Tại thôn Đồi Dù (xã Tả Van), gia đình ông Vàng A Măng hiện duy trì hơn 50 thùng ong nội. Với số lượng đàn tương đối lớn, việc chăm sóc, bảo vệ ong trong những tháng cuối năm đòi hỏi sự chủ động và theo dõi thường xuyên. Bởi khi nguồn hoa tự nhiên giảm, thời tiết chuyển lạnh, hoạt động kiếm ăn của ong bị hạn chế, nguy cơ thiếu thức ăn, suy yếu đàn cũng gia tăng. Đây là giai đoạn người nuôi phải đặc biệt chú trọng đến sức khỏe đàn ong, nhất là những tổ có lượng thức ăn dự trữ thấp.
Ông Vàng A Măng cho biết: Nuôi nhiều đàn ong, điều lo nhất vào mùa lạnh là thiếu thức ăn và ong bị yếu. Những tháng ít hoa phải thường xuyên kiểm tra, tổ nào thiếu thức ăn thì bổ sung, đàn nào yếu phải chăm sóc kịp thời. Nếu không chủ động từ sớm, khi rét kéo dài, ong không thể ra ngoài kiếm ăn thì rất khó giữ được đàn.
Tại xã Bản Hồ, việc bảo vệ đàn ong trước thời tiết bất lợi cũng được người dân quan tâm khi mùa lạnh đến gần. Với hơn 70% diện tích là rừng, địa phương có nguồn hoa tự nhiên tương đối phong phú, thuận lợi cho ong sinh trưởng, phát triển. Tuy nhiên, nguồn thức ăn phụ thuộc vào chu kỳ nở hoa và điều kiện thời tiết. Những đợt mưa kéo dài, nhiệt độ xuống thấp khiến hoạt động kiếm ăn của ong bị gián đoạn, đòi hỏi người nuôi phải có biện pháp chăm sóc phù hợp.
Qua nhiều năm nuôi ong, ông Phàn Giảo Kiêm, ở thôn Tả Trung Hồ nhận thấy thời điểm khan hiếm hoa, thời tiết rét, mưa kéo dài là giai đoạn đàn ong dễ suy yếu nếu không được chăm sóc kịp thời. Vì vậy, khi thời tiết bắt đầu chuyển mùa, ông chú trọng kiểm tra sức khỏe đàn, theo dõi lượng thức ăn dự trữ trong từng tổ để chủ động phương án chăm sóc.
Theo ông Kiêm, vào mùa hoa, đàn ong có thể tự tìm kiếm nguồn mật và phấn ngoài tự nhiên. Tuy nhiên, khi nguồn hoa giảm, những đàn có lượng thức ăn dự trữ ít cần được theo dõi sát hơn. Đối với các đàn có dấu hiệu thiếu thức ăn, gia đình bổ sung nước đường khi cần thiết; hạn chế khai thác mật, giữ lại nguồn dự trữ để đàn ong duy trì sức khỏe.
Ông Kiêm chia sẻ: "Mùa có hoa thì ong tự đi kiếm ăn, nhưng khi hết hoa, đàn nào yếu phải cho ăn thêm. Những tổ còn mật thì để lại cho ong, không thu nữa. Nếu rét kéo dài, ong không đi kiếm ăn được mà trong tổ lại thiếu thức ăn thì rất dễ bị chết. Vì vậy, mùa này phải thường xuyên kiểm tra, chăm sóc kỹ để giữ đàn".
Từ khoảng cuối tháng 10, nguồn mật và phấn hoa ngoài tự nhiên thường giảm đáng kể. Bên cạnh đó, nhiệt độ thấp và những đợt mưa kéo dài khiến ong hạn chế ra khỏi tổ, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng kiếm ăn. Đặc biệt, những đàn yếu, lượng thức ăn dự trữ ít có nguy cơ suy giảm nhanh nếu không được chăm sóc đúng cách.
Trước thực tế này, cán bộ chuyên môn đã tăng cường hướng dẫn người dân chủ động bảo vệ đàn ong ngay từ khi thời tiết chuyển mùa. Trong đó, chú trọng tận dụng vật liệu sẵn có để che chắn, hạn chế gió lạnh tác động đến thùng nuôi; kiểm tra nguồn thức ăn dự trữ, bổ sung dinh dưỡng phù hợp với tình trạng từng đàn. Việc giữ ấm phải đi đôi với bảo đảm thông thoáng, tránh để thùng nuôi ẩm ướt, ảnh hưởng đến sức khỏe đàn ong.
Ông Trần Văn Sơn - cán bộ Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Bản Hồ cho biết: "Bước vào những tháng cuối năm, nguồn mật và phấn hoa ngoài tự nhiên không còn dồi dào như trước. Chúng tôi hướng dẫn người dân tận dụng những vật liệu sẵn có để che chắn, giữ ấm thùng ong, bổ sung thức ăn khi cần thiết. Quan trọng nhất là duy trì sức khỏe đàn qua mùa đông, để đến tháng 3, tháng 4 năm sau, khi nguồn hoa trở lại, ong có đủ sức tiếp tục phát triển".
Xác định bảo vệ đàn ong là nhiệm vụ cần được quan tâm trong mùa lạnh, xã Bản Hồ đã chỉ đạo cơ quan chuyên môn tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc cho các hộ nuôi. Công tác tập huấn được chú trọng nhằm nâng cao khả năng nhận biết, xử lý những bất thường của đàn ong, giúp người dân chủ động ứng phó với diễn biến thời tiết, hạn chế nguy cơ suy giảm đàn.
Ông Thào A Tung - Phó Chủ tịch UBND xã Bản Hồ cho biết: "Chúng tôi đã chỉ đạo cơ quan chuyên môn tăng cường hướng dẫn người dân theo dõi sát sức khỏe đàn ong, nhất là lượng thức ăn dự trữ trong tổ. Khi nguồn thức ăn tự nhiên khan hiếm, phải có phương án bổ sung kịp thời, không để đàn bị suy yếu. Cùng với đó, xã chỉ đạo tổ chức các lớp tập huấn để người dân nắm vững kỹ thuật chăm sóc, bảo vệ đàn ong trong mùa đông".
Bảo vệ đàn ong trước thời tiết bất lợi không chỉ đòi hỏi kinh nghiệm mà còn cần sự chủ động áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp. Sự quan tâm hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, cùng ý thức phòng ngừa rủi ro của người dân đang góp phần hạn chế thiệt hại, duy trì sức khỏe đàn ong nội qua những tháng mùa đông khắc nghiệt.