Thay vì trông chờ, ỷ lại, người dân và chính quyền nơi đây đang cùng nhau viết nên một câu chuyện thoát nghèo bền vững, nơi những "cây trồng hạnh phúc" không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn gieo cả niềm tin và hy vọng.
Vượt qua xuất phát điểm thấp
Để hiểu được tầm vóc của sự thay đổi, cần nhìn lại những thách thức cố hữu của Trạm Tấu. Huyện có địa hình chia cắt mạnh, xuất phát điểm kinh tế - xã hội thấp và tỷ lệ hộ nghèo có thời điểm chiếm tới 49,42% theo tiêu chí mới. Bên cạnh đó, báo cáo của huyện cũng thẳng thắn chỉ ra một bộ phận người dân vẫn còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào các chính sách của nhà nước, tạo ra một rào cản lớn cho sự phát triển. Tác động tiêu cực của dịch bệnh COVID-19 và thời tiết khắc nghiệt càng khiến cho bài toán kinh tế thêm phần nan giải.
Trong bối cảnh đó, một quyết sách mang tính bước ngoặt đã được đưa ra: phải cơ cấu lại ngành nông nghiệp một cách toàn diện. Huyện ủy Trạm Tấu đã cụ thể hóa chủ trương của tỉnh bằng việc ban hành các chương trình, đề án riêng , với mục tiêu cốt lõi là chuyển đổi tư duy từ "sản xuất nông nghiệp" sang làm "kinh tế nông nghiệp".
Trao đổi với chúng tôi, ông Vũ Lê Chung Anh - Chủ tịch UBND huyện Trạm Tấu, chia sẻ: "Chúng tôi xác định rằng, muốn thoát nghèo bền vững, không thể chỉ dựa vào sự hỗ trợ từ bên ngoài. Mấu chốt là phải thay đổi tư duy của cả cán bộ và người dân, khơi dậy ý chí tự lực, tự cường. Báo cáo đã chỉ ra một bộ phận người dân còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại, và nhiệm vụ của chúng tôi là biến tiềm năng, lợi thế của chính mảnh đất Trạm Tấu thành động lực phát triển, để người dân làm giàu ngay trên quê hương mình".
"Người hùng" khoai sọ nương và hiệu ứng lan tỏa
Minh chứng sống động nhất cho cuộc cách mạng này là câu chuyện của cây khoai sọ nương. Từ một loại cây lương thực quen thuộc, khoai sọ nương đã trở thành "cây trồng chủ lực", một "người hùng" trong công cuộc xóa đói giảm nghèo. Huyện đã quy hoạch và phát triển vùng trồng tập trung tại các xã Bản Công, Bản Mù, Xà Hồ, Trạm Tấu, Pá Hu, Pá Lau, Túc Đán, Phình Hồ, Làng Nhì và Tà Xi Láng.
Những con số biết nói đã cho thấy hiệu quả vượt trội. Diện tích trồng khoai sọ nương đã tăng vọt lên hơn 800 ha, tăng 720 ha so với đầu nhiệm kỳ. Sản lượng đạt trên 10.000 tấn, và điều quan trọng nhất là nó đã giúp người dân có thu nhập cao gấp 4 đến 5 lần so với việc trồng các loại cây khác.
Ông Nguyễn Anh Tuấn - Trưởng phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện, phân tích: "Phòng đã nghiên cứu kỹ lưỡng thổ nhưỡng và điều kiện khí hậu. Cây khoai sọ nương không chỉ phù hợp mà còn là cây trồng truyền thống. Vấn đề là làm sao để nâng cao giá trị của nó. Chúng tôi đã hỗ trợ bà con về quy trình kỹ thuật, kết nối với các hợp tác xã và doanh nghiệp để tạo ra chuỗi liên kết. Khi người dân thấy thu nhập tăng gấp 4-5 lần so với trồng ngô, lúa, niềm tin đã được củng cố và phong trào lan rộng rất nhanh".
