Nỗi lo sinh kế dưới cao trình 58 của hồ Thác Bà

Dưới cao trình 58 của hồ Thác Bà, mỗi khi nước rút, những dải đất bán ngập lộ ra, trở thành “tư liệu sản xuất” đặc biệt của hàng nghìn hộ dân ven hồ. Suốt hàng chục năm qua, người dân các xã quanh hồ, trong đó có xã Tân Lĩnh, đã tận dụng quỹ đất này để gieo cấy lúa, trồng ngô, hoa màu. Nhờ đó, nhiều gia đình có thêm nguồn lương thực, cải thiện thu nhập, ổn định cuộc sống. Thế nhưng, khi quy luật mực nước không còn “đúng hẹn”, sinh kế vốn bền bỉ theo năm tháng này đang đứng trước nhiều rủi ro.

0:00 / 0:00
0:00

Lộc trời từ đất bán ngập

Ở thôn Thủy Văn, việc gieo cấy dưới cao trình 58 đã trở thành tập quán sản xuất quen thuộc. Trong tổng số 146 hộ dân của thôn, có tới 120 hộ tham gia canh tác với diện tích trên 100 ha - con số phản ánh rõ mức độ phụ thuộc lớn của người dân vào quỹ đất bán ngập này.

Ưu điểm của diện tích canh tác dưới cao trình 58 là đất được bồi đắp phù sa hàng năm, độ phì nhiêu cao, cây trồng sinh trưởng và phát triển tốt. Đặc biệt, người dân gần như không phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, chi phí đầu tư thấp nhưng năng suất lại cao hơn hẳn so với ruộng canh tác trên cao trình.

baolaocai-c_c8602t01-6888.png
Khi nước chưa rút người dân không thể xuống giống.

Gia đình bà Nguyễn Thị Phương là một trong những hộ tiêu biểu. Mỗi năm, bà canh tác khoảng 1,4 ha lúa dưới cao trình 58, thu về khoảng 7 tấn thóc - nguồn thu nhập chính nuôi sống cả gia đình. “Nhờ diện tích này mà cuộc sống gia đình ổn định, không phải lo thiếu lương thực”, bà Phương chia sẻ.

baolaocai-c_dsc09890.jpg
Diện tích ruộng dưới cao trình 58 mà nhiều năm gia đình bà Nguyễn Thị Phương gieo cấy giờ vẫn ngập nước.

Tương tự, gia đình ông Hoàng Văn Vi cũng gắn bó với mô hình canh tác này nhiều năm. Ngoài lúa, ông còn trồng ngô, với sản lượng khoảng 4 tấn hạt mỗi vụ. Theo ông, đặc thù canh tác dưới cao trình 58 là ít công chăm sóc, phù hợp với điều kiện lao động của người dân vùng hồ, nhưng hiệu quả kinh tế lại cao.

baolaocai-c_c8518t01.jpg
Không gieo cấy được lúa, gia đình ông Hoàng Văn Vi chuyển sang trồng ngô.

Khi nước không còn thuận mùa

Tuy nhiên, từ năm 2024 đến nay, mực nước hồ bắt đầu có những biến động bất thường. Đặc biệt, tình trạng nước rút chậm trong năm 2025 đã khiến nhiều diện tích không thể gieo cấy, đẩy người dân vào cảnh mất trắng.

Gia đình bà Nguyễn Thị Phương là một trong những hộ chịu ảnh hưởng nặng nề. Năm 2025, toàn bộ diện tích 1,4 ha của bà không thể xuống giống, đồng nghĩa với việc mất đi nguồn thu chính. Sang vụ Đông Xuân năm 2026, bà chỉ cấy được 1.400 m2, chưa bằng một phần nhỏ so với trước đây.

baolaocai-c_dsc09807.jpg
Mạ đã quá vụ cấy vì nước vẫn chưa rút.

"Canh tác dưới cao trình 58 nhiều năm nay đã mang lại thu nhập ổn định, nhưng giờ nước xuống chậm, chúng tôi không chủ động được. Mong muốn lớn nhất là thủy điện Thác Bà có thông báo sớm để người dân biết mà tính toán, tránh lãng phí tiền giống và công sức", bà Phương bày tỏ.

Không khả quan hơn, gia đình ông Hoàng Văn Vi cũng phải chuyển đổi phương án sản xuất. Do diện tích lúa chưa thể canh tác, ông buộc phải chuyển sang trồng cây khác, song hiệu quả không cao.

baolaocai-c_c8531t01.jpg
Ông Hoàng Văn Vi đang xuống giống ngô với tâm lý được ăn hoặc mất trắng.

"Năm nay tôi mới cấy được khoảng 2 kg thóc giống. Với diễn biến nước lên xuống như thế này, không biết có được thu hoạch hay lại mất trắng", ông Vi cho biết.

"Đánh bạc" với thiên nhiên

Khi nước không thuận, hầu hết các hộ canh tác dưới cao trình 58 đều chịu ảnh hưởng. Theo thống kê, từ năm 2024 đến nay đã có hơn 10 hộ dân ở thôn Thủy Văn không thể gieo cấy, mất nguồn thu, buộc phải đi làm ăn xa.

baolaocai-c-c8611t01.png
Mực nước hồ Thác Bà vẫn trên cao trình 58.

