Khi lời thơ cất thành giai điệu

Trong đời sống âm nhạc Việt Nam, có nhiều ca khúc quen thuộc được khơi nguồn từ thơ ca. Những vần thơ khi cất lên thành giai điệu trở nên gần gũi và giàu cảm xúc hơn với người nghe. Tại Lào Cai, nhiều tác phẩm của tác giả Nguyễn Văn Hoàn đã được các nhạc sĩ phổ nhạc, mang sức sống mới cho thơ ca và lan tỏa hình ảnh quê hương, con người vùng cao qua âm nhạc.

0:00 / 0:00
0:00

“Nắng mới gọi mưa về
Ào ào mùa nước đổ
Ngát xanh mùa ngô lúa
Ngút trời rừng thênh thênh...”

Đó là những câu thơ mở đầu trong bài thơ “Piềng Láo mùa nước đổ” của tác giả Nguyễn Văn Hoàn, bài thơ được ông sáng tác vào tháng 5/2020 trong một chuyến đi thực tế. Khi viết những vần thơ này, ông chưa từng nghĩ rằng một ngày nào đó tác phẩm lại được phổ nhạc thành ca khúc mang đậm âm hưởng núi rừng Tây Bắc.

Từ bài thơ cùng tên, nhạc sĩ Vũ Thiết đã phổ nhạc thành ca khúc “Piềng Láo mùa nước đổ” – tác phẩm từng được giới thiệu trong chương trình Thanh âm Việt của Đài Truyền hình Việt Nam. Những hình ảnh mộc mạc, giàu chất thơ về vùng cao Piềng Láo, thuộc xã Mường Hum, đã trở thành nguồn cảm hứng để nhạc sĩ viết nên giai điệu giàu cảm xúc.

Ca khúc Piềng Láo mùa nước đổ do ca sĩ Sằm Hiệu thể hiện.

Chia sẻ trong chương trình Thanh âm Việt, nhạc sĩ Vũ Thiết cho biết, ông bén duyên với bài thơ thật tình cờ trong chuyến công tác gặp nhà thơ Nguyễn Văn Hoàn: Anh ấy tặng tôi tập thơ, trong đó có bài Piềng Láo mùa nước đổ. Bài thơ ngắn gọn, xúc tích. Khi đọc, tôi cảm nhận trong thơ đã có nhạc rồi, nên quá trình phổ nhạc diễn ra rất nhanh và tôi quyết định giữ nguyên tên bài thơ cho ca khúc.

ways-to-evaluate-presentation-4.jpg

“Piềng Láo mùa nước đổ” không phải bài thơ duy nhất của tác giả Nguyễn Văn Hoàn được phổ nhạc, trong 4 tập thơ với hơn 300 bài của ông, đã có 25 tác phẩm được cất lên thành giai điệu. Có thể kể đến các ca khúc, như: Đôi mắt Sa Pa, Mạch nguồn sông Hồng tôi yêu, Suối Giàng - Tình Tuyết Shan, Hương cốm mùa thu, Gửi vào miền yêu thương, Hãy tin ở ngày mai, Lào Cai ngày mới… Nhiều ca khúc đã được giới thiệu trong các chương trình nghệ thuật địa phương và phát sóng trên Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, góp phần đưa vẻ đẹp quê hương, con người và văn hóa vùng cao Lào Cai đến gần hơn với công chúng.

Ca khúc Mạch nguồn sông Hồng tôi yêu; sáng tác nhạc: Ngọc Hòa; lời thơ: Nguyễn Văn Hoàn, do NSND Thanh Bình thể hiện.
Ca khúc Đôi mắt Sa Pa, sáng tác nhạc: Kim Xuân Hùng; lời thơ: Nguyễn Văn Hoàn, do ca sĩ Phương Thảo thể hiện.

Không phải ngẫu nhiên mà nhiều tác phẩm thơ của tác giả Nguyễn Văn Hoàn được các nhạc sĩ lựa chọn để phổ nhạc. Theo ông, trong quá trình sáng tác, ông luôn chú trọng đến “tứ thơ”, để bài thơ có tính khái quát, bao trùm và xuyên suốt nội dung muốn diễn đạt.

Tôi ít khi dùng những ngôn từ khó hiểu trong thơ, bởi khi phổ thành ca khúc thì lời phải rõ nghĩa, rõ ý để người nghe dễ cảm nhận. Những bài thơ có thể phổ nhạc thường là những bài giàu cảm xúc, có tính nhạc và ngôn ngữ gần gũi, dễ hiểu. Tôi cũng luôn chú ý đến tứ thơ, cách gieo vần, kết nối các khổ thơ sao cho mạch cảm xúc liền mạch và có thể tạo được cảm hứng cho các nhạc sĩ khi phổ nhạc.

