Ứng dụng công nghệ trong trưng bày ở bảo tàng: "Chìa khóa" thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, các bảo tàng không chỉ là nơi lưu giữ và trưng bày hiện vật theo cách truyền thống, mà đang từng bước trở thành không gian trải nghiệm sáng tạo, nơi công nghệ góp phần “thổi hồn” cho di sản.

Việc ứng dụng công nghệ trong hoạt động trưng bày không chỉ giúp nâng cao hiệu quả truyền tải giá trị lịch sử, văn hóa tới công chúng, mà còn mở ra cơ hội mới cho phát triển công nghiệp văn hóa.

Bảo tàng Hà Nội ứng dụng công nghệ để du khách dễ dàng tra cứu thông tin.
Bảo tàng Hà Nội ứng dụng công nghệ để du khách dễ dàng tra cứu thông tin.

Làm “sống lại” di sản bằng công nghệ

Đầu tháng 2-2026, Bảo tàng Hà Nội chính thức mở cửa trở lại, giới thiệu không gian trưng bày chuyên đề cố định sau nhiều năm nghiên cứu và chuẩn bị. Không gian trưng bày được thiết kế theo hướng mở, điểm nhấn là sự kết hợp giữa hiện vật, hình ảnh, tư liệu và các thiết bị trình chiếu đa phương tiện. Các màn hình tương tác giúp người xem có thể tra cứu thông tin, khám phá sâu hơn về lịch sử, văn hóa và đời sống của Thăng Long - Hà Nội qua các thời kỳ. Đặc biệt, Bảo tàng dành không gian trải nghiệm số với những thước phim 3D mới mẻ. Giám đốc Bảo tàng Hà Nội Nguyễn Tiến Đà cho biết, việc kết hợp giữa hiện vật gốc và công nghệ hiện đại là xu hướng nhằm tăng tương tác, từ đó thu hút du khách đến bảo tàng nhiều hơn, góp phần vào phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô.

Ứng dụng công nghệ đã trở thành việc làm cấp thiết được nhiều bảo tàng trên địa bàn thành phố Hà Nội đẩy mạnh triển khai. Điển hình như Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam thực hiện chuyển đổi số trong quản lý và các hoạt động trưng bày, giáo dục, tham quan… Nhiều không gian trưng bày đã ứng dụng công nghệ số, sử dụng công nghệ thực tế ảo Virtual Reality (VR) - hệ thống mô phỏng các thiết kế 3D để duy trì và phát huy giá trị di sản. Ngoài ra, Bảo tàng còn sử dụng sự hỗ trợ của công nghệ cho phép khách tải ứng dụng (app) và sử dụng quét mã QR để xem câu chuyện về hiện vật…

Trong khi đó, Bảo tàng Lịch sử quốc gia cũng đẩy mạnh số hóa hiện vật và ứng dụng công nghệ trong hoạt động trưng bày. Phó Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia Nguyễn Thị Thu Hoan cho biết, nhiều không gian trưng bày đã được bổ sung hệ thống thuyết minh tự động bằng nhiều ngôn ngữ, giúp du khách dễ dàng tiếp cận thông tin. Một số chương trình trải nghiệm số còn cho phép khách tham quan khám phá hiện vật dưới dạng mô hình 3D, giúp họ hiểu rõ hơn về cấu trúc và giá trị các cổ vật.

Còn tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, hoạt động chuyển đổi số đã được thực hiện từ năm 2017. Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam Nguyễn Anh Minh cho biết, những ứng dụng như cinemagraph, 3D Mapping tại các triển lãm chuyên đề “Mùa xuân đất nước” (2023), “Đất nước tôi” (2023), “Xuân Hà Nội” (2024) đã góp phần thu hút lượng lớn khách tham quan, tăng hơn 300% so với 5 năm về trước.

Hướng tới bảo tàng thông minh

Khách tham quan trải nghiệm ứng dụng thuyết minh đa phương tiện iMuseum VFA tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.
Khách tham quan trải nghiệm ứng dụng thuyết minh đa phương tiện iMuseum VFA tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Ứng dụng công nghệ trong trưng bày đang giúp các bảo tàng thay đổi cách tiếp cận công chúng, từ mô hình “trưng bày tĩnh” sang “trải nghiệm tương tác”. Theo Tiến sĩ Phạm Quốc Quân, nguyên Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia, việc số hóa hiện vật và xây dựng cơ sở dữ liệu số giúp bảo tàng mở rộng không gian tiếp cận ra ngoài phạm vi trưng bày vật lý. Thông qua các nền tảng trực tuyến, người xem ở bất kỳ đâu cũng có thể tham quan bảo tàng ảo, khám phá các bộ sưu tập và tìm hiểu về lịch sử, văn hóa của một quốc gia. Không chỉ dừng lại ở việc nâng cao trải nghiệm tham quan, ứng dụng công nghệ trong bảo tàng còn đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa.