Theo ông Hoàng Văn Nghĩa - Trưởng thôn Thủy Văn, gieo cấy dưới cao trình 58 giống như đánh bạc với thiên nhiên. Có năm làm một vụ đủ ăn cả năm, nhưng cũng có năm mất trắng.

Thực tế này cho thấy tính bấp bênh của sinh kế “ăn theo nước”. Khi mực nước ổn định, người dân có thể chủ động sản xuất. Nhưng khi nước lên xuống thất thường, mọi kế hoạch đều bị đảo lộn.

baolaocai-c_dsc09825.jpg
Tranh thủ cấy khi nước rút.

Áp lực từ quy mô sản xuất lớn

Không chỉ riêng thôn Thủy Văn, toàn xã Tân Lĩnh hiện có trên 300 ha diện tích gieo cấy dưới cao trình 58. Với năng suất trung bình trên 5 tấn/ha, khu vực này đóng góp sản lượng lương thực đáng kể cho địa phương.

Tuy nhiên, quy mô lớn cũng đồng nghĩa với rủi ro lan rộng. Nếu nước rút chậm, toàn bộ diện tích có thể bị chậm thời vụ, ảnh hưởng đến năng suất. Ngược lại, nếu nước lên sớm, hàng trăm ha có nguy cơ mất trắng.

baolaocai-c_c8489t01-8144.png
Tận dụng diện tích lấn hồ, nhiều hộ có nguồn thu nhập ổn định.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu điều tiết nước phục vụ phát điện, mực nước hồ ngày càng khó dự đoán, khiến người dân không thể dựa hoàn toàn vào kinh nghiệm như trước.

Cần lời giải cho bài toán sinh kế

Trước những khó khăn đó, chính quyền địa phương đã đưa ra nhiều khuyến cáo. Ông Lục Văn Hiền - Phó Phòng Kinh tế xã Tân Lĩnh cho biết, xã thường xuyên tuyên truyền để người dân theo dõi mực nước hồ, từ đó chủ động sản xuất.

"Chúng tôi cũng sẽ phối hợp với thủy điện Thác Bà để nắm bắt tình hình nước lên, xuống, từ đó hướng dẫn người dân có nên gieo cấy hay không", ông Hiền cho biết.

baolaocai-c_c8590t01.jpg
Lãnh đạo Phòng Kinh tế xã Tân Lĩnh đi nắm bắt tình hình gieo cấy dưới cao trình 58 tại thôn Thủy Nông.

Tuy nhiên, theo người dân, việc theo dõi bằng kinh nghiệm là chưa đủ. Điều họ cần là thông tin chính xác, kịp thời từ đơn vị quản lý hồ để có thể chủ động kế hoạch sản xuất, tránh rủi ro và lãng phí.

Về lâu dài, các giải pháp như chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp, áp dụng kỹ thuật canh tác thích ứng, hoặc hỗ trợ sinh kế khác cũng cần được tính đến. Bởi nếu tiếp tục phụ thuộc hoàn toàn vào diện tích đất bán ngập, người dân sẽ luôn ở thế bị động trước những biến động của thiên nhiên.

baolaocai-c_dsc09903.jpg
Khi nước không thuận, việc xuống giống phải trông chờ vào thiên nhiên.

Sinh kế dưới cao trình 58 hồ Thác Bà đã nuôi sống nhiều thế hệ người dân ven hồ. Nhưng khi quy luật tự nhiên thay đổi, sinh kế ấy cũng trở nên mong manh. Để người dân không còn phải “đánh bạc” với mùa vụ, rất cần những giải pháp căn cơ, bền vững - không chỉ để bảo vệ một vụ mùa, mà còn để giữ vững cuộc sống của hàng nghìn hộ dân nơi đây.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Xuân Hòa khẩn trương khắc phục thiệt hại do mưa lũ

Xuân Hòa khẩn trương khắc phục thiệt hại do mưa lũ

Mưa lớn kèm lũ xảy ra vào rạng sáng 05/8 đã gây thiệt hại về nhà ở, giao thông, công trình hạ tầng và sản xuất nông nghiệp tại xã Xuân Hòa. Ngay sau khi thiên tai xảy ra, chính quyền địa phương đã huy động các lực lượng cùng người dân khẩn trương khắc phục hậu quả, sớm ổn định đời sống và sản xuất.

Giữ nhịp xây dựng nông thôn mới

Giữ nhịp xây dựng nông thôn mới

Xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của Nhân dân trong duy trì, nâng cao chất lượng các tiêu chí. Góp phần quan trọng vào thành công ấy là đội ngũ bí thư chi bộ, trưởng thôn - những người luôn sâu sát cơ sở, phát huy vai trò hạt nhân, vận động Nhân dân chung sức xây dựng quê hương ngày càng đổi mới.

