Nỗi lo sinh kế dưới cao trình 58 của hồ Thác Bà

Dưới cao trình 58 của hồ Thác Bà, mỗi khi nước rút, những dải đất bán ngập lộ ra, trở thành “tư liệu sản xuất” đặc biệt của hàng nghìn hộ dân ven hồ. Suốt hàng chục năm qua, người dân các xã quanh hồ, trong đó có xã Tân Lĩnh, đã tận dụng quỹ đất này để gieo cấy lúa, trồng ngô, hoa màu. Nhờ đó, nhiều gia đình có thêm nguồn lương thực, cải thiện thu nhập, ổn định cuộc sống. Thế nhưng, khi quy luật mực nước không còn “đúng hẹn”, sinh kế vốn bền bỉ theo năm tháng này đang đứng trước nhiều rủi ro.

0:00 / 0:00
0:00

Lộc trời từ đất bán ngập

Ở thôn Thủy Văn, việc gieo cấy dưới cao trình 58 đã trở thành tập quán sản xuất quen thuộc. Trong tổng số 146 hộ dân của thôn, có tới 120 hộ tham gia canh tác với diện tích trên 100 ha - con số phản ánh rõ mức độ phụ thuộc lớn của người dân vào quỹ đất bán ngập này.

Ưu điểm của diện tích canh tác dưới cao trình 58 là đất được bồi đắp phù sa hàng năm, độ phì nhiêu cao, cây trồng sinh trưởng và phát triển tốt. Đặc biệt, người dân gần như không phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, chi phí đầu tư thấp nhưng năng suất lại cao hơn hẳn so với ruộng canh tác trên cao trình.

baolaocai-c_c8602t01-6888.png
Khi nước chưa rút người dân không thể xuống giống.

Gia đình bà Nguyễn Thị Phương là một trong những hộ tiêu biểu. Mỗi năm, bà canh tác khoảng 1,4 ha lúa dưới cao trình 58, thu về khoảng 7 tấn thóc - nguồn thu nhập chính nuôi sống cả gia đình. “Nhờ diện tích này mà cuộc sống gia đình ổn định, không phải lo thiếu lương thực”, bà Phương chia sẻ.

baolaocai-c_dsc09890.jpg
Diện tích ruộng dưới cao trình 58 mà nhiều năm gia đình bà Nguyễn Thị Phương gieo cấy giờ vẫn ngập nước.

Tương tự, gia đình ông Hoàng Văn Vi cũng gắn bó với mô hình canh tác này nhiều năm. Ngoài lúa, ông còn trồng ngô, với sản lượng khoảng 4 tấn hạt mỗi vụ. Theo ông, đặc thù canh tác dưới cao trình 58 là ít công chăm sóc, phù hợp với điều kiện lao động của người dân vùng hồ, nhưng hiệu quả kinh tế lại cao.

baolaocai-c_c8518t01.jpg
Không gieo cấy được lúa, gia đình ông Hoàng Văn Vi chuyển sang trồng ngô.

Khi nước không còn thuận mùa

Tuy nhiên, từ năm 2024 đến nay, mực nước hồ bắt đầu có những biến động bất thường. Đặc biệt, tình trạng nước rút chậm trong năm 2025 đã khiến nhiều diện tích không thể gieo cấy, đẩy người dân vào cảnh mất trắng.

Gia đình bà Nguyễn Thị Phương là một trong những hộ chịu ảnh hưởng nặng nề. Năm 2025, toàn bộ diện tích 1,4 ha của bà không thể xuống giống, đồng nghĩa với việc mất đi nguồn thu chính. Sang vụ Đông Xuân năm 2026, bà chỉ cấy được 1.400 m2, chưa bằng một phần nhỏ so với trước đây.

baolaocai-c_dsc09807.jpg
Mạ đã quá vụ cấy vì nước vẫn chưa rút.

"Canh tác dưới cao trình 58 nhiều năm nay đã mang lại thu nhập ổn định, nhưng giờ nước xuống chậm, chúng tôi không chủ động được. Mong muốn lớn nhất là thủy điện Thác Bà có thông báo sớm để người dân biết mà tính toán, tránh lãng phí tiền giống và công sức", bà Phương bày tỏ.

