Trong căn nhà nhỏ bên triền đồi ở thôn Kiên Lao, nghệ nhân Hà Thị Thanh Tịnh đang tỉ mỉ ghi chép lại những câu hát then cổ của dân tộc Tày mà bà vừa sưu tầm được từ các cụ cao niên trong vùng. Ngoài sân, tiếng hát, điệu múa hòa cùng tiếng cười nói rộn ràng của các thành viên Câu lạc bộ Nghệ thuật dân tộc Kiên Thành trong buổi tập thường kỳ. Không gian ấy khiến mỗi người đều có cảm nhận những giá trị văn hoá xưa cũ vẫn đang được nâng niu, gìn giữ nguyên vẹn giữa nhịp sống hôm nay.
Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Quy Mông, ngay từ nhỏ, bà Hà Thị Thanh Tịnh đã được nuôi dưỡng trong câu hát ru, điệu múa truyền thống của dân tộc mình. Những thanh âm mộc mạc ấy cứ thế ngấm sâu vào ký ức tuổi thơ, để rồi trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của bà.
Bà Tịnh chia sẻ: “Ngày trước, trong làng hầu như ai cũng biết hát dân ca, biết múa những điệu múa truyền thống. Cuộc sống thay đổi, nhiều người trẻ không còn quan tâm nhiều như trước nữa. Tôi luôn nghĩ nếu mình không cố gắng gìn giữ thì rồi một ngày những nét văn hoá ấy sẽ dần bị lãng quên.”
Chính trăn trở ấy đã thôi thúc bà dành nhiều thời gian sưu tầm, ghi nhớ và truyền dạy lại những làn điệu dân ca, những điệu múa cổ của dân tộc Tày cho người dân trong vùng. Dù không qua trường lớp chuyên nghiệp, nhưng bằng tình yêu văn hoá, bà đã trở thành hạt nhân trong các hoạt động văn nghệ quần chúng ở địa phương.
Năm 2014, cùng với một số người cao tuổi trong thôn, nghệ nhân Hà Thị Thanh Tịnh đứng ra thành lập Câu lạc bộ Nghệ thuật dân tộc Kiên Thành. Những ngày đầu, câu lạc bộ gặp không ít khó khăn. Thành viên ít, điều kiện tập luyện còn thiếu thốn, nhiều người bận công việc gia đình nên việc duy trì sinh hoạt không hề dễ dàng. “Có những hôm chỉ vài người đến tập, nhưng chúng tôi vẫn động viên nhau cố gắng duy trì. Mình làm vì tình yêu văn hoá nên không ai muốn bỏ cuộc” - bà Tịnh nhớ lại.
Từ những buổi sinh hoạt ban đầu, đến nay câu lạc bộ đã thu hút 24 thành viên ở nhiều lứa tuổi tham gia thường xuyên. Mỗi người một công việc, một hoàn cảnh khác nhau nhưng đều gặp nhau ở tình yêu văn hoá dân tộc.
Đều đặn mỗi tuần, các thành viên lại quây quần bên nhau để cùng luyện hát, tập múa. Người biết nhiều hướng dẫn người biết ít, người thuộc lời dạy lại cho người chưa nhớ. Không khí buổi tập lúc nào cũng rộn ràng tiếng cười và chan chứa sự gắn bó.
Bà Lê Thị Nhường, thành viên Câu lạc bộ Nghệ thuật dân tộc Kiên Thành chia sẻ: Tham gia câu lạc bộ, tôi thấy rất vui vì vừa được giao lưu, vừa hiểu thêm về văn hoá dân tộc mình. Nhờ có bà Tịnh tận tình hướng dẫn mà chúng tôi càng thêm yêu những làn điệu dân ca truyền thống.
Không chỉ duy trì sinh hoạt thường xuyên, câu lạc bộ còn tích cực tham gia biểu diễn tại các ngày hội đại đoàn kết, lễ hội văn hoá và nhiều sự kiện của địa phương. Mỗi lần tiếng nhạc vang lên, những bộ trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu cùng những điệu múa mềm mại lại thu hút rất đông người dân đến xem và cổ vũ.
Điều khiến bà Hà Thị Thanh Tịnh vui nhất là ngày càng có thêm nhiều người trẻ quan tâm tới văn hoá truyền thống. Trong những buổi tập, bà kiên trì hướng dẫn từng động tác múa, từng câu hát với mong muốn những giá trị văn hoá của dân tộc sẽ tiếp tục được trao truyền qua nhiều thế hệ.
“Chỉ cần còn người muốn học, tôi vẫn sẽ còn dạy. Tôi chỉ mong con cháu sau này vẫn biết hát dân ca, vẫn nhớ những điệu múa truyền thống của dân tộc mình chứ không để bị mai một” - bà Tịnh tâm sự.
Không chỉ là người truyền dạy văn hoá, bà Hà Thị Thanh Tịnh còn là người gắn kết cộng đồng thông qua các hoạt động của câu lạc bộ. Từ khi câu lạc bộ hoạt động hiệu quả, đời sống tinh thần của người dân trong thôn cũng trở nên phong phú hơn. Những buổi sinh hoạt văn nghệ không chỉ giúp mọi người thư giãn sau những ngày lao động vất vả mà còn là dịp để bà con thêm gắn bó, sẻ chia.
Ông Hà Minh Hợp, thành viên Câu lạc bộ Nghệ thuật dân tộc Kiên Thành cho biết: “Câu lạc bộ giúp bà con trong thôn đoàn kết hơn. Sau những ngày lao động vất vả, mọi người lại cùng nhau hát múa, không khí rất vui vẻ. Đặc biệt, nhờ có bà Tịnh mà nhiều người hiểu và thêm trân trọng giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc mình.”
Nhiều năm miệt mài gìn giữ và trao truyền văn hoá truyền thống, nghệ nhân Hà Thị Thanh Tịnh đã nhận được nhiều bằng khen, giấy khen của UBND tỉnh, các sở, ngành và địa phương vì những đóng góp trong công tác bảo tồn bản sắc văn hoá dân tộc.
Nghệ nhân Hà Thị Thanh Tịnh là người tâm huyết gìn giữ văn hoá truyền thống. Việc duy trì hiệu quả Câu lạc bộ Nghệ thuật dân tộc Kiên Thành góp phần bảo tồn các làn điệu dân ca, điệu múa truyền thống, tạo sân chơi văn hoá lành mạnh, lan toả tình yêu văn hoá dân tộc trong cộng đồng.
Giữa nhịp sống hiện đại với nhiều loại hình giải trí mới, việc gìn giữ văn hoá truyền thống ở vùng cao đang đứng trước không ít khó khăn. Thế nhưng bằng tình yêu sâu nặng với văn hoá dân tộc, những người như bà Hà Thị Thanh Tịnh vẫn đang ngày ngày âm thầm “giữ lửa”.
Những lời ca, điệu múa được bà nâng niu gìn giữ hôm nay không chỉ là nét đẹp văn hoá riêng của bản làng, còn là sợi dây nối liền quá khứ với hiện tại, để bản sắc dân tộc tiếp tục được lưu truyền và ngân vang.
