Từ bản làng đến bảo tàng: Hành trình lan tỏa giá trị di sản sống ở Lào Cai

Hưởng ứng Ngày Quốc tế Bảo tàng 2026 với chủ đề “Bảo tàng kết nối một thế giới bị chia rẽ”, Bảo tàng Lào Cai phối hợp cùng Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật và Thể thao tổ chức chuỗi hoạt động “Gieo xanh nơi đỉnh mây”. Chương trình không chỉ giới thiệu giá trị di sản và tri thức bản địa, mà còn tạo không gian kết nối cộng đồng, lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và hướng tới mục tiêu phát triển tỉnh Lào Cai “Xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc”.

Bảo tàng không chỉ là nơi lưu giữ ký ức và giới thiệu giá trị quá khứ, mà còn là không gian đối thoại văn hóa, nơi các vấn đề đương đại được soi chiếu từ di sản. Từ tinh thần ấy, chuỗi hoạt động “Gieo xanh nơi đỉnh mây” tại Bảo tàng Lào Cai đã mở ra góc nhìn sâu sắc về vai trò của phụ nữ các dân tộc vùng cao trong quá trình thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng thời, chương trình khẳng định vai trò của thiết chế văn hóa địa phương trong việc kết nối cộng đồng, lan tỏa trách nhiệm xã hội và thúc đẩy những hành động hướng tới phát triển bền vững.

Kết nối nghiên cứu với cộng đồng

Triển lãm được xây dựng từ kết quả đề tài nghiên cứu khoa học “Hành trình kể câu chuyện du lịch sinh thái của phụ nữ Việt Nam anh hùng thích ứng với biến đổi khí hậu”, do Đại học Hull, Đại học Loughborough (Vương quốc Anh), Viện Tài nguyên và Môi trường thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội và Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam phối hợp thực hiện, với sự tài trợ của Quỹ Đối tác Khoa học Quốc tế Chính phủ Vương quốc Anh.

Sau lần trưng bày đầu tiên tại Hà Nội, triển lãm tiếp tục được giới thiệu tại Bảo tàng Lào Cai như một hành trình trở về với chính vùng đất đã hình thành và nuôi dưỡng những câu chuyện được kể trong không gian trưng bày.

Không dừng lại ở hoạt động giới thiệu kết quả nghiên cứu, Bảo tàng Lào Cai còn mở rộng không gian tương tác với công chúng thông qua nhiều hoạt động kết nối cộng đồng.

ghep.jpg
Học sinh tham gia trải nghiệm.

Việc mời học sinh Trường THCS Nam Cường tham dự khai mạc, tổ chức mini talkshow dành cho sinh viên cùng các hoạt động trải nghiệm đã cho thấy vai trò của bảo tàng không chỉ là nơi lưu giữ và trưng bày tri thức, mà còn là cầu nối giữa nghiên cứu với giáo dục, giữa tri thức hàn lâm với người học, đồng thời đưa những câu chuyện bản địa đến gần hơn với thế hệ trẻ.

Nơi di sản đối thoại cùng cộng đồng và công chúng

Triển lãm lựa chọn phụ nữ các dân tộc Tày, Mông, Giáy, Dao tại xã Bản Hồ và xã Tả Van - những cộng đồng sinh sống ở vùng đệm Vườn Quốc gia Hoàng Liên, nơi chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu, biến động sinh kế và áp lực từ phát triển du lịch làm trung tâm của câu chuyện.

Trong không gian trưng bày, họ hiện lên không chỉ với vai trò người gìn giữ văn hóa, mà còn là những chủ thể chủ động thích ứng, sáng tạo và kiến tạo thay đổi trong đời sống cộng đồng.

baolaocai-br_z7837075576565-69d8e6373b7c4338ce445fc3817c583b.jpg
Học sinh tham quan triển lãm.

Thông qua những câu chuyện đời thường, triển lãm khắc họa hành trình phụ nữ vùng cao tổ chức sinh kế, tiếp cận thị trường và dựa trên nền tảng văn hóa cộng đồng để tìm kiếm hướng phát triển bền vững hơn.