Lào Cai tăng cường điều tra phát hiện và phòng trừ sinh vật hại trên lúa mùa 2026

Lào Cai tăng cường điều tra phát hiện và phòng trừ sinh vật hại trên lúa mùa 2026

Vụ mùa năm 2026, toàn tỉnh Lào Cai gieo cấy 45.221 ha lúa. Chi cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Chăn nuôi Thú y, Thủy sản tỉnh Lào Cai vừa có văn bản đề nghị UBND các xã, phường và Trung tâm Dịch vụ tổng hợp cấp xã chủ động triển khai các biện pháp phòng trừ sinh vật gây hại nhằm bảo vệ sản xuất.

Cảnh sát cơ động hỗ trợ người dân phường Lào Cai khắc phục hậu quả mưa lũ

Cảnh sát cơ động hỗ trợ người dân phường Lào Cai khắc phục hậu quả mưa lũ

Mưa lớn sáng 03/8 khiến nhiều khu vực tại phường Lào Cai ngập sâu, giao thông bị chia cắt, nhiều hộ dân phải di dời tài sản. Ngay khi tiếp nhận được thông tin, lực lượng Cảnh sát cơ động nhanh chóng có mặt tại hiện trường, phối hợp hỗ trợ người dân ứng phó với mưa lũ và hạn chế thiệt hại.

Nậm Có - Khi tiềm năng được đánh thức

Nậm Có - Khi tiềm năng được đánh thức

Có những vùng đất chỉ cần mở thêm một con đường là mở ra một hướng phát triển mới. Có những địa phương chỉ cần tìm đúng lợi thế để khơi dậy nội lực sẽ tạo nên bước chuyển mình mạnh mẽ. Xã Nậm Có, tỉnh Lào Cai là như vậy. Từ một xã vùng cao nhiều khó khăn, địa phương đang khai thác lợi thế rừng, nông nghiệp và du lịch để tạo động lực phát triển kinh tế.

Tái sinh đất dốc, mở hướng sinh kế bền vững ở Bắc Hà

Tái sinh đất dốc, mở hướng sinh kế bền vững ở Bắc Hà

Địa hình đồi núi dốc, chia cắt mạnh khiến sản xuất nông nghiệp ở Bắc Hà từ lâu đối mặt với tình trạng đất bạc màu, xói mòn và năng suất thấp. Nhiều diện tích nương rẫy của người dân chỉ canh tác ngô với hiệu quả kinh tế không cao, trong khi độ phì của đất ngày càng suy giảm. Tuy nhiên, từ các mô hình nông - lâm kết hợp và thực hành nông nghiệp sinh thái đang được triển khai, nhiều vùng đất dốc đã dần được phục hồi, mở ra hướng phát triển sinh kế bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Kiểm tra tiến độ các dự án chế biến nông sản, định hướng phát triển chuỗi giá trị

Kiểm tra tiến độ các dự án chế biến nông sản, định hướng phát triển chuỗi giá trị

Chiều 31/7, Đoàn công tác do ông Trần Minh Sáng - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường làm trưởng đoàn, đã kiểm tra thực tế một số mô hình sản xuất nông, lâm nghiệp và các dự án chế biến nông sản trên địa bàn tỉnh, nhằm đánh giá hiệu quả đầu tư, nắm bắt tình hình sản xuất, kịp thời tháo gỡ khó khăn và định hướng phát triển ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.

Theo mùa trái ngọt về “Nông trại bốn mùa” phường Trung Tâm

Theo mùa trái ngọt về “Nông trại bốn mùa” phường Trung Tâm

Những ngày này, tại tổ dân phố 7, phường Trung Tâm, nhiều nhà vườn đang bước vào mùa thu hoạch nhãn, thanh long và vú sữa Hoàng Kim. Những khu vườn trĩu quả không chỉ báo hiệu một vụ mùa bội thu mà còn phản ánh hiệu quả từ mô hình “Nông trại bốn mùa” - hướng phát triển nông nghiệp xanh đang từng bước gắn với du lịch trải nghiệm, góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất Mường Lò.

Bảo Ái: Mở lối sinh kế bền vững cho nông dân

Bảo Ái: Mở lối sinh kế bền vững cho nông dân

Từ những buổi sinh hoạt trên đồng ruộng đến các lớp tập huấn kỹ thuật, Hội Nông dân xã Bảo Ái đang đưa thông tin, tri thức sản xuất đến gần hơn với hội viên. Sự thay đổi trong cách nghĩ, cách làm của người nông dân đã tạo nên nhiều mô hình kinh tế hiệu quả, góp phần mở lối sinh kế bền vững trên chính mảnh đất quê hương.

Lá chắn bảo vệ đàn gia súc trước dịch bệnh

Lá chắn bảo vệ đàn gia súc trước dịch bệnh

Ngay sau khi có kết quả giám sát chủ động với 9/72 mẫu dương tính với virus lở mồm long móng tuýp A và tuýp O tại Chợ gia súc Bắc Hà, UBND xã cùng ngành chức năng đã khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp. Trong đó, chính quyền quyết định tạm dừng hoạt động chợ gia súc từ ngày 11/7 nhằm ngăn chặn chuỗi lây nhiễm, nhanh chóng kiểm soát, khoanh vùng và dập dịch.

fb yt zl tw