuận, toàn xã có trên 30 doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác do hội viên nông dân làm chủ. Đặc biệt, xã có hội viên Đỗ Cao Cường được công nhận danh hiệu Nông dân Việt Nam xuất sắc năm 2025 và hội viên Nguyễn Văn Đạt là Nông dân Lào Cai xuất sắc năm 2026.
Từ nỗ lực trên đồng đất quê hương đến phong trào Nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau làm giàu và giảm nghèo bền vững, xã Thác Bà đã gieo cấy ổn định 1.500 ha lúa, vùng trồng cây rau màu có tổng diện tích gần 1.600 ha, cây ăn quả trên 1.100 ha, diện tích chè 343 ha, tổng đàn đại gia súc trên 5.600 con và 119,1 ha nuôi thủy sản…
Cùng với đó, với 6.380 ha rừng trồng cho sản lượng gỗ khai thác đạt 65.000 m3 đã cung cấp nguyên liệu cho hàng chục cơ sở chế biến gỗ, tạo việc làm và thu nhập cho hàng nghìn lao động địa phương. Những nguồn lực quan trọng này sẽ thúc đẩy mạnh mẽ cho sự phát triển của địa phương trong thời gian tới.
