Theo quy định của Luật Nhà ở, nhóm đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội khá rộng, gồm: người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ thuộc diện được hỗ trợ cải thiện nhà ở; hộ nghèo, cận nghèo tại khu vực nông thôn (bao gồm cả vùng thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thiên tai, biến đổi khí hậu); hộ nghèo, cận nghèo tại khu vực đô thị; người thu nhập thấp tại khu vực đô thị...
Để được vay vốn NHCSXH để mua, thuê mua nhà ở xã hội, người vay phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện: thuộc nhóm đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội; có nguồn thu nhập và khả năng trả nợ theo cam kết; có Giấy đề nghị vay vốn theo quy định; có Hợp đồng mua, thuê mua nhà ở xã hội ký với chủ đầu tư; thực hiện bảo đảm tiền vay bằng tài sản hình thành từ vốn vay theo quy định, với sự tham gia của NHCSXH, chủ đầu tư và người vay trong hợp đồng ba bên.
Về mức cho vay, đối với mua, thuê mua nhà ở xã hội, mức cho vay tối đa bằng 80% giá trị Hợp đồng mua, thuê mua nhà ở xã hội. Đối với xây dựng mới hoặc cải tạo, sửa chữa nhà ở, mức cho vay tối đa 70% giá trị dự toán hoặc phương án sử dụng vốn, tối đa 1 tỷ đồng, đồng thời không vượt quá 70% giá trị tài sản bảo đảm theo quy định.
Thời hạn cho vay do NHCSXH và khách hàng thỏa thuận, căn cứ khả năng trả nợ của khách hàng, nhưng tối đa không quá 25 năm kể từ ngày giải ngân khoản vay đầu tiên.
Hiện nay, lãi suất cho vay chương trình nhà ở xã hội tại NHCSXH là 5,4%/năm; lãi suất nợ quá hạn bằng 130% lãi suất cho vay. Đặc biệt, trong trường hợp số người có nhu cầu vay lớn hơn chỉ tiêu vốn được giao, NHCSXH thực hiện xét ưu tiên theo thứ tự.
Sau khi xét nhóm ưu tiên, các đối tượng còn lại bốc thăm công khai, minh bạch để xác định thứ tự vay. Cơ chế này không chỉ bảo đảm tính công bằng mà còn khuyến khích người dân tham gia gửi tiết kiệm, tạo nguồn vốn bổ sung cho chương trình.
Ông Trần Quang Sơn - Giám đốc NHCSXH Chi nhánh tỉnh Lào Cai cho biết: “Đến ngày 30/9/2026, chương trình cho vay nhà ở xã hội trên địa bàn đã được NHCSXH triển khai tích cực, tạo điều kiện cho các đối tượng chính sách, người thu nhập thấp và người lao động có nhu cầu về nhà ở tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi.
Tổng doanh số cho vay từ đầu năm đến 30/9/2026 đạt 135 tỷ đồng, với 294 khách hàng được vay vốn. Tổng dư nợ chương trình đến 30/9/2026 đạt 351 tỷ đồng, với 872 khách hàng còn dư nợ”.
Cũng theo ông Trần Quang Sơn, chất lượng tín dụng được kiểm soát chặt chẽ, việc cho vay được thực hiện công khai, đúng đối tượng, đúng điều kiện, đúng mục đích; nguồn vốn được giải ngân theo tiến độ và góp phần giúp người dân có điều kiện ổn định chỗ ở, giảm áp lực tài chính khi mua nhà ở xã hội. Riêng đối với mục đích vay mua nhà ở xã hội, trong 9 tháng năm nay đã có 193 khách hàng được vay với số tiền 75 tỷ đồng, nâng tổng dư nợ lên 122 tỷ đồng với 285 khách hàng còn dư nợ.
Những con số kể trên không chỉ phản ánh sự tăng trưởng về quy mô mà còn khẳng định hiệu quả thiết thực của chương trình trong việc giải quyết nhu cầu nhà ở cho các nhóm đối tượng yếu thế.
Đối với nhiều gia đình, khoản vay ưu đãi, lãi suất chỉ 5,4%/năm, thời hạn lên tới 25 năm là "chiếc phao" cứu sinh, giúp họ vượt qua rào cản tài chính để sở hữu một căn hộ nhà ở xã hội - điều mà với thu nhập hiện tại, họ khó có thể thực hiện được nếu chỉ dựa vào nguồn lực bản thân.
Một trong những yếu tố quan trọng góp phần vào thành công của chương trình là công tác phối hợp giữa NHCSXH với các chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội. Thời gian qua, sự phối hợp này từng bước được tăng cường, đi vào thực chất. NHCSXH chủ động phối hợp với các chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội trên địa bàn để tuyên truyền, phổ biến chính sách tín dụng ưu đãi đến người có nhu cầu mua nhà; phối hợp cung cấp thông tin về dự án, danh sách khách hàng đủ điều kiện mua nhà ở xã hội và tiến độ ký hợp đồng mua bán; hướng dẫn khách hàng chuẩn bị hồ sơ vay vốn, chứng minh đối tượng, điều kiện về nhà ở, thu nhập và khả năng trả nợ.
Việc phối hợp nhịp nhàng giữa ngân hàng và chủ đầu tư không chỉ giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, mà còn tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người mua nhà, đặc biệt là những người lần đầu tiếp cận với thủ tục vay vốn ngân hàng. Đây được xem là "chìa khóa" thành công của chương trình, góp phần nâng cao tỷ lệ giải ngân và hiệu quả sử dụng vốn.
Có thể khẳng định, chương trình cho vay nhà ở xã hội tại NHCSXH không chỉ đơn thuần là một chính sách tín dụng ưu đãi, mà còn là giải pháp an sinh xã hội thiết thực, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Mỗi căn nhà được xây dựng, mỗi hợp đồng mua nhà ở xã hội được ký kết không chỉ là niềm vui của một gia đình, mà còn là sự ổn định của cả cộng đồng, nền tảng cho sự phát triển bền vững của địa phương.
