Sáng 21-11, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực với 488/489 đại biểu có mặt tán thành.
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của luật là bổ sung cơ chế áp dụng giá bán lẻ điện theo thời gian sử dụng điện, gồm giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường đối với cả nhóm khách hàng sinh hoạt.
Đây là thay đổi đáng chú ý trong cơ cấu biểu giá bán lẻ điện, khi việc tính tiền điện không chỉ dựa trên lượng điện tiêu thụ mà còn từng bước tính đến thời điểm khách hàng sử dụng điện.
Giá điện phải tính đúng chi phí, từng bước xóa bỏ bù chéo
Cụ thể, luật quy định Bộ Công Thương có trách nhiệm xây dựng, trình Chính phủ, Thủ tướng quy định lộ trình cải tiến cơ cấu biểu giá bán lẻ điện.
Trong đó lộ trình áp dụng giá bán lẻ điện có nhiều thành phần, tối thiểu hai thành phần như giá công suất, giá điện năng, giá cố định, giá biến đổi hoặc thành phần giá khác (nếu có), sẽ được triển khai cho các nhóm khách hàng khi điều kiện kỹ thuật cho phép.
Đáng chú ý, luật bổ sung rõ lộ trình áp dụng giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường cho nhóm khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép.
Như vậy việc áp dụng giá điện theo thời gian sử dụng không còn chỉ được đặt ra đối với một số nhóm khách hàng, mà đã được luật hóa định hướng triển khai đối với cả khách hàng sinh hoạt.
Cùng với đó, điểm b khoản 1 Điều 50 cũng được bổ sung nội dung áp dụng giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường với khách hàng khi điều kiện kỹ thuật cho phép.
Không chỉ thay đổi cách tính giá điện theo thời gian sử dụng, luật sửa đổi còn đặt ra yêu cầu cải tiến cơ cấu biểu giá bán lẻ điện, từng bước xóa bỏ tình trạng bù chéo giữa các nhóm khách hàng chưa tham gia thị trường bán lẻ điện cạnh tranh.
Theo quy định, chính sách giá điện phải bảo đảm phản ánh đầy đủ chi phí hoạt động sản xuất, kinh doanh điện hợp lý, hợp lệ của đơn vị điện lực.
Đồng thời tạo điều kiện để các thành phần kinh tế đầu tư phát triển điện lực thu hồi đầy đủ chi phí đầu tư, chi phí tài chính, chi phí vận hành hợp lý và có mức lợi nhuận hợp lý đối với từng loại hình dự án điện lực.
Mở rộng cơ chế giá điện, tăng khả năng thu hồi chi phí đầu tư
Bên cạnh những thay đổi về giá bán lẻ điện, luật sửa đổi nhiều quy định liên quan đến cơ chế giá trong hoạt động phát điện, truyền tải điện, phân phối điện và hệ thống lưu trữ điện.
Theo đó, giá hợp đồng mua bán điện được xác định bởi các thành phần như giá cố định, giá vận hành và bảo dưỡng, giá biến đổi và các thành phần giá khác.
Đối với nhà máy điện đầu tư theo phương thức đối tác công tư, giá hợp đồng mua bán điện bao gồm giá công suất, giá vận hành và bảo dưỡng, giá điện năng cùng các thành phần giá khác.
Luật cũng bổ sung cơ chế giá điện hỗ trợ hoặc cơ chế khuyến khích đầu tư phù hợp đối với các dự án điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới, hệ thống lưu trữ điện, nguồn điện hỗn hợp và các loại hình điện lực khác.
Đáng chú ý, khái niệm giá công suất được bổ sung, xác định là khoản thanh toán cho khả năng sẵn sàng phát điện, khả năng sẵn sàng cung cấp dịch vụ truyền tải điện hoặc khả năng sẵn sàng cung cấp công suất của hệ thống lưu trữ điện.
Cơ chế này nhằm bảo đảm an ninh cung cấp điện, ổn định hệ thống điện và thu hồi chi phí đầu tư cố định của dự án.
Đối với giá bán lẻ điện bình quân, luật quy định giá phải được phản ánh và điều chỉnh kịp thời theo biến động thực tế của các thông số đầu vào, bảo đảm bù đắp chi phí hợp lý, hợp lệ và có lợi nhuận hợp lý để bảo toàn, phát triển vốn kinh doanh của doanh nghiệp.
Đặc biệt, các khoản chi phí chưa được tính toán, bù đắp đầy đủ trong giá bán lẻ điện bình quân phải được kiểm toán độc lập.
Ngoài ra, luật sửa đổi cơ chế huy động các nhà máy nhiệt điện khí, trong đó có cơ chế huy động tối đa các dự án sử dụng nguồn khí thiên nhiên trong nước theo khả năng cấp khí và yêu cầu kỹ thuật của hệ thống điện quốc gia.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực có hiệu lực từ ngày 1-6-2027, trừ một số quy định có hiệu lực từ ngày 1-7-2027.
Luật cũng nhấn mạnh giá điện được hình thành theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước, phù hợp với cấp độ phát triển thị trường điện cạnh tranh và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Đáng chú ý, trong trường hợp giá bán điện chưa kịp điều chỉnh để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội, Nhà nước có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý.
Về lộ trình cải cách giá điện, luật giao Chính phủ quy định cơ chế, thời gian điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân và cơ chế tài chính phù hợp với lộ trình xóa bỏ bù chéo.
Bộ Công Thương có trách nhiệm trình Thủ tướng quyết định lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện, lộ trình cải tiến cơ cấu biểu giá bán lẻ điện và các nội dung liên quan.