Quay về E-magazine Theo dõi Báo Lào Cai trên Google News
Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Trong đời sống văn hóa tâm linh của đồng bào Tày, Then Pang là nghi lễ đặc sắc, chứa đựng những quan niệm tín ngưỡng và giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Không chỉ mang ý nghĩa đối với người thực hành Then, nghi lễ còn thể hiện ước vọng về cuộc sống bình an, no đủ và góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống giữa nhịp sống hiện đại.

0:00 / 0:00
0:00
baolaocai-br_17.jpg
Lễ Then Pang, còn được gọi là “đại pang”, diễn ra trong 3 ngày 2 đêm tại nhà sàn của thầy Then Hoàng Thị Năm, thôn Thi, xã Chiềng Ken. Đây là nghi lễ quan trọng trong quá trình thực hành Then của người Tày, đánh dấu việc người làm Then được cấp sắc nâng bậc để đảm nhận những nghi lễ có yêu cầu cao hơn. Thầy đã có 20 năm thực hành nghi lễ Then, thực hiện lễ cấp sắc nâng bậc sau khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo phong tục. Trong ngày đầu tiên, gia đình tổ chức đón thầy Then chủ lễ, sắp mâm tổ và thực hiện các nghi thức chuẩn bị. Những người tham gia phối hợp sắp đặt lễ vật, hoàn thiện cỗ hoa, chuẩn bị cho hành trình nghi lễ kéo dài suốt 3 ngày 2 đêm.
baolaocai-br_7.jpg
baolaocai-br_4.jpg
Trước khi bước vào các nghi thức chính, buổi chiều ngày đầu tiên, gia đình cùng những người tham gia chuẩn bị cỗ hoa, tiếng Tày gọi là “sạc bóc”. Cỗ hoa được dựng bằng tre, nứa, trang trí nhiều màu sắc, giữ vị trí trung tâm trong không gian hành lễ. Đây là nơi diễn ra phần lớn hoạt động hát Then, múa Then trong suốt lễ cấp sắc.
baolaocai-br_5.jpg
baolaocai-br_9.jpg
baolaocai-br_dsc00781.jpg
baolaocai-br_a.jpg
Cỗ hoa được trang trí bằng những hình chim, cá cắt giấy, trứng nhuộm màu, hoa làm từ lõi cây, cùng các sản vật địa phương như măng, củ mài, cây chuối, bí xanh… Mỗi vật phẩm đều góp phần tạo nên không gian nghi lễ, thể hiện quan niệm của người Tày về mối liên hệ giữa con người, thiên nhiên và thế giới tâm linh.
baolaocai-br_14.jpg
Bên cạnh cỗ hoa, gia chủ chuẩn bị gian thờ riêng để các thầy Then và những người hỗ trợ thực hiện nghi thức cúng lễ.
Đêm đầu tiên diễn ra nghi thức “tỏn tang”, được giải thích là hát mở đường lên Mường trời. Trong tiếng đàn tính, lời hát Then nối tiếp nhau, tái hiện hành trình từ Mường đất qua những chặng đường trung gian để tới thế giới thần linh. Đây là bước mở đầu quan trọng trước khi thực hiện các nghi thức cấp sắc nâng bậc. Nghi thức được thực hiện bởi thầy then Chu Hồng Phương (xã Văn Bàn).
Đêm đầu tiên diễn ra nghi thức “tỏn tang”, được giải thích là hát mở đường lên Mường trời. Trong tiếng đàn tính, lời hát Then nối tiếp nhau, tái hiện hành trình từ Mường đất qua những chặng đường trung gian để tới thế giới thần linh. Đây là bước mở đầu quan trọng trước khi thực hiện các nghi thức cấp sắc nâng bậc. Nghi thức được thực hiện bởi thầy then Chu Hồng Phương (xã Văn Bàn).
baolaocai-br_12.jpg
baolaocai-br_13.jpg
Đêm đầu tiên, trong không gian nhà sàn, các thầy Then cùng những người tham gia thực hiện các điệu múa quanh cỗ hoa. Tiếng đàn tính, lời hát và những chuyển động nhịp nhàng hòa quyện, tạo nên không khí vừa trang nghiêm, vừa sinh động. Cỗ hoa trở thành điểm hội tụ của các hoạt động nghi lễ, gắn kết người thực hành Then với cộng đồng tham dự.
baolaocai-br_18.jpg
Sau đêm hát mở đường, đến ngày thứ 2, các nghi thức tiếp tục được thực hiện với ý nghĩa xin phép, cầu sự chứng giám của trời đất, tổ tiên và các bậc thần linh. Theo quan niệm của người thực hành Then, việc cấp sắc nâng bậc không chỉ cần sự chuẩn bị của gia chủ mà còn phải có sự chứng kiến của các thầy Then và cộng đồng.
baolaocai-br_b.jpg
Điểm nhấn của lễ cấp sắc nâng bậc là nghi thức trao mũ tướng. Mẹ Then thực hiện việc đội mũ cho thầy Then Hoàng Thị Năm, đánh dấu sự ghi nhận về cấp bậc trong quá trình thực hành Then. Theo quan niệm truyền thống, sau nghi lễ này, người được cấp sắc có thể đảm nhận những nghi thức Then ở bậc cao hơn. Sau phần cấp mũ, thầy Then được trao một bó đuốc và nhanh chóng mang từ sân trước nhà lên không gian hành lễ. Nghi thức diễn ra trong sự chứng kiến của các thầy Then và những người tham dự, tạo nên khoảnh khắc đặc biệt trong chuỗi hoạt động cấp sắc.
baolaocai-br_c.jpg
Tiếp nối nghi thức rước đuốc, người được cấp sắc thực hiện động tác chân trần bước qua bó đuốc còn nóng. Những chuyển động mạnh của cơ thể diễn ra trong không khí nghi lễ đặc biệt.
baolaocai-br_19.jpg
Những người tham gia giúp thầy Then rửa chân, lau mặt và chuẩn bị đồ ăn. Các hoạt động tiếp nối thể hiện sự quan tâm, chăm sóc dành cho người vừa trải qua nghi thức quan trọng. Sau đó, gia đình mời rượu các thầy Then, mẹ Then và những người tham gia hành lễ.