Không khả quan hơn, gia đình ông Hoàng Văn Vi cũng phải chuyển đổi phương án sản xuất. Do diện tích lúa chưa thể canh tác, ông buộc phải chuyển sang trồng cây khác, song hiệu quả không cao.

baolaocai-c_c8531t01.jpg
Ông Hoàng Văn Vi đang xuống giống ngô với tâm lý được ăn hoặc mất trắng.

"Năm nay tôi mới cấy được khoảng 2 kg thóc giống. Với diễn biến nước lên xuống như thế này, không biết có được thu hoạch hay lại mất trắng", ông Vi cho biết.

"Đánh bạc" với thiên nhiên

Khi nước không thuận, hầu hết các hộ canh tác dưới cao trình 58 đều chịu ảnh hưởng. Theo thống kê, từ năm 2024 đến nay đã có hơn 10 hộ dân ở thôn Thủy Văn không thể gieo cấy, mất nguồn thu, buộc phải đi làm ăn xa.

baolaocai-c-c8611t01.png
Mực nước hồ Thác Bà vẫn trên cao trình 58.

Theo ông Hoàng Văn Nghĩa - Trưởng thôn Thủy Văn, gieo cấy dưới cao trình 58 giống như đánh bạc với thiên nhiên. Có năm làm một vụ đủ ăn cả năm, nhưng cũng có năm mất trắng.

Thực tế này cho thấy tính bấp bênh của sinh kế “ăn theo nước”. Khi mực nước ổn định, người dân có thể chủ động sản xuất. Nhưng khi nước lên xuống thất thường, mọi kế hoạch đều bị đảo lộn.

baolaocai-c_dsc09825.jpg
Tranh thủ cấy khi nước rút.

Áp lực từ quy mô sản xuất lớn

Không chỉ riêng thôn Thủy Văn, toàn xã Tân Lĩnh hiện có trên 300 ha diện tích gieo cấy dưới cao trình 58. Với năng suất trung bình trên 5 tấn/ha, khu vực này đóng góp sản lượng lương thực đáng kể cho địa phương.

Tuy nhiên, quy mô lớn cũng đồng nghĩa với rủi ro lan rộng. Nếu nước rút chậm, toàn bộ diện tích có thể bị chậm thời vụ, ảnh hưởng đến năng suất. Ngược lại, nếu nước lên sớm, hàng trăm ha có nguy cơ mất trắng.

baolaocai-c_c8489t01-8144.png
Tận dụng diện tích lấn hồ, nhiều hộ có nguồn thu nhập ổn định.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu điều tiết nước phục vụ phát điện, mực nước hồ ngày càng khó dự đoán, khiến người dân không thể dựa hoàn toàn vào kinh nghiệm như trước.

Cần lời giải cho bài toán sinh kế

Trước những khó khăn đó, chính quyền địa phương đã đưa ra nhiều khuyến cáo. Ông Lục Văn Hiền - Phó Phòng Kinh tế xã Tân Lĩnh cho biết, xã thường xuyên tuyên truyền để người dân theo dõi mực nước hồ, từ đó chủ động sản xuất.

"Chúng tôi cũng sẽ phối hợp với thủy điện Thác Bà để nắm bắt tình hình nước lên, xuống, từ đó hướng dẫn người dân có nên gieo cấy hay không", ông Hiền cho biết.

baolaocai-c_c8590t01.jpg
Lãnh đạo Phòng Kinh tế xã Tân Lĩnh đi nắm bắt tình hình gieo cấy dưới cao trình 58 tại thôn Thủy Nông.

Tuy nhiên, theo người dân, việc theo dõi bằng kinh nghiệm là chưa đủ. Điều họ cần là thông tin chính xác, kịp thời từ đơn vị quản lý hồ để có thể chủ động kế hoạch sản xuất, tránh rủi ro và lãng phí.

Về lâu dài, các giải pháp như chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp, áp dụng kỹ thuật canh tác thích ứng, hoặc hỗ trợ sinh kế khác cũng cần được tính đến. Bởi nếu tiếp tục phụ thuộc hoàn toàn vào diện tích đất bán ngập, người dân sẽ luôn ở thế bị động trước những biến động của thiên nhiên.

baolaocai-c_dsc09903.jpg
Khi nước không thuận, việc xuống giống phải trông chờ vào thiên nhiên.

