Tại Nhà văn hóa tổ dân phố Nghĩa Sơn, những ngày đầu tháng 11/2026, không khí lớp thực hành truyền dạy kỹ năng, kỹ thuật may, thêu y phục truyền thống dân tộc Khơ Mú diễn ra sôi nổi.
Bên những tấm vải, cuộn chỉ nhiều màu sắc, các học viên chăm chú quan sát, thực hành từng đường kim, mũi chỉ, từng bước tìm hiểu cách tạo nên những họa tiết hoa văn đặc trưng trên trang phục của dân tộc mình.
Lớp học do phường Nghĩa Lộ phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh tổ chức, thu hút 20 học viên tham gia. Tại đây, các học viên được hướng dẫn, truyền dạy những kỹ năng, kỹ thuật cơ bản trong may, thêu trang phục truyền thống; tìm hiểu đặc trưng hoa văn, cách phối màu, kỹ thuật thêu và quy trình tạo nên những bộ y phục mang đậm bản sắc văn hóa Khơ Mú.
Đối với học viên Vì Thị Ui, lớp học là dịp để chị tiếp cận, tìm hiểu sâu hơn về trang phục truyền thống của dân tộc mình. Qua từng công đoạn thực hành, từ nhận biết hoa văn đến rèn luyện kỹ thuật may, thêu, học viên không chỉ được trang bị thêm kỹ năng mà còn hiểu hơn giá trị văn hóa ẩn chứa trong mỗi bộ trang phục.
Đây cũng là cơ hội để thế hệ trẻ tiếp nối những tri thức, kinh nghiệm được gìn giữ trong cộng đồng, góp phần để nghề may, thêu trang phục truyền thống không bị mai một theo thời gian.
Với dân tộc Khơ Mú, trang phục truyền thống là dấu hiệu nhận diện văn hóa, thể hiện sự khéo léo, óc thẩm mỹ và những quan niệm được gửi gắm qua từng họa tiết, màu sắc.
Để hoàn thiện một bộ trang phục đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ và kinh nghiệm của người thực hiện. Những kỹ thuật ấy phần lớn được tích lũy, trao truyền trong gia đình và cộng đồng qua nhiều thế hệ.
Tuy nhiên, trước sự thay đổi của cuộc sống hiện đại, việc sử dụng trang phục truyền thống trong sinh hoạt thường ngày có những biến đổi; số người thành thạo kỹ thuật may, thêu và có khả năng truyền dạy cũng đặt ra yêu cầu cần quan tâm hơn đến công tác bảo tồn. Nếu không có những hoạt động trao truyền cụ thể, những tri thức dân gian gắn với trang phục rất dễ bị mai một.
Xuất phát từ yêu cầu đó, thời gian qua, phường Nghĩa Lộ đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Khơ Mú, trong đó chú trọng kết hợp giữa truyền dạy trực tiếp, tổ chức hoạt động văn hóa cộng đồng và quảng bá trên các nền tảng số.
Cùng với tổ chức các lớp truyền dạy, phường quan tâm phát huy vai trò của các nghệ nhân, những người am hiểu phong tục, tập quán, nắm giữ tri thức và kỹ năng thực hành văn hóa truyền thống. Trong đó, nghệ nhân Vì Văn Sang là một trong những người tích cực tham gia hoạt động gìn giữ, truyền dạy và lan tỏa văn hóa dân tộc. Bằng vốn hiểu biết, kinh nghiệm và sự gắn bó với văn hóa cộng đồng, các nghệ nhân góp phần truyền lại những giá trị truyền thống cho lớp trẻ, giúp di sản được tiếp nối từ chính những người đang nắm giữ.
Một giải pháp khác là khuyến khích thế hệ trẻ tham gia quảng bá nét đẹp văn hóa dân tộc trên không gian số. Thông qua hình ảnh, video và các nội dung giới thiệu về trang phục, phong tục, tập quán, điệu múa truyền thống, người trẻ đang trở thành cầu nối đưa văn hóa Khơ Mú đến gần hơn với công chúng.
Việc đẩy mạnh truyền thông không chỉ góp phần lan tỏa hình ảnh văn hóa địa phương mà còn khơi dậy niềm tự hào, ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với di sản của dân tộc mình.
Đặc biệt, phường Nghĩa Lộ còn đưa văn hóa Khơ Mú vào các hoạt động văn hóa, văn nghệ, lễ hội, tạo không gian để người dân thực hành và giới thiệu bản sắc dân tộc.
Trong hoạt động diễu diễn đường phố tại Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026, phường đã huy động 50 diễn viên tham gia, góp phần quảng bá hình ảnh trang phục và nét đẹp văn hóa các dân tộc đến với Nhân dân, du khách.
Tại các sự kiện, chương trình văn hóa, văn nghệ trên địa bàn, những tiết mục múa Khơ Mú cũng được quan tâm đưa vào biểu diễn. Qua đó, trang phục truyền thống có thêm không gian được sử dụng, giới thiệu và lan tỏa rộng rãi hơn, thay vì chỉ xuất hiện trong những dịp lễ, Tết hay các sinh hoạt mang tính nghi lễ.
Các giải pháp bảo tồn văn hóa Khơ Mú tại phường Nghĩa Lộ đang được triển khai theo hướng kết hợp giữa gìn giữ những giá trị nguyên gốc với phát huy trong đời sống đương đại. Bảo tồn trang phục truyền thống dân tộc Khơ Mú vì thế không chỉ là giữ lại những bộ trang phục hay những họa tiết hoa văn đặc trưng, mà sâu xa hơn là gìn giữ tri thức dân gian, kỹ năng thủ công, bản sắc và niềm tự hào văn hóa của một cộng đồng dân tộc.