Ứng dụng công nghệ trong trưng bày ở bảo tàng: "Chìa khóa" thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, các bảo tàng không chỉ là nơi lưu giữ và trưng bày hiện vật theo cách truyền thống, mà đang từng bước trở thành không gian trải nghiệm sáng tạo, nơi công nghệ góp phần “thổi hồn” cho di sản.

Việc ứng dụng công nghệ trong hoạt động trưng bày không chỉ giúp nâng cao hiệu quả truyền tải giá trị lịch sử, văn hóa tới công chúng, mà còn mở ra cơ hội mới cho phát triển công nghiệp văn hóa.

Bảo tàng Hà Nội ứng dụng công nghệ để du khách dễ dàng tra cứu thông tin.
Bảo tàng Hà Nội ứng dụng công nghệ để du khách dễ dàng tra cứu thông tin.

Làm “sống lại” di sản bằng công nghệ

Đầu tháng 2-2026, Bảo tàng Hà Nội chính thức mở cửa trở lại, giới thiệu không gian trưng bày chuyên đề cố định sau nhiều năm nghiên cứu và chuẩn bị. Không gian trưng bày được thiết kế theo hướng mở, điểm nhấn là sự kết hợp giữa hiện vật, hình ảnh, tư liệu và các thiết bị trình chiếu đa phương tiện. Các màn hình tương tác giúp người xem có thể tra cứu thông tin, khám phá sâu hơn về lịch sử, văn hóa và đời sống của Thăng Long - Hà Nội qua các thời kỳ. Đặc biệt, Bảo tàng dành không gian trải nghiệm số với những thước phim 3D mới mẻ. Giám đốc Bảo tàng Hà Nội Nguyễn Tiến Đà cho biết, việc kết hợp giữa hiện vật gốc và công nghệ hiện đại là xu hướng nhằm tăng tương tác, từ đó thu hút du khách đến bảo tàng nhiều hơn, góp phần vào phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô.

Ứng dụng công nghệ đã trở thành việc làm cấp thiết được nhiều bảo tàng trên địa bàn thành phố Hà Nội đẩy mạnh triển khai. Điển hình như Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam thực hiện chuyển đổi số trong quản lý và các hoạt động trưng bày, giáo dục, tham quan… Nhiều không gian trưng bày đã ứng dụng công nghệ số, sử dụng công nghệ thực tế ảo Virtual Reality (VR) - hệ thống mô phỏng các thiết kế 3D để duy trì và phát huy giá trị di sản. Ngoài ra, Bảo tàng còn sử dụng sự hỗ trợ của công nghệ cho phép khách tải ứng dụng (app) và sử dụng quét mã QR để xem câu chuyện về hiện vật…

Trong khi đó, Bảo tàng Lịch sử quốc gia cũng đẩy mạnh số hóa hiện vật và ứng dụng công nghệ trong hoạt động trưng bày. Phó Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia Nguyễn Thị Thu Hoan cho biết, nhiều không gian trưng bày đã được bổ sung hệ thống thuyết minh tự động bằng nhiều ngôn ngữ, giúp du khách dễ dàng tiếp cận thông tin. Một số chương trình trải nghiệm số còn cho phép khách tham quan khám phá hiện vật dưới dạng mô hình 3D, giúp họ hiểu rõ hơn về cấu trúc và giá trị các cổ vật.

Còn tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, hoạt động chuyển đổi số đã được thực hiện từ năm 2017. Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam Nguyễn Anh Minh cho biết, những ứng dụng như cinemagraph, 3D Mapping tại các triển lãm chuyên đề “Mùa xuân đất nước” (2023), “Đất nước tôi” (2023), “Xuân Hà Nội” (2024) đã góp phần thu hút lượng lớn khách tham quan, tăng hơn 300% so với 5 năm về trước.

Hướng tới bảo tàng thông minh

Khách tham quan trải nghiệm ứng dụng thuyết minh đa phương tiện iMuseum VFA tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.
Khách tham quan trải nghiệm ứng dụng thuyết minh đa phương tiện iMuseum VFA tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Ứng dụng công nghệ trong trưng bày đang giúp các bảo tàng thay đổi cách tiếp cận công chúng, từ mô hình “trưng bày tĩnh” sang “trải nghiệm tương tác”. Theo Tiến sĩ Phạm Quốc Quân, nguyên Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia, việc số hóa hiện vật và xây dựng cơ sở dữ liệu số giúp bảo tàng mở rộng không gian tiếp cận ra ngoài phạm vi trưng bày vật lý. Thông qua các nền tảng trực tuyến, người xem ở bất kỳ đâu cũng có thể tham quan bảo tàng ảo, khám phá các bộ sưu tập và tìm hiểu về lịch sử, văn hóa của một quốc gia. Không chỉ dừng lại ở việc nâng cao trải nghiệm tham quan, ứng dụng công nghệ trong bảo tàng còn đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa.