Còn nhà nghiên cứu mĩ thuật, Tiến sĩ Trần Hậu Yên Thế cho rằng, các sản phẩm trưng bày ứng dụng công nghệ thường đòi hỏi sự tham gia của nhiều lĩnh vực như thiết kế đồ họa, lập trình, sản xuất nội dung số, kỹ thuật trình chiếu, nghệ thuật thị giác… Điều này tạo ra cơ hội hợp tác giữa bảo tàng với các doanh nghiệp công nghệ và các đơn vị thiết kế sáng tạo.

Dù đang mang lại nhiều lợi ích và là xu thế tất yếu, song việc ứng dụng công nghệ trong trưng bày bảo tàng cũng đặt ra không ít thách thức cho các đơn vị, như nguồn lực tài chính, nhân lực am hiểu công nghệ cho tới năng lực quản lý và vận hành hệ thống công nghệ.

Để việc ứng dụng công nghệ mang lại hiệu quả cho bảo tàng, Tiến sĩ Phạm Quốc Quân cho rằng, công nghệ cần được sử dụng như một công cụ hỗ trợ để tôn vinh giá trị của hiện vật, chứ không thay thế hoàn toàn yếu tố truyền thống. Các đơn vị bảo tàng cần kết hợp hài hòa giữa nội dung lịch sử, nghệ thuật trưng bày và công nghệ hiện đại để tạo nên những không gian bảo tàng vừa giàu giá trị học thuật, vừa hấp dẫn về trải nghiệm. Trong khi đó, họa sĩ Nguyễn Thế Sơn gợi ý, các đơn vị bảo tàng cần phải có kế hoạch cụ thể về tài chính, nội dung trưng bày, từ đó mời các chuyên gia công nghệ cùng lên ý tưởng để giúp cho hoạt động trưng bày sinh động, sáng tạo và hiệu quả, tránh lãng phí.

Trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa, các bảo tàng có thể trở thành những trung tâm sáng tạo, nơi di sản được “tái sinh” thông qua công nghệ và ý tưởng mới. Ứng dụng công nghệ trong trưng bày bảo tàng chính là “chìa khóa” để khai mở tiềm năng của di sản, góp phần thúc đẩy sự phát triển của công nghiệp văn hóa và lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa tới cộng đồng trong thời đại số.

hanoimoi.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Tối 29/4, tại trung tâm Khu du lịch Quốc gia Sa Pa (Lào Cai), Lễ hội mùa hè Sa Pa 2026 chính thức khai mạc. Sự kiện diễn ra trong không khí chào mừng các ngày lễ lớn của đất nước, đồng thời là điểm nhấn trong chuỗi hoạt động kích cầu và quảng bá du lịch của tỉnh Lào Cai.

Từ Y Tý đến Hà Nội: Tiếp nối mạch nguồn di sản nhà Hà Nhì

Từ Y Tý đến Hà Nội: Tiếp nối mạch nguồn di sản nhà Hà Nhì

Từ những người thợ Hà Nhì ở thôn Lao Chải, xã Y Tý, Lào Cai trực tiếp tham gia phục dựng, tu sửa ngôi nhà trình tường tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, câu chuyện bảo tồn không chỉ góp phần gìn giữ kiến trúc truyền thống đặc sắc mà còn lan tỏa trách nhiệm bảo vệ, trao truyền bản sắc văn hóa dân tộc Hà Nhì của Lào Cai qua nhiều thế hệ.

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Vùng đất ngọc Lục Yên, nơi được mệnh danh là “vương quốc đá quý” của Việt Nam. Đến đây, du khách sẽ lạc vào những gam màu lấp lánh của hàng nghìn viên đá quý trong phiên chợ đặc biệt - chợ đá quý. Phiên chợ mang trong mình những nét văn hóa độc đáo, khiến bất cứ ai ghé thăm cũng không khỏi tò mò và say mê.

Để mạch nguồn văn hóa Tày vùng Đông Hồ chảy mãi

Để mạch nguồn văn hóa Tày vùng Đông Hồ chảy mãi

Những cơn gió hồ xoa dịu cái nắng hanh hao đầu hè của miền sơn cước, theo con đường uốn lượn, chúng tôi tìm về thôn Xuân Lai, xã Yên Thành, nơi những nếp nhà sàn nép mình bên sườn đồi lưu giữ nhịp sống của người Tày vùng Đông Hồ Thác Bà. Trong không gian yên bình ấy, câu hát Coọi, tiếng đàn Tính ngân lên, hòa cùng điệu Then da diết như đưa người nghe trở về với cội nguồn văn hóa đã được gìn giữ qua bao thế hệ.

