Lào Cai có tiềm năng lớn về khoáng sản với gần 300 mỏ, điểm mỏ thuộc 17 nhóm khoáng sản như: đồng Sin Quyền, sắt Quý Sa, đá vôi trắng (Lục Yên, Yên Bình), nổi bật là Apatit với trữ lượng hàng tỷ tấn, cùng với trên 400 điểm mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường. Đây là tài nguyên vô giá của quốc gia, do đó việc phát triển ngành công nghiệp thăm dò, khai thác, chế biến sâu khoáng sản gắn với sử dụng hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả, thân thiện môi trường.
Trước đây, công đoạn lọc của Nhà máy tuyển Tằng Loỏng (Công ty TNHH MTV Apatit Việt Nam) sử dụng máy lọc chân không kiểu đĩa, qua sử dụng máy lọc đĩa có những hạn chế như: lưu lượng bùn quặng tuyển tuần hoàn sau lọc quay lại bể cô đặc nhiều hơn thiết kế do lọc không hiệu quả; quá trình cô đặc quặng tinh bị tiêu hao nhiều; mất sản phẩm quặng tinh trên đường đi tiêu thụ, ảnh hưởng đến cảnh quan và môi trường...
Từ thực trạng trên, để ổn định công nghệ, tăng năng suất khâu lọc, giảm độ ẩm quặng lọc; giảm chi phí điện năng, sửa chữa, tiếng ồn khâu lọc; giảm mất mát quặng tuyển theo nước tràn bể cô đặc quặng tinh, nhà máy đã đổi mới thiết bị lọc ép thay thế cho máy lọc chân không của dây chuyền công nghệ lọc quặng tinh.
Giải pháp này đã đem lại hiệu quả thiết thực, đó là thu hoạch sản phẩm quặng tinh tăng >1%, do không hao hụt sản phẩm qua bể cô đặc quặng tinh. Giảm được tiêu hao điện năng 5kw/tấn quặng lọc. Sử dụng máy lọc ép độ ẩm quặng tinh giảm 3%, hạn chế tối đa mất mát tài nguyên và ảnh hưởng đến môi trường, cảnh quan.
Đây chỉ là một trong số nhiều sáng kiến, giải pháp đổi mới công nghệ, thiết bị trong khai thác, sản xuất, chế biến được Công ty TNHH MTV Apatit Việt Nam áp dụng nhằm tăng năng suất, đảm bảo an toàn, tiết kiệm tài nguyên và giảm thiểu tác động môi trường, góp phần vào sự phát triển ổn định và bền vững của Công ty trong suốt thời gian qua.
Là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khai khoáng mỏ, dễ gây ô nhiễm môi trường, Chi nhánh Mỏ tuyển đồng Sin Quyền, Lào Cai - Vimico đã ưu tiên nguồn lực đầu tư đổi mới công nghệ, tăng cường thêm thiết bị khai thác, vận tải cùng với việc quản lý, điều hành tốt các khâu khoan nổ mìn, xúc bốc, vận tải, duy trì sự ổn định của dây chuyền nhà máy tuyển khoáng nên sản phẩm tinh quặng đồng sản xuất đạt chất lượng và bảo vệ môi trường...
Đặc biệt, nhằm đảm bảo an toàn và phòng ngừa sự cố về môi trường trong quá trình sản xuất, Chi nhánh Mỏ tuyển đồng Sin Quyền đã được Vinacomin phê duyệt đầu tư xây dựng và thi công “Dự án xử lý chống thấm hồ thải Nhà máy tuyển khoáng”.
Dự án sau khi hoàn thành, toàn bộ lượng bùn thải sau tuyển sẽ được chứa trong hồ chứa, đảm bảo tiêu chuẩn, hạn chế được lượng nước thải ngấm ra môi trường.
Cùng với Công ty TNHH Apatit Việt Nam và Chi nhánh Mỏ tuyển đồng Sin Quyền Lào Cai, các doanh nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản trên địa bàn tỉnh đã chủ động đầu tư công nghệ, trang thiết bị nhằm giảm phát thải, hạn chế tác động tới môi trường. Hệ thống xử lý nước thải, hệ lọc bụi, che chắn băng tải, thu hồi và tái sử dụng nước trong quy trình sản xuất đã được áp dụng tại một số cơ sở.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp thực hiện đầy đủ hồ sơ môi trường, cam kết ký quỹ phục hồi môi trường và triển khai các phương án phòng ngừa sự cố, bảo đảm an toàn lao động.