Đó là câu chuyện về nghề thêu hoa văn, dệt thổ cẩm, tri thức bản địa trong gìn giữ môi trường sống hay cách xây dựng mô hình homestay từ chính không gian sinh hoạt của gia đình. Qua đó, công chúng có thêm góc nhìn về vai trò của phụ nữ trong kết nối bảo tồn văn hóa với phát triển sinh kế bền vững, cũng như giá trị của di sản văn hóa trong việc hình thành sản phẩm du lịch và tạo dựng niềm tin với du khách.

Không chỉ dừng ở việc giới thiệu hình ảnh, tư liệu hay kết quả nghiên cứu, triển lãm còn tạo ra nhiều không gian tương tác để công chúng trực tiếp tham gia, trải nghiệm và suy ngẫm. Các workshop như “Gieo xanh” với hoạt động làm gốm, trồng sen đá hay “Dệt chuyện bản làng” với trải nghiệm thêu hoa văn, vẽ sáp ong đã giúp người tham gia tiếp cận gần hơn với kỹ năng, tri thức và thẩm mỹ của cộng đồng bản địa.

baolaocai-br_z7837060445113-6b6d4e65341cfec7bcb5e71b49f6cb65.jpg
Các khách mời tham gia mini talkshow "Từ bản làng đến du lịch xanh".

Từ những trải nghiệm ấy, công chúng có thể cảm nhận rõ hơn rằng di sản không nằm yên trong tủ kính, mà hiện diện trong lao động thường nhật, trong ký ức gia đình, trong kỹ năng truyền nghề và trong cách con người ứng xử với thiên nhiên, cộng đồng.

Điểm nhấn của chương trình là mini talkshow “Từ bản làng đến du lịch xanh - câu chuyện của những người phụ nữ làm du lịch ở Lào Cai”, nơi công chúng, học sinh, sinh viên, du khách và các nhà nghiên cứu cùng lắng nghe những chia sẻ từ chính các nhân vật đời thực.

Những câu chuyện về giữ nghề, phát triển du lịch, bảo vệ môi trường hay vượt qua khó khăn sinh kế không chỉ mang giá trị thông tin mà còn gợi mở nhiều suy nghĩ về vai trò của phụ nữ và văn hóa bản địa trong phát triển bền vững. Qua đó cho thấy, thích ứng với biến đổi khí hậu không chỉ là thay đổi phương thức sản xuất hay làm kinh tế, mà còn là gìn giữ những tri thức, kỹ năng và giá trị văn hóa giúp cộng đồng có khả năng đứng vững trước biến động.

baolaocai-br_z7837095146347-117baf5c8737a9a2545e5aafbe6820c7.jpg
Các thành viên đội văn nghệ xã Tả Van biểu diễn tại triển lãm.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng mã QR tương tác trong không gian trưng bày cho thấy nỗ lực đổi mới của Bảo tàng Lào Cai trong tiếp cận công chúng. Thông qua các câu hỏi gợi mở, khách tham quan được khuyến khích suy nghĩ về trách nhiệm cá nhân trong bảo vệ môi trường, về khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và cách con người có thể sống hài hòa hơn với tự nhiên, đồng thời trân trọng hơn những giá trị văn hóa đang nuôi dưỡng cộng đồng.

Không gian “Ngày hội gieo xanh” với các trò chơi dân gian, giao lưu văn nghệ, giới thiệu sản phẩm từ tri thức thuốc tắm, thổ cẩm và các sản phẩm văn hóa địa phương đã tạo nên bầu không khí gần gũi, sinh động. Trong khi đó, mô hình “Tủ sách gieo xanh” đổi sách lấy cây trở thành một sáng kiến giàu ý nghĩa, góp phần biến thông điệp bảo vệ môi trường thành hành động cụ thể, lan tỏa tinh thần sẻ chia tri thức và trách nhiệm với môi trường sống.

Tăng cường các kết nối

Từ thực tiễn tổ chức chuỗi hoạt động “Gieo xanh nơi đỉnh mây”, có thể thấy bảo tàng hôm nay không còn chỉ là nơi lưu giữ và trưng bày hiện vật, mà đang từng bước trở thành không gian kết nối xã hội, giáo dục di sản theo hướng tương tác, trải nghiệm và đồng hành cùng cộng đồng trong việc phát huy giá trị văn hóa.