_Tác giả Nguyễn Văn Hoàn__

baolaocai-br_z7808657188526-af5ecb2943ee656da244ea40f86ec604.jpg
Tác giả Nguyễn Văn Hoàn (trái ảnh) và nhạc sĩ Phùng Chiến.

Thơ của Nguyễn Văn Hoàn tuy không cầu kỳ về kỹ thuật nhưng lại giàu cảm xúc và có nhiều phát hiện mới trong hình ảnh, ý tứ. Đặc biệt là nhiều bài thơ còn chứa đựng những thông điệp rộng lớn về cuộc sống.

Nhạc sĩ Phùng Chiến cũng cho rằng: Thơ của nhà thơ Nguyễn Văn Hoàn rất chân chất, rất tình cảm và hợp với cảm xúc của tôi. Nhà thơ Nguyễn Văn Hoàn nói những điều mà tôi đang đi tìm, sự đồng điệu đó đã làm cho cảm xúc dâng trào để tôi phổ nhạc thành công hàng chục tác phẩm từ thơ của anh.

Ca khúc Gửi vào miền yêu thương, sáng tác nhạc: Phùng Chiến; lời thơ: Nguyễn Văn Hoàn, do ca sĩ Ngọc Đỉnh - Tuyết Nhung thể hiện.

Nhạc sĩ Phùng Chiến đặc biệt ấn tượng với những phát hiện trong thơ Nguyễn Văn Hoàn. Với bài Suối Giàng - Tình Tuyết Shan, chỉ bằng một câu hỏi mở đầu “Suối Giàng ơi, có gì mà làm ta say”, bài thơ đã gợi ra cả không gian vùng cao với thiên nhiên, hương trà Shan Tuyết và tình cảm dành cho con người nơi đây. Theo nhạc sĩ, cách dẫn dắt tự nhiên, giàu cảm xúc ấy đã tạo nên sức hấp dẫn cho bài thơ và thôi thúc ông phổ thành ca khúc.

Ca khúc Suối Giàng - Tình Tuyết Shan, sáng tác nhạc: Phùng Chiến; lời thơ: Nguyễn Văn Hoàn, do ca sĩ Đình Trung thể hiện (Nguồn video: Chi hội Âm nhạc Lào Cai)

Tác giả Nguyễn Văn Hoàn cho biết, điều khiến ông xúc động nhất là khi những bài thơ vốn chỉ nằm trên trang sách nay được cất lên bằng âm nhạc và đến gần hơn với công chúng. Khi trở thành ca khúc, những vần thơ như có thêm một đời sống mới, dễ lan tỏa và chạm tới cảm xúc người nghe hơn. Trước đây thơ nằm trong sách, ai đọc thì biết, còn khi thành ca khúc thì giai điệu cứ vang lên, đi vào lòng người theo một cách rất tự nhiên.

Từ những bài thơ được phổ nhạc, hình ảnh quê hương, con người và văn hóa vùng cao Lào Cai theo giai điệu đến gần hơn với công chúng. Những câu thơ vì thế tiếp tục được ngân lên qua âm nhạc, mang theo cảm xúc và tình yêu với quê hương.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Tiếng vọng biển khơi từ những mảng màu

Tiếng vọng biển khơi từ những mảng màu

Sinh năm 1963, họa sĩ Nguyễn Đình Thi - Chi hội trưởng Chi hội Mỹ thuật Việt Nam tỉnh, nguyên Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật tỉnh Yên Bái (trước hợp nhất) đã có hai lần được đặt chân đến Quần đảo Trường Sa vào năm 2017 và năm 2023. Từ những trải nghiệm thực tế nơi đầu sóng ngọn gió, ông đã tái hiện chân thực và sống động hình tượng người lính hải quân qua các tác phẩm hội họa của mình.

Cô bé 11 tuổi và tập thơ “Bác sách bụng to”

Cô bé 11 tuổi và tập thơ “Bác sách bụng to”

Vượt qua 146 tác phẩm dự thi ở vòng loại, bản thảo tập thơ “Bác sách bụng to” của Vũ Ngọc Diệp (học sinh lớp 5, Trường Tiểu học Lê Văn Tám, phường Lào Cai) đã xuất sắc lọt vào Top 10 chung khảo Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn năm 2026. Vũ Ngọc Diệp cũng là 1 trong 4 tác giả thiếu nhi nhỏ tuổi nhất góp mặt trong cuộc thi năm nay.

Một đời khắc họa chân dung Bác Hồ

Một đời khắc họa chân dung Bác Hồ

Có những người cầm bút dành cả cuộc đời để đi tìm những đề tài mới lạ, nhưng cũng có những người như nhà văn Hoàng Việt Quân, chọn cách “đứng yên” trên mảnh đất tâm hồn để đào sâu vào những giá trị vĩnh cửu. Hơn 50 năm qua, ông đã dành trọn bút lực để viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh - chủ đề mà ông coi là lẽ sống.