Bảo đảm hài hòa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường là một trong những mục tiêu xuyên suốt của tỉnh trong những năm qua. Trước yêu cầu khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên khoáng sản phục vụ công nghiệp, tỉnh đã chủ động hoàn thiện cơ chế quản lý, tăng cường giám sát, hướng dẫn doanh nghiệp đổi mới công nghệ và đẩy mạnh công tác phục hồi môi trường sau khai thác nhằm đảm bảo phát triển bền vững.
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lào Cai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 nhấn mạnh quan điểm “phát triển công nghiệp thân thiện với môi trường, hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao”.
Tỉnh chủ trương tập trung phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo theo hướng chế biến sâu các sản phẩm và mở rộng, phát triển nhóm ngành công nghiệp sau luyện kim, hóa chất, phân bón gắn với chiến lược khai thác, sử dụng hiệu quả các loại khoáng sản quan trọng như apatit, đồng, sắt, đá, đất hiếm, graphit, đá quý, đá trắng, đặc biệt là phải hình thành chuỗi sản xuất công nghiệp luyện kim - hóa chất phục vụ cho các dự án trọng điểm quốc gia.
Tiếp tục phát triển các khu, cụm công nghiệp khu vực phía Bắc, từng bước chuyển đổi khu công nghiệp Tằng Loỏng thành khu công nghiệp xanh; quy hoạch, mở rộng, đầu tư khu công nghiệp phía Nam đồng bộ, hiện đại, phấn đấu đến năm 2030 có thêm 2.000 ha đất công nghiệp, cụm công nghiệp. Ưu tiên thu hút phát triển các ngành công nghiệp có hàm lượng công nghệ cao, thân thiện với môi trường.
Từ định hướng xuyên suốt này, tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành triển khai rà soát đánh giá tác động từ việc phát triển các dự án công nghiệp đến an sinh xã hội. Các dự án đầu tư mới bắt buộc phải đánh giá tác động môi trường, phải có các giải pháp xử lý đảm bảo môi trường mới chấp thuận cho phép đầu tư. Đánh giá hiện trạng môi trường của tất cả cơ sở sản xuất hiện có, nhất là tại các khu, cụm công nghiệp; kiểm kê các nguồn gây ô nhiễm chính, định kỳ quan trắc phân tích để đưa ra các giải pháp xử lý hữu hiệu.
Từng bước đưa sản xuất tập trung vào các khu, cụm công nghiệp. Xây dựng các công trình xử lý nước thải, chất thải rắn tập trung tại các khu, cụm công nghiệp. Đối với các hoạt động khai thác khoáng sản, ngoài các biện pháp bảo vệ môi trường đã được Nhà nước quy định, cần có biện pháp bắt buộc các doanh nghiệp thực hiện công tác phục hồi môi trường ngay sau khi kết thúc khai thác.
Đối với cơ sở sản xuất hiện có cần tiến hành hiện đại hóa từng phần và đổi mới công nghệ thiết bị ở từng công đoạn, từng bộ phận trong dây chuyền sản xuất tiến tới từng bước hiện đại hóa toàn bộ dây chuyền nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, hạ giá thành, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm. Đối với các dự án đầu tư mới cần cân nhắc áp dụng công nghệ hiện đại, tiên tiến phù hợp với từng giai đoạn phát triển, không nhập khẩu công nghệ và thiết bị đã lạc hậu.
Từng bước loại bỏ các công nghệ tiêu hao sử dụng nhiều năng lượng; khuyến khích ưu tiên việc sử dụng các loại công nghệ sạch, ít gây ô nhiễm môi trường. Áp dụng chính sách miễn giảm thuế cho các doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, thiết bị, miễn giảm thuế cho phần vốn nghiên cứu đổi mới công nghệ, các sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng thay thế hàng nhập khẩu trong một thời gian nhất định.
Công tác khai thác, chế biến khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường tại Lào Cai đã có bước chuyển tích cực, thể hiện quyết tâm của chính quyền, ý thức trách nhiệm của doanh nghiệp. Tiếp tục đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, ứng dụng khoa học công nghệ và tăng cường sự vào cuộc của cộng đồng sẽ là chìa khóa để Lào Cai khai thác tài nguyên hiệu quả, bảo đảm môi trường sống và phát triển bền vững.
