Trong 7 môn nghệ thuật truyền thống, hội họa là môn nghệ thuật biểu đạt cảm xúc, tư tưởng và cái nhìn của con người qua màu sắc, đường nét và hình khối. Với niềm đam mê, tinh thần trách nhiệm và ý thức gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa nghệ thuật, các họa sĩ tỉnh Lào Cai đã nỗ lực sáng tác, tích cực tham gia các hoạt động chuyên môn đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ.
Sinh năm 1957, họa sĩ Đỗ Chung từng học Trường Trung cấp Văn hóa - Nghệ thuật Việt Bắc, sau đó ở lại làm giảng viên mỹ thuật. Từ giảng dạy đến những năm tháng đảm nhiệm các cương vị Phó Giám đốc Trung tâm Văn hóa tỉnh, Giám đốc Bảo tàng tỉnh và Phó Hiệu trưởng Trường Văn hóa - Nghệ thuật tỉnh Lào Cai (nay là Trường Cao đẳng Lào Cai), mỗi chặng đường công tác đều bồi đắp cho ông vốn sống và cảm nhận sâu sắc về cuộc đời.
Dù kinh qua nhiều vị trí quản lý, Đỗ Chung vẫn dành trọn đam mê cho hội họa. Với phong cách giàu tính khái quát, trừu tượng và sắc thái riêng, ông ghi dấu ấn qua nhiều giải thưởng tại các triển lãm mỹ thuật Trung ương, khu vực và tỉnh Lào Cai.
Bây giờ, với Đỗ Chung, nghỉ hưu chỉ thảnh thơi với công việc quản lý, còn vẽ tranh đối với họa sĩ vẫn nặng tình với các gam màu và cây cọ. Sau mấy chục năm sống ở vùng đồng bào các dân tộc thiểu số đã cho Đỗ Chung sự nhìn nhận thấu đáo, thấm đượm nhân văn về đất và người miền núi để họa sĩ nắm được thần thái người vùng cao, đi sâu khai thác bản sắc văn hóa, phong tục, tập quán của các dân tộc thể hiện sau mỗi nét cọ.
Bố cục tranh của ông là sự kết hợp tinh tế giữa tranh thờ dân gian miền núi với thủ pháp xử lý chất liệu ngôn ngữ hội họa hiện đại mang tính hàn lâm, đòi hỏi người xem phải có kiến thức hội họa, tư duy sâu rộng mới có thể thưởng thức và thẩm thấu những ý tưởng, những thông điệp mà họa sĩ gửi vào tác phẩm. Tranh của ông thể hiện bằng các chất liệu như bột màu, sơn dầu, khắc gỗ, sơn mài...
Theo Đỗ Chung, tranh sơn dầu vừa thể hiện sắc màu rõ nét, sinh động, tinh tế, vừa đáp ứng được những cảm xúc nhanh, hiệu quả, tạo độ sâu, độ bền, lưu giữ được lâu hơn các loại tranh vẽ bằng các chất liệu khác, đồng thời phù hợp với khả năng chi phí của một họa sĩ nghèo xứ núi. Vì thế, ông chọn sơn dầu làm chất liệu thể hiện phần lớn tác phẩm của mình.
Tranh Đỗ Chung mang vẻ đẹp mộc mạc, đậm sắc màu cuộc sống và bản sắc văn hóa các dân tộc vùng cao Lào Cai - miền quê thứ hai mà ông luôn nặng lòng yêu thương, tri ân.
Với hàng trăm tác phẩm giàu giá trị thẩm mỹ, tư tưởng, thể hiện bằng ngôn ngữ hội họa hiện đại, ông đã giành nhiều giải thưởng cấp quốc gia, khu vực và địa phương.
Nhưng với Đỗ Chung, những ghi nhận ấy vẫn chưa đủ để đáp đền ân tình quê núi đã nuôi dưỡng tâm hồn và sự nghiệp. Tình yêu hội họa và Lào Cai vẫn luôn là mạch nguồn sáng tạo, làm nên một họa sĩ nặng lòng với sắc màu quê núi.
Với nữ họa sĩ Hiền Lương, bản sắc văn hóa, con người và cảnh sắc thiên nhiên là đề tài xuyên suốt hành trình nghệ thuật của chị. Con người trong tranh của chị như từ ngoài đời bước vào rồi được chị nâng lên sinh động, lấp lánh hơn để bước ra cuộc sống.
Đa số tranh của Hiền Lương là lời kể về công việc thường ngày của người phụ nữ dân tộc vùng cao, khẳng định những giá trị bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số Việt Nam trường tồn cùng năm tháng.
Những tác phẩm “Gái quê tôi”, “Sắp làm dâu”, “Dáng then”, “Nét duyên”, “Phơi lanh”, “Nghề truyền thống”, “Bên khung cửi”, “Các cô gái Xá Phó An Thành”, “ Hoa của núi”.… và đặc biệt là các tranh về đề tài chợ được chị khai thác thành công: “Chợ phiên”, “Chợ sớm”, “Chợ chiều”… khắc họa đậm nét hình ảnh các sơn nữ trong câu chuyện đời thường.
Họa sĩ Hiền Lương chia sẻ: “Chợ là sản phẩm văn hóa độc đáo bao đời của người Việt, thể hiện văn hóa cộng đồng, phản ánh một xã hội thu nhỏ, là bức tranh nhiều màu có những nét riêng về đời sống của người dân ở mỗi miền quê”.
Tranh của Hiền Lương sử dụng nhiều chất liệu, nhiều thể loại khác nhau, nhưng khắc gỗ được chị thể hiện khá thành công. Nữ họa sĩ trải lòng: “Hàng ngày tiếp xúc với con người và cảnh vật miền núi, hiểu được giá trị văn hóa, tâm tư nguyện vọng của người dân các dân tộc vùng cao nên cần phải có những rung cảm chân thực nhất về họ, góp vào dòng chảy văn hóa truyền thống dân tộc là điều hiển nhiên, coi đó là sự giao phó trách nhiệm cho người nghệ sĩ đối với cuộc sống ở miền đất mình gắn bó”.
Từ những suy tư và trăn trở ấy, thông qua các tác phẩm, có thể thấy chị đã dành tình cảm sâu đậm cho vùng đất mình đang sống. Tranh của chị đã đoạt được nhiều giải thưởng: 2 giải Phan Si Păng (2007, 2017) 1 giải về đề tài biển đảo của Quân chủng Hải quân (2020), 2 giải triển lãm mỹ thuật khu vực Tây Bắc - Việt Bắc, (2021, 2024), giải B 120 năm du lịch Sa Pa (2023) và nhiều giải thưởng khác của khu vực, của tỉnh về văn học nghệ thuật, nhiều tranh được chọn treo ở các triển lãm khu vực và toàn quốc.
Mỗi người một phong cách, một cách thể hiện, nhưng Đỗ Chung và Hiền Lương đều gặp nhau ở tình yêu sâu nặng với đất và người Lào Cai. Bằng ngôn ngữ hội họa, họ không chỉ lưu giữ những gam màu cuộc sống, vẻ đẹp văn hóa các dân tộc mà còn gửi gắm tình yêu, trách nhiệm với miền đất đã nuôi dưỡng tâm hồn mình. Qua từng nét cọ, sắc màu quê núi tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa, góp thêm những thanh âm riêng vào dòng chảy mỹ thuật đương đại.