“Bản giao hưởng hoa hồng” giữa đại ngàn Hoàng Liên – Dấu ấn 10 năm Fansipan

“Bản giao hưởng hoa hồng” giữa đại ngàn Hoàng Liên – Dấu ấn 10 năm Fansipan

Trong không khí sôi động của kỳ nghỉ lễ 30/4 - 01/5, Lễ hội Hoa hồng Fansipan 2026 tại Sun World Fansipan Legend đang trở thành tâm điểm thu hút du khách. Với chủ đề “Bản giao hưởng hoa hồng”, sự kiện không chỉ mang đến không gian thưởng lãm rực rỡ mà còn đánh dấu cột mốc 10 năm cáp treo Fansipan đi vào hoạt động - hành trình đưa “Nóc nhà Đông Dương” đến gần hơn với hàng triệu du khách.

Xã Việt Hồng ra mắt hai câu lạc bộ văn hóa dân gian

Xã Việt Hồng ra mắt hai câu lạc bộ văn hóa dân gian

Ngày 28/4, Hội Nông dân tỉnh phối hợp với Ban Quản lý Chương trình Hỗ trợ rừng và Trang trại giai đoạn 2 (FFF II) cùng UBND xã Việt Hồng tổ chức lễ ra mắt Câu lạc bộ văn hóa dân gian Chiến khu Vần và Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa dân tộc Dao thôn 8A. Đây là hoạt động thiết thực nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển cộng đồng tại địa phương.

[Ảnh] "Giữ hồn" nghề làm giấy thủ công ở Nậm Than

[Ảnh] "Giữ hồn" nghề làm giấy thủ công ở Nậm Than

Thôn Nậm Than (xã Mường Bo) là nơi cư trú của đồng bào dân tộc Mông. Từ bao đời nay, họ đã biết dùng nguyên liệu tự nhiên để làm giấy với kỹ thuật thủ công. Qua nhiều thế hệ, nghề làm giấy ở Nậm Than vẫn bền bỉ được lưu giữ, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa độc đáo của người dân nơi đây.

Giữ gìn bản sắc văn hóa Tày giữa nhịp sống mới

Giữ gìn bản sắc văn hóa Tày giữa nhịp sống mới

Giữa dòng chảy không ngừng của đời sống hiện đại, khi những giá trị mới len sâu vào từng bản làng vùng cao, câu chuyện giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống không còn là vấn đề của riêng một cộng đồng, mà trở thành mối quan tâm chung trong hành trình phát triển bền vững.

Khai thác nguồn lực văn hóa dân tộc thiểu số

Khai thác nguồn lực văn hóa dân tộc thiểu số

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, trên nền tảng nguồn lực di sản được bổ sung và không gian văn hóa giàu bản sắc, các địa phương kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và khai thác giá trị truyền thống, từng bước hình thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa phục vụ phát triển du lịch.

Nơi gắn kết âm nhạc và sẻ chia

Nơi gắn kết âm nhạc và sẻ chia

Mỗi tuần hai buổi, tại một quán cà phê nhỏ ở phường Yên Bái, những người có chung niềm đam mê nghệ thuật lại tụ họp. Họ cùng nhau hát, cùng đàn và chia sẻ tình yêu âm nhạc qua từng giai điệu. Không sân khấu lớn, không ánh đèn rực rỡ, nhưng chính sự giản dị ấy đã tạo nên một không gian nghệ thuật gần gũi, ấm áp. Đây cũng là nơi sinh hoạt quen thuộc của các thành viên Câu lạc bộ Nghệ thuật Tre Xanh, những con người đến với âm nhạc bằng tất cả niềm đam mê và tinh thần gắn kết.

Giữ gìn những nét hoa văn

Giữ gìn những nét hoa văn

Đan lát là một trong những nghề thủ công truyền thống của đồng bào Thái, tạo ra các sản phẩm không chỉ có giá trị sử dụng mà còn mang đậm giá trị thẩm mỹ, văn hóa. Dù nghề đan lát thủ công không còn phát triển mạnh như trước, nhưng ở vùng văn hoá Mường Lò vẫn có những người đang âm thầm gìn giữ, trao truyền nét văn hoá độc đáo này cho thế hệ trẻ.

fb yt zl tw