Là tỉnh có hệ thống sông, suối dày đặc cùng địa hình đồi núi cao, Lào Cai sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển thủy điện. Những năm qua, các nhà máy thủy điện trên địa bàn đã đóng góp nguồn điện cho hệ thống điện quốc gia, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong điều tiết nguồn nước, phục vụ sản xuất nông nghiệp và hỗ trợ giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.
Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả tổng hợp của các công trình thủy điện, việc tuân thủ nghiêm quy trình vận hành hồ chứa, đặc biệt trong mùa mưa lũ và mùa cao điểm lấy nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, được xem là yếu tố then chốt.
Nằm trên địa bàn xã Bát Xát, Công ty Cổ phần thủy điện Leader Nam Tiến hiện đang quản lý, vận hành cụm 5 nhà máy thủy điện với tổng công suất 59,5 MW. Các nhà máy có tổng dung lượng tích nước gần 1,5 triệu mét khối, trong đó có 1 hồ chứa lớn giữ vai trò quan trọng trong điều tiết hoạt động và tạo dòng chảy cho khu vực hạ du.
Để bảo đảm vừa phát điện hiệu quả, vừa duy trì nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt cho người dân, đơn vị luôn thực hiện nghiêm quy trình vận hành đã được phê duyệt. Ngay cả trong thời điểm không phát điện, các nhà máy vẫn duy trì dòng chảy tối thiểu từ 0,3 đến 1,3 m3/giây tùy từng công trình nhằm bảo đảm nguồn nước cho khu vực hạ lưu.
Ông Sùng Quốc Khánh - Trưởng phòng Vận hành Công ty Cổ phần thủy điện Leader Nam Tiến cho biết, công ty luôn tuân thủ theo giấy phép đã được phê duyệt về vận hành để đảm bảo an toàn và hiệu quả.
Không chỉ riêng Leader Nam Tiến, hiện các nhà máy thủy điện trên địa bàn tỉnh đều chú trọng nâng cao công tác quản lý, vận hành công trình, đặc biệt trong bối cảnh diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan.
Khi mùa mưa lũ đang tới gần, nguy cơ xuất hiện lũ ống, lũ quét và sạt lở đất tại các khu vực miền núi của Lào Cai luôn ở mức cao. Điều này đòi hỏi các đơn vị vận hành thủy điện phải chủ động rà soát hệ thống công trình, thiết bị và xây dựng phương án ứng phó kịp thời nhằm đảm bảo an toàn cho công trình cũng như khu vực hạ du.
Tại Nhà máy thủy điện Ngòi Phát, công tác chuẩn bị trước mùa mưa lũ được triển khai từ sớm. Đơn vị thường xuyên kiểm tra toàn bộ hệ thống từ đầu đập đến nhà máy nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các nguy cơ mất an toàn. Ông Nguyễn Xuân Thành - Quản đốc Phân xưởng vận hành Nhà máy thủy điện Ngòi Phát cho biết, trước mùa mưa lũ hằng năm, nhà máy luôn duy trì các ca trực đầy đủ nhằm kiểm soát tốt quá trình vận hành và sẵn sàng cho công tác phòng chống lụt bão.
Tại Nhà máy thủy điện Cốc San, công tác kiểm tra, bảo dưỡng thiết bị được duy trì định kỳ nhằm đảm bảo các tổ máy và hệ thống vận hành luôn trong trạng thái an toàn. Ông Đào Thanh Bình - Giám đốc Nhà máy thủy điện Cốc San cho biết, nhà máy thường xuyên tổ chức kiểm tra định kỳ toàn bộ thiết bị vận hành tại các công trình để đảm bảo an toàn.
Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn, trong điều kiện biến đổi khí hậu hiện nay, việc đảm bảo an toàn hồ đập và vận hành khoa học các công trình thủy điện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bên cạnh nhiệm vụ phát điện, các hồ chứa còn góp phần điều tiết dòng chảy, cắt giảm một phần lũ cho khu vực hạ du và đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp trong mùa khô.
Để nâng cao hiệu quả vận hành, các đơn vị thủy điện trên địa bàn tỉnh tăng cường ứng dụng công nghệ trong theo dõi lưu lượng nước, dự báo thời tiết và giám sát vận hành hồ chứa. Đồng thời, duy trì chế độ phối hợp thường xuyên với chính quyền địa phương, cơ quan chức năng và người dân khu vực hạ du nhằm kịp thời thông báo kế hoạch điều tiết nước, xả lũ khi cần thiết.
Việc thông tin sớm và đầy đủ giúp người dân chủ động bảo vệ người và tài sản, hạn chế thấp nhất thiệt hại có thể xảy ra trong mùa mưa bão.
Thực tế cho thấy, việc các nhà máy thủy điện thực hiện nghiêm quy trình vận hành vừa góp phần đảm bảo an ninh năng lượng vừa hỗ trợ tích cực cho sản xuất nông nghiệp, phòng chống thiên tai và phát triển bền vững tại địa phương. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với các đơn vị quản lý, vận hành thủy điện trong bối cảnh thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp như hiện nay.