Sinh kế dưới cao trình 58 hồ Thác Bà đã nuôi sống nhiều thế hệ người dân ven hồ. Nhưng khi quy luật tự nhiên thay đổi, sinh kế ấy cũng trở nên mong manh. Để người dân không còn phải “đánh bạc” với mùa vụ, rất cần những giải pháp căn cơ, bền vững - không chỉ để bảo vệ một vụ mùa, mà còn để giữ vững cuộc sống của hàng nghìn hộ dân nơi đây.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Phong Dụ Thượng chung tay giảm nghèo bền vững

Phong Dụ Thượng chung tay giảm nghèo bền vững

Chăm lo người nghèo, người yếu thế, bảo đảm để mọi người dân có cơ hội tiếp cận và thụ hưởng các chính sách an sinh xã hội luôn được Đảng, Nhà nước và tỉnh Lào Cai quan tâm thực hiện. Ở Phong Dụ Thượng, chủ trương ấy đang được cụ thể hóa bằng những việc làm thiết thực, từ hỗ trợ nhà ở, sinh kế đến thay đổi nhận thức, tạo “điểm tựa” để người dân tự tin vươn lên.

Sản lượng chuối toàn tỉnh đạt hơn 41.600 tấn

Sản lượng chuối toàn tỉnh đạt hơn 41.600 tấn

Toàn tỉnh hiện có trên 3.500 ha chuối, đạt 99,5% kế hoạch năm, tập trung tại các địa phương có điều kiện phù hợp như Mường Khương, Bát Xát, Trịnh Tường, Bản Lầu, Bảo Hà, Bảo Thắng, Xuân Ái… Các giống chủ yếu gồm chuối tiêu, chuối ngự, chuối tây Thái...

Lào Cai: Từ chính sách đến cuộc sống – Những đổi thay ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Lào Cai: Từ chính sách đến cuộc sống – Những đổi thay ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Những con đường được mở tới bản, ánh điện sáng giữa núi rừng, nguồn nước hợp vệ sinh về với từng gia đình, những mô hình sinh kế mới từng bước giúp người dân vươn lên… Từ nguồn lực của Đảng và Nhà nước, diện mạo vùng đồng bào dân tộc thiểu số Lào Cai đang đổi thay, để chính sách thực sự hiện hữu trong từng bản làng và cuộc sống của người dân.

Mùa vàng và bài toán nâng giá trị hạt lúa

Mùa vàng và bài toán nâng giá trị hạt lúa

Vụ mùa năm 2026 đang về đích với những tín hiệu tích cực: cây lúa sinh trưởng tốt, sâu bệnh được kiểm soát, năng suất dự kiến tăng so với cùng kỳ. Đằng sau những thửa ruộng trĩu hạt là sự chủ động của người dân trong chọn giống, chăm sóc, sử dụng phân bón hợp lý và bám sát khung thời vụ. Song, một vụ mùa thuận lợi cũng đặt ra yêu cầu lớn hơn: làm thế nào để hạt lúa không chỉ đạt năng suất mà còn tạo ra giá trị cao hơn cho người sản xuất?

Đường mới mở cơ hội sinh kế

Đường mới mở cơ hội sinh kế

Tuyến đường dài 6 km nối Tỉnh lộ 156, khu vực xã Mường Hum, với địa bàn Dền Thàng cũ, nay thuộc xã Dền Sáng, đã được thảm nhựa asphalt. Con đường mới không chỉ giúp người dân, học sinh đi lại an toàn, thuận lợi hơn mà còn mở thêm cơ hội tiêu thụ nông sản, liên kết sản xuất và phát triển sinh kế.

Ký kết phối hợp tuyên truyền, vận động, giám sát sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản chất lượng, an toàn

Ký kết phối hợp tuyên truyền, vận động, giám sát sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản chất lượng, an toàn

Ngày 25/9, tại Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Hội Nông dân tỉnh, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh tổ chức hội nghị ký kết Chương trình phối hợp “Tuyên truyền, vận động, giám sát sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản chất lượng, an toàn góp phần tăng cường bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe Nhân dân và phát triển bền vững trên địa bàn tỉnh Lào Cai, giai đoạn 2026 - 2030”.

