Từng lầm lỡ vì ma túy, nhiều phụ nữ Mông ở xã Púng Luông, tỉnh Lào Cai, đã phải đối mặt với nghèo khó, mất mát và những tháng ngày bế tắc. Nhưng bằng nghị lực bản thân, sự yêu thương của gia đình cùng sự đồng hành của chính quyền, đoàn thể, họ từng bước vượt qua mặc cảm, từ bỏ ma túy, làm lại cuộc đời và thắp lên hy vọng về tương lai bình yên, hạnh phúc.
Những cuộc đời bước ra từ bóng tối
Lấy chồng năm 18 tuổi, chị Lý Thị Sày, ở thôn Tà Chí Lừ, xã Púng Luông, sớm phải đối mặt với cuộc sống khó khăn. Do chồng thường xuyên đau ốm, thiếu hiểu biết về tác hại của ma túy, chị nhiều lần mua ma túy cho chồng sử dụng rồi cũng dần rơi vào nghiện ngập.
Bốn đưa con còn nhỏ luôn thiếu sự quan tâm của cả bố và mẹ. Kinh tế gia đình ngày càng kiệt quệ, đến năm 2023 gần như không còn tài sản đáng giá. Năm 2024, chồng qua đời, mình chị gánh vác trách nhiệm nuôi dạy các con. Tình thương dành cho con đã thôi thúc chị quyết tâm thoát khỏi vòng xoáy của ma túy.
Được gia đình bên ngoại quan tâm, động viên, tháng 4/2025, chị Sày chuyển về ở với gia đình mẹ để tự cai nghiện. Với quyết tâm, chị cai nghiện thành công, sau đó, chị gửi các con cho gia đình người em cậu chăm sóc để đi làm thuê, kiếm tiền trang trải cuộc sống và lo cho các con ăn học.
Chị Lý Thị Sày chia sẻ: Sau khi cai nghiện, tinh thần thoải mái hơn, có thể lao động kiếm thu nhập để chăm lo cho các con. Không xấu hổ khi phải nhìn thấy các con.
Từ một người từng bị ma túy chi phối, chị Sày đang nỗ lực tìm lại niềm tin và trách nhiệm của người mẹ. Hành trình ấy vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng sự hỗ trợ của gia đình cùng quyết tâm làm lại cuộc đời đang giúp chị từng bước hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn.
Nếu câu chuyện của chị Sày là hành trình tìm lại cuộc đời sau những mất mát, thì trường hợp bà Sùng Thị Sày, 72 tuổi, ở thôn Cáng Đề, lại khiến nhiều người day dứt bởi quãng thời gian gần nửa thế kỷ sống trong nghiện ma túy.
Nguyên nhân cũng bắt đầu từ gia đình khi chồng bà Sày nghiện ma túy, bản thân thiếu hiểu biết về tác hại của chất gây nghiện. Thời gian trôi qua, hệ lụy ngày càng nặng nề. Tài sản đáng giá nhất còn lại của gia đình chỉ là ngôi nhà gỗ, gần như không có của cải tích lũy.
Ở tuổi xế chiều, khi đáng lẽ được an hưởng cuộc sống bình yên, bà vẫn phải đối diện với những hệ lụy kéo dài từ quá khứ. Khi xã Púng Luông triển khai xây dựng xã không ma túy, bà được chính quyền, lực lượng chức năng và các đoàn thể tuyên truyền, vận động, động viên cai nghiện. Với người đã lệ thuộc vào ma túy suốt 45 năm, quyết định từ bỏ là thử thách lớn. Tuy nhiên, nhờ sự quan tâm, hỗ trợ cùng quyết tâm của bản thân, bà đã cai nghiện thành công.
Bà Sùng Thị Sày cho biết: Rất cảm ơn cán bộ thôn, công an xã đến giải thích, vận động nên tôi đã cai nghiện thành công. Giờ thì tài sản cũng không còn gì nên mong muốn được xã quan tâm để có cuộc sống đỡ vất vả hơn.
Sự chia sẻ mở lối đường về
Cũng tại xã Púng Luông, chị Giàng Thị Lầu, ở thôn Púng Luông, từng rơi vào nghiện ma túy vì thiếu hiểu biết. Do bị đau lưng, chị đã nấu thuốc phiện của mẹ đẻ để sử dụng với mong muốn giảm đau, không nhận thức đầy đủ về những nguy cơ và tác hại của chất gây nghiện.
Tháng 5/2026, sau khi mẹ đẻ bị bắt đi cai nghiện bắt buộc, qua kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện chị Lầu cũng nghiện ma túy. Trước hoàn cảnh đó, cán bộ xã đã quan tâm, tuyên truyền, vận động và hỗ trợ chị cai nghiện. Với sự động viên của địa phương và quyết tâm của bản thân, chị Lầu đã cai nghiện thành công, từng bước mở ra cơ hội ổn định cuộc sống.
Ba người phụ nữ, ba hoàn cảnh khác nhau, nhưng đều cho thấy hệ lụy có thể bắt đầu từ sự thiếu hiểu biết, tác động trong gia đình và thiếu kiến thức phòng, chống ma túy. Khi nhận thức được hậu quả, được gia đình và cộng đồng đồng hành, họ đã có thêm động lực để thay đổi.
Tại xã Púng Luông, do hạn chế về trình độ, tiếp cận thông tin, một số phụ nữ chưa nhận thức đầy đủ về tác hại của ma túy. Có người sa vào nghiện ngập do sống cùng chồng nghiện, bố mẹ đẻ nghiện, có người mắc nghiện vì thiếu hiểu biết. Khi lệ thuộc vào ma túy, sức khỏe suy giảm, kinh tế khó khăn, hạnh phúc gia đình bị ảnh hưởng, việc chăm sóc, nuôi dạy con cái cũng gặp nhiều trở ngại.
Việc xây dựng xã không ma túy được triển khai từ tháng 02/2026 với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Cùng với rà soát, phát hiện người nghiện, địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động, phát huy vai trò của gia đình, các đoàn thể và cộng đồng trong hỗ trợ người nghiện từ bỏ ma túy.
Theo báo cáo, xã Púng Luông đã phát hiện 61 phụ nữ nghiện ma túy, trong đó 22 người tự cai nghiện thành công. Đây là chuyển biến bước đầu, đặt ra yêu cầu tiếp tục đồng hành để chị em duy trì kết quả cai nghiện, ổn định cuộc sống.
Chị Sùng Thị Cha - Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Púng Luông, chia sẻ: Chúng tôi rất thấu hiểu và chia sẻ với khó khăn của phụ nữ mắc nghiện ma túy, quyết tâm từ bỏ ma túy là điều rất đáng ghi nhận. Thời gian tới, Hội sẽ tiếp tục quan tâm, động viên, hỗ trợ để các chị tự tin vươn lên, ổn định cuộc sống và chăm lo tốt hơn cho gia đình.
Thực tế, giúp phụ nữ thoát khỏi ma túy không chỉ dừng lại ở vận động cai nghiện, mà cần sự kiên trì, cảm thông và hỗ trợ lâu dài. Người nghiện cần được giúp đỡ để nhận thức rõ hậu quả, có quyết tâm thay đổi và từng bước ổn định cuộc sống sau cai. Từ thay đổi của mỗi phụ nữ, niềm tin đang dần được thắp lên nơi bản làng vùng cao Lào Cai.