Điều đó trước hết đòi hỏi các hoạt động trưng bày, giáo dục và truyền thông phải gắn chặt hơn với cộng đồng chủ thể di sản. Cộng đồng không chỉ xuất hiện với vai trò đối tượng được giới thiệu, mà cần được tham gia trực tiếp vào quá trình kể chuyện, diễn giải và lan tỏa giá trị văn hóa của chính mình. Khi tiếng nói của cộng đồng được đặt ở vị trí trung tâm, di sản cũng trở nên gần gũi và có sức sống hơn với công chúng đương đại.

baolaocai-br_z7837013228583-8bdd11b8f93dfd6c5931f4b3ee33e471.jpg
Các khách mời tham gia mini talkshow "Từ bản làng đến du lịch xanh".

Cùng với đó, việc kết nối di sản văn hóa với các vấn đề phát triển bền vững cần tiếp tục được đẩy mạnh. Những tri thức dân gian, kinh nghiệm thích ứng của cộng đồng hay các thực hành văn hóa truyền thống không chỉ mang giá trị bảo tồn, mà còn có thể trở thành nguồn lực quan trọng trong các câu chuyện về sinh kế bền vững, du lịch xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Một hướng đi đáng chú ý khác là mở rộng liên kết giữa bảo tàng với các cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu, trường đại học và trường phổ thông. Khi đó, bảo tàng không chỉ là nơi tham quan, mà còn trở thành không gian học tập mở, nơi học sinh, sinh viên tiếp cận tri thức thông qua trải nghiệm trực tiếp, đối thoại và tương tác với di sản.

Từ những định hướng ấy, việc xây dựng Bảo tàng Lào Cai trở thành một trung tâm kết nối văn hóa và cộng đồng có thể xem là hướng đi giàu tiềm năng trong thời gian tới. Đó sẽ là nơi gặp gỡ của các nhà nghiên cứu, nghệ nhân, cộng đồng địa phương, trường học, du khách và các tổ chức xã hội trong cùng dòng chảy gìn giữ, trao truyền và sáng tạo giá trị di sản. Khi bảo tàng mở rộng mạng lưới hợp tác, tăng cường các hoạt động giáo dục trải nghiệm và đưa tri thức bản địa vào đối thoại với những vấn đề đương đại, di sản sẽ không chỉ được lưu giữ, mà còn tiếp tục “sống” cùng đời sống hôm nay.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Chiều 19/11, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai tổ chức bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026. Tham dự chương trình có đại diện lãnh đạo Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh, lãnh đạo trường Cao đẳng Nghề Yên Bái, các giảng viên, cùng toàn thể học viên.

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Chiều 19/11, tại Thư viện tỉnh Lào Cai cơ sở 1, Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao tỉnh Lào Cai tổ chức Hội nghị tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương với chủ đề “Văn hóa đọc Lào Cai: Kết nối tương lai từ mạch nguồn truyền thống”.

Tìm về miền thiêng

Tìm về miền thiêng

Ở Mường Lò, có một dòng thác được người Thái đen lưu truyền là con đường đưa linh hồn trở về cõi trời. Bên dòng nước ấy là bãi đá cổ Đông Quái Hà gắn với những câu chuyện về tín ngưỡng, nguồn cội và đời sống của cộng đồng. 

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Ở Lục Yên hôm nay, những bộ áo chàm truyền thống, tiếng nói, lời hát và phong tục của đồng bào dân tộc Nùng vẫn đang được gìn giữ. Từ nỗi lo tiếng mẹ đẻ dần mai một đến hành trình khôi phục trang phục truyền thống, kết nối cộng đồng, người Nùng nơi đây đang nỗ lực trao truyền những giá trị văn hóa của dân tộc cho thế hệ mai sau.

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, tỉnh Lào Cai tổ chức nhiều hoạt động đặc sắc. Điểm nhấn là chương trình nghệ thuật "Lào Cai - Sắc màu hội tụ" diễn ra lúc 20h00' ngày 23/11/2026 (thứ Hai), được truyền hình trực tiếp trên sóng Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai. Trước đó, chương trình diễu diễn đường phố bắt đầu từ 19h15' cùng ngày. Dịp này, tỉnh cũng tổ chức khai trương “Không gian trà Shan và Sắc màu thổ cẩm”.