Còn nhà nghiên cứu mĩ thuật, Tiến sĩ Trần Hậu Yên Thế cho rằng, các sản phẩm trưng bày ứng dụng công nghệ thường đòi hỏi sự tham gia của nhiều lĩnh vực như thiết kế đồ họa, lập trình, sản xuất nội dung số, kỹ thuật trình chiếu, nghệ thuật thị giác… Điều này tạo ra cơ hội hợp tác giữa bảo tàng với các doanh nghiệp công nghệ và các đơn vị thiết kế sáng tạo.

Dù đang mang lại nhiều lợi ích và là xu thế tất yếu, song việc ứng dụng công nghệ trong trưng bày bảo tàng cũng đặt ra không ít thách thức cho các đơn vị, như nguồn lực tài chính, nhân lực am hiểu công nghệ cho tới năng lực quản lý và vận hành hệ thống công nghệ.

Để việc ứng dụng công nghệ mang lại hiệu quả cho bảo tàng, Tiến sĩ Phạm Quốc Quân cho rằng, công nghệ cần được sử dụng như một công cụ hỗ trợ để tôn vinh giá trị của hiện vật, chứ không thay thế hoàn toàn yếu tố truyền thống. Các đơn vị bảo tàng cần kết hợp hài hòa giữa nội dung lịch sử, nghệ thuật trưng bày và công nghệ hiện đại để tạo nên những không gian bảo tàng vừa giàu giá trị học thuật, vừa hấp dẫn về trải nghiệm. Trong khi đó, họa sĩ Nguyễn Thế Sơn gợi ý, các đơn vị bảo tàng cần phải có kế hoạch cụ thể về tài chính, nội dung trưng bày, từ đó mời các chuyên gia công nghệ cùng lên ý tưởng để giúp cho hoạt động trưng bày sinh động, sáng tạo và hiệu quả, tránh lãng phí.

Trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa, các bảo tàng có thể trở thành những trung tâm sáng tạo, nơi di sản được “tái sinh” thông qua công nghệ và ý tưởng mới. Ứng dụng công nghệ trong trưng bày bảo tàng chính là “chìa khóa” để khai mở tiềm năng của di sản, góp phần thúc đẩy sự phát triển của công nghiệp văn hóa và lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa tới cộng đồng trong thời đại số.

hanoimoi.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Chiều 19/11, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai tổ chức bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026. Tham dự chương trình có đại diện lãnh đạo Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh, lãnh đạo trường Cao đẳng Nghề Yên Bái, các giảng viên, cùng toàn thể học viên.

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Chiều 19/11, tại Thư viện tỉnh Lào Cai cơ sở 1, Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao tỉnh Lào Cai tổ chức Hội nghị tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương với chủ đề “Văn hóa đọc Lào Cai: Kết nối tương lai từ mạch nguồn truyền thống”.

Tìm về miền thiêng

Tìm về miền thiêng

Ở Mường Lò, có một dòng thác được người Thái đen lưu truyền là con đường đưa linh hồn trở về cõi trời. Bên dòng nước ấy là bãi đá cổ Đông Quái Hà gắn với những câu chuyện về tín ngưỡng, nguồn cội và đời sống của cộng đồng. 

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Ở Lục Yên hôm nay, những bộ áo chàm truyền thống, tiếng nói, lời hát và phong tục của đồng bào dân tộc Nùng vẫn đang được gìn giữ. Từ nỗi lo tiếng mẹ đẻ dần mai một đến hành trình khôi phục trang phục truyền thống, kết nối cộng đồng, người Nùng nơi đây đang nỗ lực trao truyền những giá trị văn hóa của dân tộc cho thế hệ mai sau.

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, tỉnh Lào Cai tổ chức nhiều hoạt động đặc sắc. Điểm nhấn là chương trình nghệ thuật "Lào Cai - Sắc màu hội tụ" diễn ra lúc 20h00' ngày 23/11/2026 (thứ Hai), được truyền hình trực tiếp trên sóng Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai. Trước đó, chương trình diễu diễn đường phố bắt đầu từ 19h15' cùng ngày. Dịp này, tỉnh cũng tổ chức khai trương “Không gian trà Shan và Sắc màu thổ cẩm”.