“Theo Người vững bước đi lên”

“Theo Người vững bước đi lên”

Trong mạch nguồn cảm xúc vô tận về Chủ tịch Hồ Chí Minh, mỗi tác phẩm ra đời đều là lời khẳng định giá trị vĩnh hằng về tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người. Nhân dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh nhật Bác (19/5/1890 - 19/5/2026), tác giả Nguyễn Thế Quynh đã ra mắt bạn đọc tập bút ký “Theo Người vững bước đi lên”.

Viết tiếp những năm tháng không quên

Viết tiếp những năm tháng không quên

Từng có 10 năm tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, vào sinh ra tử trên chiến trường, tác giả Phạm Lương Bằng mang trong mình những ký ức sâu đậm về một thời bom đạn. Những năm tháng gian khổ vừa hun đúc ý chí, vừa trở thành nguồn chất liệu sống động trong sáng tác của ông. Ở tuổi 86, ông vẫn miệt mài cầm bút, tái hiện chân thực những năm tháng chiến tranh, gửi gắm trong đó là trải nghiệm, tình đồng đội và khát vọng hòa bình.

Nơi gắn kết âm nhạc và sẻ chia

Nơi gắn kết âm nhạc và sẻ chia

Mỗi tuần hai buổi, tại một quán cà phê nhỏ ở phường Yên Bái, những người có chung niềm đam mê nghệ thuật lại tụ họp. Họ cùng nhau hát, cùng đàn và chia sẻ tình yêu âm nhạc qua từng giai điệu. Không sân khấu lớn, không ánh đèn rực rỡ, nhưng chính sự giản dị ấy đã tạo nên một không gian nghệ thuật gần gũi, ấm áp. Đây cũng là nơi sinh hoạt quen thuộc của các thành viên Câu lạc bộ Nghệ thuật Tre Xanh, những con người đến với âm nhạc bằng tất cả niềm đam mê và tinh thần gắn kết.

Những bức tranh chờ ngày ra mắt

Những bức tranh chờ ngày ra mắt

Với người họa sĩ, hạnh phúc lớn nhất là được sáng tác và nhìn thấy tác phẩm của mình đến với công chúng. Thế nhưng tại Lào Cai, dù đội ngũ hơn 40 họa sĩ vẫn miệt mài sáng tạo, không ít tác phẩm vẫn chưa có cơ hội trưng bày. Sự thiếu hụt không gian và hoạt động triển lãm đang khiến nhiều bức tranh phải lặng lẽ “chờ ngày ra mắt”.

Nghề sáng tạo phía sau sân khấu

Nghề sáng tạo phía sau sân khấu

Đằng sau mỗi tiết mục ca múa ấn tượng trên sân khấu, bên cạnh nỗ lực của diễn viên là tâm huyết của người biên đạo. Họ là người đứng phía sau, miệt mài ấp ủ và chăm chút từng động tác, sắp xếp đội hình, lựa chọn âm nhạc, ánh sáng, trang phục… để tất cả hòa quyện thành một tổng thể hài hòa, tạo nên những tác phẩm giàu cảm xúc, chạm tới người xem.

Tình yêu Tổ quốc trong các tác phẩm đoạt Giải thưởng Văn học - Nghệ thuật tỉnh

Tình yêu Tổ quốc trong các tác phẩm đoạt Giải thưởng Văn học - Nghệ thuật tỉnh

Đi qua những cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại, tình yêu Tổ quốc vẫn luôn là ngọn lửa rực cháy trong tâm khảm những người nghệ sĩ. Tại Giải thưởng Văn học - Nghệ thuật tỉnh năm 2025, một lần nữa, tình yêu Tổ quốc được khẳng định mạnh mẽ. Đó là sự kết nối giữa quá khứ hào hùng và hiện tại kiên trung, được các tác giả tái hiện bằng tất cả sự trân trọng, lòng biết ơn và ý thức gìn giữ giá trị thiêng liêng của dân tộc.

Mạch nguồn cảm xúc

Mạch nguồn cảm xúc

Khi sông Hồng và sông Chảy hòa chung trên dải đất Lào Cai đã tạo nên "phù sa phì nhiêu" cho những nghệ sĩ thăng hoa trong không gian nghệ thuật mới. Sự giao thoa giữa nét hùng vĩ của núi rừng Tây Bắc và nhịp sống hối hả của đô thị cửa ngõ đã tạo nên "mạch nguồn cảm xúc" dạt dào.

[Ảnh] Ngựa trong những bức ảnh mùa xuân

[Ảnh] Ngựa trong những bức ảnh mùa xuân

Ngược vùng cao Lào Cai không khó để gặp hình ảnh những chú ngựa thồ thong dong lên nương, xuống chợ phiên, tung vó trên trên đường đua... trở thành nguồn cảm hứng sáng tác đầy cảm xúc cho những nhiếp ảnh gia yêu mến chiều sâu văn hóa nơi mảnh đất biên cương.  

fb yt zl tw