Phòng chống tệ nạn xã hội ở vùng dân tộc thiểu số: Từ nhận thức đến hành động

Dù kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số có nhiều đổi thay, nhưng tại không ít thôn, bản vùng cao, tệ nạn xã hội, buôn bán người vẫn tiềm ẩn nguy cơ, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và phát triển bền vững. Trước thực tế đó, nhiều địa phương đã triển khai đồng bộ giải pháp tuyên truyền, nâng cao nhận thức, phát huy vai trò cộng đồng, giúp người dân chuyển từ nhận thức sang hành động trong phòng chống tệ nạn xã hội.

Ở nhiều xã vùng dân tộc thiểu số, đời sống kinh tế còn phụ thuộc chủ yếu vào sản xuất nông nghiệp, việc làm thiếu ổn định, thanh thiếu niên thiếu sân chơi lành mạnh. Đây là điều kiện để các loại tệ nạn xã hội len lỏi vào cộng đồng.

Đáng lo ngại nhất là tệ nạn ma túy. Không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, kinh tế của mỗi gia đình, ma túy còn kéo theo nhiều hệ lụy như trộm cắp, bạo lực gia đình, mất an ninh, trật tự tại địa phương. Một số đối tượng lợi dụng sự thiếu hiểu biết của người dân để lôi kéo tham gia sử dụng, vận chuyển trái phép chất ma túy.

Cùng với đó, tình trạng cờ bạc, tín dụng đen hay nguy cơ buôn bán người ở khu vực giáp ranh, vùng sâu, vùng xa vẫn diễn biến phức tạp. Nhiều người dân vì nhẹ dạ cả tin, thiếu hiểu biết pháp luật đã trở thành nạn nhân hoặc tiếp tay cho các hành vi vi phạm pháp luật.

Điều đáng nói, trước đây, không ít người dân vẫn cho rằng phòng chống tệ nạn xã hội là trách nhiệm của lực lượng công an hoặc chính quyền địa phương. Sự thờ ơ, ngại va chạm khiến công tác đấu tranh, ngăn chặn với các loại tội phạm của lực lượng chức năng gặp không ít khó khăn.

Từng có quãng thời gian chìm trong ma túy, anh Lò Văn Pẳn, thôn Bản Van, xã Gia Hội đã trải qua những ngày tháng tưởng chừng không thể thoát ra khỏi vòng luẩn quẩn của nghiện ngập. Ma túy khiến kinh tế gia đình kiệt quệ, cuộc sống mất phương hướng và trở thành nỗi lo thường trực của người thân.

Năm 2022, sau khi đi cai nghiện trở về địa phương, anh Pẳn nhận được sự động viên, giúp đỡ từ gia đình, bà con trong thôn cùng lực lượng công an xã. Không kỳ thị, xa lánh, mọi người thường xuyên thăm hỏi, tạo điều kiện để anh tham gia lao động, hòa nhập cộng đồng.

Chính sự quan tâm ấy đã tiếp thêm động lực để anh quyết tâm từ bỏ ma túy, làm lại cuộc đời. Từ một người từng mặc cảm, tự ti, nay anh Pẳn đã chăm chỉ lao động, tích cực tham gia các hoạt động tại địa phương và trở thành tấm gương cho nhiều người lầm lỡ noi theo.

Câu chuyện của anh Pẳn cho thấy, trong công tác phòng chống tệ nạn xã hội, điều quan trọng không chỉ là xử lý vi phạm mà còn là giúp người từng mắc sai lầm có cơ hội sửa chữa, tái hòa nhập cộng đồng.

Để giữ gìn an ninh, trật tự ở cơ sở, nhiều địa phương đã phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng. Đây được xem là “cầu nối” quan trọng giúp đưa chủ trương, pháp luật đến gần hơn với người dân.

Ông Lò Văn Viên, Trưởng thôn Minh Nội, xã Gia Hội cho biết: Để phòng chống tội phạm, nhất là tội phạm về ma túy, điều quan trọng là phải gần gũi, lắng nghe Nhân dân. Khi nắm được tâm tư, dư luận trong thôn, bản, cán bộ cơ sở sẽ kịp thời tiếp cận, động viên những người có nguy cơ vi phạm hoặc những trường hợp sau cai nghiện để giúp họ ổn định cuộc sống.

Không chỉ tuyên truyền bằng các buổi họp thôn, nhiều địa phương còn lồng ghép nội dung phòng chống tệ nạn xã hội vào sinh hoạt đoàn thể, hoạt động văn hóa cộng đồng. Những mô hình như “Thôn bản không ma túy”, “Dòng họ tự quản” đang phát huy hiệu quả tích cực trong việc nâng cao ý thức tự phòng, tự quản của người dân.

Đặc biệt, công tác tuyên truyền đối với thanh thiếu niên được chú trọng hơn. Thông qua các buổi ngoại khóa, sinh hoạt đoàn, thanh thiếu niên được trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng nhận diện và phòng tránh tệ nạn xã hội. Qua đó góp phần hạn chế nguy cơ thanh thiếu niên bị lôi kéo, dụ dỗ vi phạm pháp luật.

Trong công tác phòng chống tệ nạn xã hội ở vùng dân tộc thiểu số, lực lượng công an cơ sở đóng vai trò nòng cốt. Từ việc bám nắm địa bàn, rà soát đối tượng nguy cơ cao đến phối hợp tuyên truyền, hỗ trợ người sau cai nghiện, các lực lượng chức năng đang từng bước xây dựng thế trận an ninh nhân dân vững chắc ngay từ cơ sở.

Thiếu tá Triệu Triều Thắng, Trưởng Công an xã Gia Hội cho biết, thời gian tới lực lượng công an sẽ tiếp tục phối hợp với các ngành, đoàn thể và chính quyền địa phương để thực hiện tốt công tác phòng chống tệ nạn xã hội; đồng thời tăng cường tuyên truyền pháp luật, vận động người dân tích cực tham gia tố giác tội phạm, xây dựng môi trường sống an toàn tại cộng đồng.

Nhờ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, phổ biến pháp luật, người dân ở nhiều thôn bản đã chủ động hơn trong giữ gìn an ninh, trật tự. Nếu như trước đây còn tâm lý e ngại, né tránh thì nay, nhiều người đã mạnh dạn cung cấp thông tin, phối hợp với lực lượng chức năng đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật.

Phòng chống tệ nạn xã hội ở vùng dân tộc thiểu số không thể chỉ trông chờ vào một lực lượng hay một giải pháp riêng lẻ. Đó là hành trình cần sự chung tay của cả hệ thống chính trị, của mỗi gia đình và từng người dân. Khi nhận thức thay đổi, hành động sẽ thay đổi. Và từ những chuyển biến tích cực ấy, những bản làng vùng cao sẽ thêm bình yên, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững trong tương lai.