Người giữ ký ức qua từng sợi nan

Người giữ ký ức qua từng sợi nan

Ở Nghĩa Đô (Lào Cai), những câu chuyện về nếp sống xưa vẫn được lưu giữ qua từng chiếc làn, giỏ đan bằng tre, giang, nứa. Với nghệ nhân dân gian Nguyễn Thị San, mỗi sản phẩm không chỉ là vật dụng thủ công mà còn chứa đựng ký ức của nhiều thế hệ. Bằng tình yêu nghề và đôi bàn tay khéo léo, bà đang góp phần giữ gìn một nét văn hóa truyền thống trước nguy cơ mai một.

Những người Tày đưa bản làng lên không gian số

Những người Tày đưa bản làng lên không gian số

Không cần thiết bị đắt tiền hay ê-kíp chuyên nghiệp, bằng chiếc máy quay và tình yêu dành cho văn hóa dân tộc, những người trẻ dân tộc Tày ở Lào Cai đang từng ngày kể câu chuyện về quê hương trên các nền tảng mạng xã hội. 

Đánh thức nguồn lực văn hóa, mở hướng phát triển mới cho Lào Cai

Đánh thức nguồn lực văn hóa, mở hướng phát triển mới cho Lào Cai

Một điệu Xòe Thái, một phiên chợ vùng cao, một nghề thủ công truyền thống hay một lễ hội của đồng bào các dân tộc không chỉ là nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc, mà còn chứa đựng tri thức, ký ức và bản sắc được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Đó là nguồn tài nguyên đặc biệt, tạo nên sức hấp dẫn riêng của Lào Cai. 

Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Trong đời sống văn hóa tâm linh của đồng bào Tày, Then Pang là nghi lễ đặc sắc, chứa đựng những quan niệm tín ngưỡng và giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Không chỉ mang ý nghĩa đối với người thực hành Then, nghi lễ còn thể hiện ước vọng về cuộc sống bình an, no đủ và góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống giữa nhịp sống hiện đại.

Lào Cai có thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Lào Cai có thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 16/11/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã quyết định ghi danh 3 di sản văn hóa phi vật thể của Lào Cai đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể. Đây là tin vui và có ý nghĩa trong dịp Lào Cai hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).

Sức sống biên cương qua các tác phẩm ký

Sức sống biên cương qua các tác phẩm ký

Có những vùng đất chỉ cần nhắc tên đã gợi lên bao niềm thương nỗi nhớ và sự thiêng liêng dạt dào trong lòng mỗi người dân. Dải đất biên cương Lào Cai - nơi “dốc A Lù, sương mù Y Tý” hay phố núi Si Ma Cai thanh bình đã đi vào trang ký của Hoàng Xuân Lý qua “Chiều biên giới”, của Thế Quynh với “Ký sự vùng biên” hay Nguyễn Hiền Lương với “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt” bằng tất cả sự sống động và tự hào.

Người trẻ nối dài mạch nguồn văn hóa

Người trẻ nối dài mạch nguồn văn hóa

Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, diễn ra từ ngày 18 đến 24/11, là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc. Trong nhịp sống hôm nay, bằng tình yêu, niềm tự hào và những việc làm thiết thực, thế hệ trẻ đang tiếp nối mạch nguồn văn hóa, góp phần gìn giữ, phát huy và lan tỏa những giá trị truyền thống của cha ông.

Điểm hẹn của những tâm hồn đồng điệu

Điểm hẹn của những tâm hồn đồng điệu

Từ một trang thơ trên mạng xã hội Facebook được hình thành năm 2017 với 6 thành viên, qua 9 năm hoạt động, Câu lạc bộ Người yêu thơ Việt tỉnh Lào Cai đã trở thành mái nhà chung ấm áp của hơn 200 hội viên cùng 14 tổ, nhóm trực thuộc. 

Hướng dẫn đăng ký vé chương trình nghệ thuật 'Muôn sắc Việt Nam': Những câu hỏi người hâm mộ cần biết

Hướng dẫn đăng ký vé chương trình nghệ thuật 'Muôn sắc Việt Nam': Những câu hỏi người hâm mộ cần biết

Cổng đăng ký vé trực tuyến chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” chính thức mở từ 10h ngày 17/11/2026. Để quá trình đăng ký và nhận vé diễn ra thuận lợi, Ban Tổ chức đã giải đáp những câu hỏi thường gặp, từ cách thức đăng ký, thông tin cần chuẩn bị đến quy trình đổi vé cứng và những lưu ý quan trọng dành cho khán giả.

fb yt zl tw