Người giữ ký ức qua từng sợi nan

Người giữ ký ức qua từng sợi nan

Ở Nghĩa Đô (Lào Cai), những câu chuyện về nếp sống xưa vẫn được lưu giữ qua từng chiếc làn, giỏ đan bằng tre, giang, nứa. Với nghệ nhân dân gian Nguyễn Thị San, mỗi sản phẩm không chỉ là vật dụng thủ công mà còn chứa đựng ký ức của nhiều thế hệ. Bằng tình yêu nghề và đôi bàn tay khéo léo, bà đang góp phần giữ gìn một nét văn hóa truyền thống trước nguy cơ mai một.

Những người Tày đưa bản làng lên không gian số

Những người Tày đưa bản làng lên không gian số

Không cần thiết bị đắt tiền hay ê-kíp chuyên nghiệp, bằng chiếc máy quay và tình yêu dành cho văn hóa dân tộc, những người trẻ dân tộc Tày ở Lào Cai đang từng ngày kể câu chuyện về quê hương trên các nền tảng mạng xã hội. 

Đánh thức nguồn lực văn hóa, mở hướng phát triển mới cho Lào Cai

Đánh thức nguồn lực văn hóa, mở hướng phát triển mới cho Lào Cai

Một điệu Xòe Thái, một phiên chợ vùng cao, một nghề thủ công truyền thống hay một lễ hội của đồng bào các dân tộc không chỉ là nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc, mà còn chứa đựng tri thức, ký ức và bản sắc được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Đó là nguồn tài nguyên đặc biệt, tạo nên sức hấp dẫn riêng của Lào Cai. 

Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Trong đời sống văn hóa tâm linh của đồng bào Tày, Then Pang là nghi lễ đặc sắc, chứa đựng những quan niệm tín ngưỡng và giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Không chỉ mang ý nghĩa đối với người thực hành Then, nghi lễ còn thể hiện ước vọng về cuộc sống bình an, no đủ và góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống giữa nhịp sống hiện đại.

Lào Cai có thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Lào Cai có thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 16/11/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã quyết định ghi danh 3 di sản văn hóa phi vật thể của Lào Cai đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể. Đây là tin vui và có ý nghĩa trong dịp Lào Cai hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).

Sức sống biên cương qua các tác phẩm ký

Sức sống biên cương qua các tác phẩm ký

Có những vùng đất chỉ cần nhắc tên đã gợi lên bao niềm thương nỗi nhớ và sự thiêng liêng dạt dào trong lòng mỗi người dân. Dải đất biên cương Lào Cai - nơi “dốc A Lù, sương mù Y Tý” hay phố núi Si Ma Cai thanh bình đã đi vào trang ký của Hoàng Xuân Lý qua “Chiều biên giới”, của Thế Quynh với “Ký sự vùng biên” hay Nguyễn Hiền Lương với “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt” bằng tất cả sự sống động và tự hào.

Người trẻ nối dài mạch nguồn văn hóa

Người trẻ nối dài mạch nguồn văn hóa

Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, diễn ra từ ngày 18 đến 24/11, là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc. Trong nhịp sống hôm nay, bằng tình yêu, niềm tự hào và những việc làm thiết thực, thế hệ trẻ đang tiếp nối mạch nguồn văn hóa, góp phần gìn giữ, phát huy và lan tỏa những giá trị truyền thống của cha ông.

Điểm hẹn của những tâm hồn đồng điệu

Điểm hẹn của những tâm hồn đồng điệu

Từ một trang thơ trên mạng xã hội Facebook được hình thành năm 2017 với 6 thành viên, qua 9 năm hoạt động, Câu lạc bộ Người yêu thơ Việt tỉnh Lào Cai đã trở thành mái nhà chung ấm áp của hơn 200 hội viên cùng 14 tổ, nhóm trực thuộc. 

Hướng dẫn đăng ký vé chương trình nghệ thuật 'Muôn sắc Việt Nam': Những câu hỏi người hâm mộ cần biết

Hướng dẫn đăng ký vé chương trình nghệ thuật 'Muôn sắc Việt Nam': Những câu hỏi người hâm mộ cần biết

Cổng đăng ký vé trực tuyến chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” chính thức mở từ 10h ngày 17/11/2026. Để quá trình đăng ký và nhận vé diễn ra thuận lợi, Ban Tổ chức đã giải đáp những câu hỏi thường gặp, từ cách thức đăng ký, thông tin cần chuẩn bị đến quy trình đổi vé cứng và những lưu ý quan trọng dành cho khán giả.

fb yt zl tw