Khu tưởng niệm là chi nhánh thứ 13 trong hệ thống Bảo tàng Hồ Chí Minh và các khu lưu niệm về Bác trên toàn quốc. Công trình được xây dựng mô phỏng ngôi nhà sàn nơi Bác từng sống và làm việc tại Thủ đô Hà Nội, gồm ba hạng mục chính là nhà sàn, ao cá Bác Hồ và vườn cây ăn quả. Hằng ngày, khu tưởng niệm mở cửa thường xuyên để phục vụ Nhân dân và du khách đến dâng hương, tham quan, tìm hiểu về Bác.
Điểm nhấn đầu tiên của khu tưởng niệm chính là ao cá Bác Hồ nằm phía trước nhà sàn. Ao được xây dựng theo hình dáng bản đồ khu vực thị xã Nghĩa Lộ trước khi sáp nhập. Mặt nước trong xanh, đàn cá tung tăng bơi lội, tạo nên không gian thanh bình, gợi nhớ hình ảnh ao cá quen thuộc trong khu Phủ Chủ tịch tại Hà Nội.
Theo các cán bộ phụ trách khu di tích giới thiệu: Ao cá được khánh thành sau hai năm kể từ khi nhà sàn hoàn thành. Đúng dịp kỷ niệm 95 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, ao được đưa vào sử dụng và thả cá. Đặc biệt, nhân dịp kỷ niệm 124 năm ngày sinh của Bác, đồng chí Tòng Thị Phóng (nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội khóa XIV) trong chuyến công tác lên Nghĩa Lộ đã tặng khu tưởng niệm 124 con cá vàng để thả xuống ao.
Trong không gian yên tĩnh ấy, từng đàn cá quẫy nước khi được cho ăn khiến nơi đây trở nên sinh động hơn, gần gũi hơn với du khách. Không ít người khi đến tham quan đều dành thời gian đứng thật lâu bên ao cá, cảm nhận sự bình yên và giản dị, những điều luôn gắn liền với hình ảnh của Bác Hồ.
Phía trên ao cá là ngôi nhà sàn - công trình trung tâm của toàn khu tưởng niệm. Nhà sàn được dựng bằng gỗ, kiến trúc mộc mạc, hài hòa với thiên nhiên. Gian chính đặt bàn thờ và tượng Bác để Nhân dân đến dâng hương, báo công, bày tỏ lòng thành kính.
Vào những ngày tháng 5 - tháng sinh nhật Bác hay tháng 8, tháng 9, từng đoàn học sinh, cán bộ, đảng viên và du khách nối nhau bước lên những bậc cầu thang gỗ, nghiêm trang dâng nén hương thơm trước anh linh của Người. Với nhiều người, đây không chỉ là một chuyến tham quan mà còn là dịp để nhắc nhớ về những giá trị lớn lao mà Bác đã dành cho dân tộc.
Sau khi dâng hương tại nhà sàn, du khách tiếp tục được tham quan phòng tư liệu, hiện vật về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Không gian trưng bày lưu giữ nhiều hình ảnh, sách, hiện vật quý liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Người. Hiện nay, khu tưởng niệm đang lưu giữ các hiện vật của Chủ tịch Hồ Chí Minh như: quần áo, tư liệu được Bảo tàng Hồ Chí Minh Trung ương trao tặng để phục vụ công tác trưng bày, giới thiệu tới Nhân dân và du khách.
Những cuốn sách, bức ảnh, hiện vật giản dị được sắp xếp trang trọng trong không gian trưng bày đã giúp nhiều thế hệ hiểu thêm về cuộc đời thanh bạch, giản dị của vị lãnh tụ kính yêu. Không ít em học sinh khi đến đây đã xúc động khi lần đầu tiên được tận mắt nhìn thấy những kỷ vật gắn với Bác.
Em Hà Lan Chi, học sinh lớp 6B, Trường Tiểu học và THCS Trạm Tấu chia sẻ: Em cảm thấy đây là một nơi rất linh thiêng và là nơi để chúng ta tưởng nhớ đến Bác. Em học tập được ở Bác lòng yêu nước sâu sắc và sẽ lấy Bác làm tấm gương để noi theo.
Không chỉ có nhà sàn và khu trưng bày hiện vật, khuôn viên khu tưởng niệm còn được bao quanh bởi vườn cây ăn quả xanh tốt quanh năm. Những hàng bưởi, xoài, nhãn, khế, cây ban… được chăm sóc cẩn thận, nhiều cây do các đồng chí lãnh đạo và các đoàn công tác trồng lưu niệm khi đến thăm nơi đây.
Giữa không gian ấy, tiếng chim hót, mùi hương cây trái cùng màu xanh của núi rừng Tây Bắc khiến khu tưởng niệm trở thành điểm dừng chân thanh bình cho mỗi người khi ghé thăm. Dù đã nhiều lần đến nơi đây, nhiều du khách vẫn có cảm giác thân thuộc, gần gũi như được trở về với những giá trị giản dị nhất.
Các em học sinh viếng Bác.
Chị Nguyễn Thị Lan Anh, phường Yên Bái chia sẻ: Khi đến tham quan Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Nghĩa Lộ, tôi cảm nhận được không gian rất yên bình và thiêng liêng. Được dâng hương tưởng nhớ Bác, tham quan nhà sàn, ao cá và nghe giới thiệu về những hiện vật gắn với cuộc đời của Người khiến tôi càng thêm xúc động và tự hào. Tôi hiểu hơn về tấm gương giản dị, đức hy sinh và lòng yêu nước của Bác Hồ.
Để giữ gìn không gian ấy, đội ngũ cán bộ tại khu tưởng niệm cùng nhiều cơ quan, đơn vị vẫn âm thầm chăm sóc, bảo dưỡng từng hạng mục mỗi ngày. Từ việc vệ sinh cảnh quan, chăm sóc cây xanh đến đón tiếp các đoàn khách, tất cả đều được thực hiện chu đáo, tận tình.
Ông Nguyễn Viết Chung - Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp phường Nghĩa Lộ cho biết: Từ khi khánh thành và đi vào hoạt động đến nay, Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh đã làm tốt vai trò tuyên truyền, giáo dục cho thế hệ trẻ về thân thế, sự nghiệp và cuộc đời của Bác. Thông qua các hoạt động cụ thể, những câu chuyện đời thường, nơi đây góp phần lan tỏa tinh thần yêu nước, đoàn kết và gìn giữ các giá trị văn hóa dân tộc.
Hằng năm, khu tưởng niệm đón hàng nghìn lượt người dân và du khách tới tham quan, dâng hương. Nơi đây cũng thường xuyên tổ chức các hoạt động báo công dâng Bác, giáo dục truyền thống, đền ơn đáp nghĩa, trở thành điểm sinh hoạt chính trị, văn hóa đầy ý nghĩa của địa phương.
Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Nghĩa Lộ vẫn lặng lẽ lưu giữ những hình ảnh, ký ức và tình cảm thiêng liêng về Người. Mỗi nén hương dâng lên Bác đã thể hiện lòng biết ơn sâu sắc và là lời nhắc nhở mỗi cán bộ, đảng viên và Nhân dân tiếp tục học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, góp sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.