Thành công của khoai sọ nương đã tạo hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy việc hình thành các vùng sản xuất đặc sản khác. Vùng chè Shan tuyết Phình Hồ, Làng Nhì ngày càng khẳng định được thương hiệu. Vùng sản xuất rau màu hàng hóa tại xã Hát Lừu cũng được hình thành. Các xã Bản Mù, Bản Công, Xà Hồ thì nổi tiếng với vùng măng ớt đặc trưng.
Nâng tầm giá trị bằng thương hiệu OCOP
Trạm Tấu hiểu rằng, sản xuất tốt là chưa đủ, mà phải đưa nông sản vươn ra thị trường với một thương hiệu được công nhận. Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP) đã trở thành đòn bẩy hiệu quả. Trong giai đoạn 2021-2025, huyện đã có trên 10 sản phẩm được công nhận sản phẩm OCOP đạt 3 sao, vượt xa chỉ tiêu 8 sản phẩm mà Nghị quyết đề ra. Những cái tên như "Khoai sọ nương Trạm Tấu", "Chè Shan tuyết Phình Hồ", "Măng ớt Trạm Tấu", "Gạo nếp Lẩu cáy Trạm Tấu" đã dần trở nên quen thuộc.
Song song đó, công tác bảo hộ sở hữu trí tuệ cũng được đặc biệt chú trọng. Đã có 7 sản phẩm được Cục Sở hữu trí tuệ xác lập quyền, bao gồm 3 nhãn hiệu chứng nhận và 1 chỉ dẫn địa lý (Chè Shan Phình Hồ).
Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, sản xuất ra sản phẩm tốt mới là bước đầu. Để bán được với giá cao và ổn định, sản phẩm phải có câu chuyện, có thương hiệu. Đó là lý do chúng tôi dồn sức cho chương trình OCOP. Mỗi sản phẩm OCOP được công nhận không chỉ là niềm tự hào mà còn là 'giấy thông hành' để nông sản Trạm Tấu tiến vào các thị trường lớn hơn, từ đó nâng cao giá trị gia tăng và thu nhập cho bà con.
Những quả ngọt từ cuộc cách mạng
Bên cạnh trồng trọt, chăn nuôi cũng là một trụ cột quan trọng trong quá trình tái cơ cấu. Huyện đã tập trung vận động người dân phát triển đàn gia súc theo hướng bán chăn thả, trang trại hộ gia đình. Kết quả là đàn gia súc chính phát triển ổn định, bình quân tăng 15%/năm và đến năm 2025 ước đạt 63.830 con, vượt 103% chỉ tiêu Nghị quyết. Đáng chú ý, trên 94% số hộ chăn nuôi đã có chuồng trại kiên cố, thể hiện sự thay đổi trong tập quán chăn nuôi. Sản lượng thịt hơi xuất chuồng năm 2025 ước đạt 765 tấn, tăng 442 tấn so với năm 2020, hoàn thành 100,7% chỉ tiêu.
Những nỗ lực không mệt mỏi đã mang lại "quả ngọt". Tổng giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản của huyện ước đạt 436 tỷ đồng, bằng 115% so với Nghị quyết. Quan trọng hơn, cuộc cách mạng nông nghiệp đã tác động trực tiếp và mạnh mẽ đến mục tiêu giảm nghèo. Tỷ lệ giảm hộ nghèo bình quân giai đoạn 2021-2025 đạt 6,83%/năm, vượt mức kế hoạch là 6,5%/năm. Cơ cấu lao động cũng chuyển dịch tích cực, với 1.871 lao động chuyển từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp, đạt 106,9% so với Nghị quyết.
Câu chuyện của Trạm Tấu là một minh chứng cho thấy khi có chủ trương đúng đắn, sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng, thay đổi tư duy của người dân, thì một huyện nghèo hoàn toàn có thể vươn lên từ chính tiềm năng nội tại. Những "cây trồng hạnh phúc" trên đất Trạm Tấu không chỉ làm đầy thêm những bữa cơm, mà còn đang vun trồng một tương lai no ấm, bền vững, từng bước đưa huyện thực hiện khát vọng lớn lao của mình.