Trong phần nghi lễ tiếp theo, các thầy Then và những người tham gia thực hiện những động tác tượng trưng cho hoạt động sản xuất như cày bừa, lên nương, lên rừng, chăn nuôi. Giữa tiếng đàn tính, lời hát Then và cỗ hoa rực rỡ, những nghi thức được thực hiện nối tiếp nhau đến sáng ngày thứ 3, khép lại hành trình nghi lễ kéo dài 3 ngày 2 đêm, thể hiện quan niệm tín ngưỡng, ước vọng về cuộc sống bình an, mùa màng tốt tươi và sự tiếp nối di sản văn hóa qua nhiều thế hệ.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Người trẻ nối dài mạch nguồn văn hóa

Người trẻ nối dài mạch nguồn văn hóa

Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, diễn ra từ ngày 18 đến 24/11, là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc. Trong nhịp sống hôm nay, bằng tình yêu, niềm tự hào và những việc làm thiết thực, thế hệ trẻ đang tiếp nối mạch nguồn văn hóa, góp phần gìn giữ, phát huy và lan tỏa những giá trị truyền thống của cha ông.

Điểm hẹn của những tâm hồn đồng điệu

Điểm hẹn của những tâm hồn đồng điệu

Từ một trang thơ trên mạng xã hội Facebook được hình thành năm 2017 với 6 thành viên, qua 9 năm hoạt động, Câu lạc bộ Người yêu thơ Việt tỉnh Lào Cai đã trở thành mái nhà chung ấm áp của hơn 200 hội viên cùng 14 tổ, nhóm trực thuộc. 

Hướng dẫn đăng ký vé chương trình nghệ thuật 'Muôn sắc Việt Nam': Những câu hỏi người hâm mộ cần biết

Hướng dẫn đăng ký vé chương trình nghệ thuật 'Muôn sắc Việt Nam': Những câu hỏi người hâm mộ cần biết

Cổng đăng ký vé trực tuyến chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” chính thức mở từ 10h ngày 17/11/2026. Để quá trình đăng ký và nhận vé diễn ra thuận lợi, Ban Tổ chức đã giải đáp những câu hỏi thường gặp, từ cách thức đăng ký, thông tin cần chuẩn bị đến quy trình đổi vé cứng và những lưu ý quan trọng dành cho khán giả.

