Trẻ em trên đỉnh Suối Giàng đã được làm quen với cây chè ngay từ bậc học mầm non. Một không gian trà được thiết kế ngay trong khuôn viên Trường Mầm non Suối Giàng. Cô giáo Vàng Thị Mai nhẹ nhàng cầm tay từng em nhỏ, hướng dẫn cách rót nước, pha trà, nâng chén và mời trà.
“Con phải mời bằng hai tay nhé!” - cô giáo Mai nhẹ nhàng nhắc nhở từng em nhỏ. Những đôi tay bé xíu còn lóng ngóng, vụng về nhưng ánh mắt lại chăm chú dõi theo từng cử chỉ của cô giáo. Chén trà nhỏ chuyền tay nhau, không chỉ là bài học về lễ nghi, mà còn là cách để các em cảm nhận hương vị quê hương từ rất sớm. Từng động tác, từng câu chuyện giản dị về cây chè Shan tuyết cổ thụ như thấm dần vào tâm trí non nớt, gieo mầm tình yêu và ý thức gìn giữ di sản.
Ngoài những tiết học trải nghiệm trên lớp, các em nhỏ còn được tham quan vườn chè cổ thụ, tận tay chạm vào những thân cây chè cổ thụ phủ đầy rêu phong và lắng nghe câu chuyện về hành trình bám rễ nơi núi đá, thấm đẫm tinh khí đất trời để tạo nên hương vị không nơi nào có được.
Dưới sự hướng dẫn của người dân bản địa, các bé còn được tham gia thu hái, tham quan xưởng làm trà truyền thống… Từ đó, hình ảnh cây chè không còn xa lạ mà trở thành một phần ký ức tuổi thơ, gắn bó và thân thuộc.
Cô giáo Trần Thị An - Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non Suối Giàng chia sẻ: “Mỗi tháng, chúng tôi tổ chức cho các con một buổi trải nghiệm về văn hóa trà. Vào các ngày lễ, tổ chức không gian, gian hàng giới thiệu sản phẩm trà. Thông qua các hoạt động này, chúng tôi mong muốn các con không chỉ biết đến trà như thức uống, mà còn hiểu đó là văn hóa, niềm tự hào của dân tộc mình. Khi các con yêu, các con sẽ tự biết cách giữ gìn”.
Tại Trường Tiểu học và THCS Suối Giàng, câu chuyện về trà được mở rộng với chiều sâu hơn. Từ những tiết học Ngữ văn, Lịch sử, giáo dục địa phương đến hoạt động trải nghiệm, cây chè Shan tuyết luôn là “nhân vật” trung tâm, thường xuyên hiện diện, giúp học sinh hiểu rõ nguồn gốc, quy trình sản xuất cũng như giá trị kinh tế - văn hóa của loại trà đặc sản này.
Cô giáo Hà Thị Huê - Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Suối Giàng cho biết: “Ngoài các tiết học trên lớp, nhà trường còn thường xuyên tổ chức các buổi tham quan thực tế tại vùng chè Suối Giàng, tổ chức các hoạt động ngoại khóa như thi pha trà, giới thiệu sản phẩm hay giao lưu với nghệ nhân, tham gia lễ hội trà, tạo cơ hội cho học sinh trực tiếp tìm hiểu và trải nghiệm, làm phong phú thêm trải nghiệm học tập”.
Qua mỗi hoạt động, nhận thức của người trẻ về giá trị văn hóa và kinh tế của cây chè Shan tuyết dần được bồi đắp, nuôi dưỡng và tiếp nối một cách tự nhiên. Em Sùng A Minh, học sinh lớp 9B, chia sẻ: “Em hiểu cây chè không chỉ giúp gia đình có thu nhập mà còn là niềm tự hào của quê hương. Em muốn cùng gia đình chăm sóc chè theo hướng tự nhiên để giữ hương vị đặc trưng”.
Còn với Hảng Thị Thảo, học sinh lớp 9A ước mơ: “Em muốn làm hướng dẫn viên du lịch để có thể trực tiếp giới thiệu với du khách về cây chè cổ thụ, về văn hóa thưởng trà của dân tộc mình”.
Không chỉ trong trường học, tại Suối Giàng còn xuất hiện những “lớp học đặc biệt” về trà được tổ chức ngay giữa cộng đồng. Đó là những buổi truyền dạy cách làm trà thủ công của những người cao tuổi. Trong làn khói bếp, hương trà thoang thoảng, những câu chuyện về cây chè cổ thụ, về kinh nghiệm gìn giữ chè qua bao thế hệ được kể lại một cách mộc mạc mà sâu sắc. Đó là câu chuyện về đất, về người, về ý chí vượt qua khắc nghiệt của thiên nhiên để giữ lấy giá trị riêng có.
Bên cạnh đó, các hợp tác xã, nhóm hộ làm chè cũng chủ động mở các buổi trải nghiệm cho du khách và thanh niên địa phương, kết hợp giữa học và làm, giữa bảo tồn và phát triển sinh kế. Tại thôn Pang Cáng, bà Chu Thị Tú Liên vẫn miệt mài duy trì lớp học cộng đồng mang tên “Lớp học bà Liên” - nơi trẻ em được học cả tiếng Anh lẫn tri thức văn hóa dân tộc.
Chúng tôi dạy các cháu cách làm trà, pha trà nghệ thuật, nhưng quan trọng hơn là dạy các cháu biết trân trọng cây chè như trân trọng cội nguồn. Mỗi buổi học không chỉ là học nghề, mà là giữ hồn cho trà, cho bản sắc Suối Giàng.
Giữa nhịp sống hiện đại, những lớp học gìn giữ trà và văn hóa trà truyền thống ở Suối Giàng vẫn lặng lẽ diễn ra. Ở đó, từng búp trà không chỉ được nâng niu mà còn được gìn giữ bằng ký ức, bằng niềm tin, nỗ lực của cả cộng đồng. Đó cũng cách sợi dây kết nối giữa quá khứ và tương lai được tiếp nối một cách tự nhiên, bền chặt.