Sín Chéng sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa

Sín Chéng sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa

Thực hiện chủ trương phát triển nông nghiệp theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm, Hội Nông dân xã Sín Chéng đã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động hội viên, nông dân chuyển đổi những diện tích đất sản xuất phù hợp sang phát triển các loại cây có giá trị kinh tế.

Kỳ vĩ rừng vầu ở Dền Sáng

Kỳ vĩ rừng vầu ở Dền Sáng

Nằm trong Vườn Quốc gia Bát Xát, rừng vầu cổ thụ thôn Ngải Chồ, xã Dền Sáng như bức tranh thiên nhiên nguyên sơ, hùng vĩ. Rừng vầu được ví như “lá phổi xanh” và là nguồn sống gắn liền với bao thế hệ người dân địa phương.

Thanh niên Púng Luông khát vọng lập nghiệp trên quê hương

Thanh niên Púng Luông khát vọng lập nghiệp trên quê hương

Phát huy tiềm năng, lợi thế địa phương, nhiều thanh niên xã Púng Luông đã mạnh dạn khởi nghiệp, phát triển kinh tế ngay trên quê hương. Từ nuôi ong lấy mật, trồng nông sản đến làm du lịch, các mô hình do thanh niên làm chủ không chỉ mang lại thu nhập ổn định mà còn tạo việc làm và lan tỏa khát vọng vươn lên làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.

Niềm vui lớn sau hơn một thập niên chờ đợi

Niềm vui lớn sau hơn một thập niên chờ đợi

Sau hơn mười năm mòn mỏi chờ đợi trong niềm khắc khoải của bao thế hệ, tuyến đường bê tông nối từ Tỉnh lộ 152 đến hai thôn vùng cao Nậm Trà, Nậm Phảng thuộc xã Gia Phú (Lào Cai) đang từng ngày được hoàn thiện, xua tan những khó khăn và nhiều nguy hiểm, mở ra chương mới cho sự phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Tập huấn phổ biến chính sách phát triển sản xuất nông nghiệp và quy định về khuyến nông

Tập huấn phổ biến chính sách phát triển sản xuất nông nghiệp và quy định về khuyến nông

Sáng 24/9, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lào Cai tổ chức Hội nghị tập huấn phổ biến các nghị quyết, chính sách về phát triển sản xuất nông nghiệp trên địa bàn và các quy định về công tác khuyến nông cho gần 300 đại biểu là cán bộ làm nhiệm vụ khuyến nông, các hợp tác xã, nông dân xuất sắc tại 72 xã, phường.

Chuẩn hóa phương án chi viện liên xã trong ứng phó với thiên tai

Chuẩn hóa phương án chi viện liên xã trong ứng phó với thiên tai

Từ những hạn chế của các địa phương trong xây dựng phương án phòng, chống thiên tai, tỉnh đã ban hành những chỉ đạo quyết liệt nhằm chấn chỉnh toàn diện công tác phòng, chống lụt bão. Qua đó, các địa phương đã khẩn trương bổ sung, triển khai phương án theo hướng vừa chủ động nguồn lực tại chỗ, vừa sẵn sàng các kịch bản phối hợp chặt chẽ với địa bàn lân cận trong ứng phó thiên tai, tìm kiếm cứu nạn.

Phúc Khánh nỗ lực hoàn thành các chỉ tiêu kế hoạch năm 2026

Phúc Khánh nỗ lực hoàn thành các chỉ tiêu kế hoạch năm 2026

Sau 9 tháng năm 2026, xã Phúc Khánh có 16/26 chỉ tiêu kinh tế - xã hội đạt và vượt kế hoạch. Trong những tháng cuối năm, địa phương tập trung rà soát, triển khai quyết liệt các giải pháp đối với chỉ tiêu còn thấp, đẩy nhanh tiến độ đầu tư công, triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia và tháo gỡ khó khăn cho sản xuất.

fb yt zl tw