Mặt trận kết nối cộng đồng, gìn giữ văn hóa vùng cao

Mặt trận kết nối cộng đồng, gìn giữ văn hóa vùng cao

Văn hóa là cội nguồn bản sắc, cũng là sợi dây gắn kết cộng đồng, bồi đắp sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Tại Lào Cai, những giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa từ mỗi thôn, bản, khu dân cư. Mặt trận Tổ quốc phát huy vai trò cầu nối, tập hợp Nhân dân, khơi dậy ý thức bảo tồn di sản, để văn hóa trở thành nền tảng gắn kết cộng đồng.

Lục Yên, Bát Xát tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam

Lục Yên, Bát Xát tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam

Ngày 13/11, xã Lục Yên tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc điểm tại thôn Át Thượng và ra mắt mô hình khu dân cư “Đoàn kết – an toàn – ấm no – hạnh phúc”. Cùng ngày, xã Bát Xát tổ chức hội diễn văn nghệ quần chúng với sự tham gia của 21 đội.

Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức Trưng bày đặc biệt về "câu chuyện tình yêu" nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức Trưng bày đặc biệt về "câu chuyện tình yêu" nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Di tích Nhà tù Hỏa Lò giới thiệu đến công chúng một “góc” còn chưa nhiều người biết đến trong cuộc đời hoạt động của những chiến sĩ cách mạng. Đó là những câu chuyện tình yêu. Điều đặc biệt là, với các chiến sĩ cách mạng tình yêu cá nhân được hòa cùng tình yêu quê hương đất nước.

Người Dao quần chẹt giữ gìn bản sắc văn hóa

Người Dao quần chẹt giữ gìn bản sắc văn hóa

Cộng đồng người Dao quần chẹt ở thôn Khe Rộng, xã Quy Mông đã và đang cùng nhau gìn giữ, lan tỏa, trao truyền những nét văn hóa truyền thống qua các lớp học dạy tiếng nói, chữ viết và thêu trang phục truyền thống dân tộc mở ngay tại thôn.

Ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn văn hóa Nùng An

Ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn văn hóa Nùng An

Trước nguy cơ mai một của tiếng nói và các giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống hiện đại, một dự án thiết thực mang tên “Xây dựng hệ sinh thái số lưu giữ và truyền dạy tiếng Nùng An, gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ tại xã Lục Yên, tỉnh Lào Cai” đã được triển khai, bước đầu mang lại hiệu quả thiết thực. 

Bắc Hà sẵn sàng đón du khách đến với Festival mùa đông 2026

Bắc Hà sẵn sàng đón du khách đến với Festival mùa đông 2026

Những ngày này, trên cao nguyên trắng Bắc Hà, không khí chuẩn bị cho mùa lễ hội đang diễn ra khẩn trương. Từ các cơ sở lưu trú, dịch vụ du lịch đến những người gắn bó với các hoạt động văn hóa truyền thống, tất cả đều chủ động chỉnh trang, làm mới sản phẩm, sẵn sàng đón du khách.

Dẻo thơm bánh cốm Hợp Thành

Dẻo thơm bánh cốm Hợp Thành

Không đơn thuần là món bánh dâng lên tổ tiên trong lễ cơm mới để cầu mong mùa màng bội thu, gia đình no đủ, bánh cốm của đồng bào Tày xã Hợp Thành (tỉnh Lào Cai) ngày nay đã trở thành một đặc sản quen thuộc, chứa đựng trọn vẹn nét đẹp văn hóa ẩm thực được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Gieo tình yêu thiên nhiên từ những góc xanh học đường

Gieo tình yêu thiên nhiên từ những góc xanh học đường

Chú trọng xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, xanh, sạch, đẹp, thời gian qua, Trường TH&THCS Động Quan, xã Khánh Hòa đang tạo dựng không gian học tập gần gũi với thiên nhiên. Cùng thầy cô chăm sóc cây, giữ gìn cảnh quan, học sinh được bồi đắp tình yêu trường lớp và ý thức bảo vệ môi trường từ những việc làm hằng ngày.

fb yt zl tw