Trong tiến trình xây dựng chính quyền số, Lào Cai xác định dịch vụ công trực tuyến là khâu đột phá nhằm rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền và người dân. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 677 thủ tục hành chính được triển khai dịch vụ công trực tuyến, trong đó, riêng cấp xã đã có 161 dịch vụ, với 59 dịch vụ được thực hiện toàn trình, cho phép người dân nộp hồ sơ, thanh toán lệ phí và nhận kết quả hoàn toàn trên môi trường mạng.
Đây không chỉ là bước tiến về kỹ thuật, mà còn là sự thay đổi trong tư duy phục vụ: thay vì để người dân “chạy” theo thủ tục, chính quyền chủ động đưa thủ tục đến gần người dân hơn thông qua môi trường số.
Từ “xếp hàng” đến vài phút thao tác
Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Mậu A, mô hình KIOSK thông minh đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Với thiết bị này, người dân và doanh nghiệp có thể tra cứu thủ tục, được tư vấn tự động, in biểu mẫu, thậm chí thực hiện một số bước nộp hồ sơ ngay tại chỗ.
Thời gian tư vấn, hướng dẫn từ hàng chục phút trước đây, nay chỉ còn khoảng 3 phút với vài thao tác đơn giản.
Chị Vũ Thị Trang Nhung, người dân xã Mậu A chia sẻ :“Việc hỏi AI trên KIOSK được trả lời rất nhanh, tôi có thể in ra các tài liệu cần thiết để tham khảo và hoàn thiện hồ sơ nhanh nhất. Trước đây phải hỏi nhiều nơi, giờ chỉ cần vài phút là biết mình cần làm gì”.
Không chỉ Mậu A, tại các trung tâm phục vụ hành chính công trong toàn tỉnh, hình ảnh người dân đi lại nhiều lần, xếp hàng chờ đợi đã được thay thế bằng thao tác trên máy tính, điện thoại thông minh. Chỉ cần có kết nối internet, người dân có thể thực hiện hàng loạt thủ tục như đăng ký khai sinh, chứng thực, đăng ký cư trú, hồ sơ đất đai, bảo trợ xã hội, thanh toán phí, lệ phí…
Anh Nguyễn Minh Tú, xã Bảo Hà cho biết: “Trước đây, đi làm hồ sơ phải chuẩn bị rất nhiều thứ, từ photo giấy tờ đến mang tiền mặt, rất mất thời gian. Giờ mọi thứ thực hiện trên môi trường số, thanh toán bằng mã QR nên rất nhanh và thuận lợi”.
Những thay đổi này giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí cho người dân, đồng thời giảm áp lực tiếp nhận, xử lý hồ sơ cho bộ máy hành chính cơ sở.
Mở rộng dịch vụ, nâng chất phục vụ
Để dịch vụ công trực tuyến đi vào thực chất, tỉnh Lào Cai không chỉ dừng ở việc “đưa thủ tục lên mạng”, mà còn đồng bộ nhiều giải pháp: tăng cường tuyên truyền, bố trí cán bộ hỗ trợ trực tiếp tại bộ phận một cửa; nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin; đảm bảo kết nối thông suốt từ xã đến tỉnh; chuẩn hóa quy trình xử lý hồ sơ điện tử.
Đặc biệt, tại cấp xã nơi gần dân nhất, việc triển khai 161 dịch vụ công trực tuyến mang ý nghĩa quan trọng, nhất là với khu vực vùng cao, vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện đi lại còn nhiều khó khăn. Người dân không phải di chuyển quãng đường dài chỉ để nộp một bộ hồ sơ, mà có thể thực hiện ngay tại nhà hoặc tại các điểm hỗ trợ công cộng.
Ông Lê Chí Công - Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Mậu A cho biết: “Chúng tôi triển khai nhiều mô hình để công dân có thể nộp hồ sơ trực tuyến tại nhà hoặc các điểm công cộng. Thời gian tới, xã sẽ triển khai mô hình "Cà phê chuyển đổi số", giúp người dân tiếp cận dịch vụ công một cách chủ động, thân thiện hơn”.
Mô hình này không chỉ hỗ trợ kỹ thuật, mà còn tạo không gian gần gũi để người dân làm quen với môi trường số, giảm tâm lý e ngại khi sử dụng công nghệ.
Hướng đến toàn trình, minh bạch và thuận tiện
Điểm nhấn trong lộ trình của Lào Cai là phát triển dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Khác với dịch vụ trực tuyến một phần, toàn trình cho phép người dân thực hiện trọn vẹn quy trình: từ nộp hồ sơ, thanh toán, theo dõi trạng thái đến nhận kết quả mà không phải đến trực tiếp cơ quan hành chính.
Với 59 dịch vụ toàn trình ở cấp xã và 347 dịch vụ toàn trình ở cấp tỉnh, Lào Cai đang từng bước hình thành hệ sinh thái dịch vụ số thống nhất. Điều này không chỉ giúp minh bạch quy trình giải quyết TTHC, mà còn tăng khả năng giám sát, đánh giá chất lượng phục vụ của cơ quan nhà nước. Song song với đó, tỉnh đã phối hợp tích hợp 2.097/2.195 dịch vụ công trực tuyến lên Cổng Dịch vụ công Quốc gia, đạt 95,5%. Việc liên thông này giúp người dân tiếp cận dịch vụ từ nhiều cấp, nhiều ngành trên một nền tảng thống nhất, tránh tình trạng mỗi nơi một hệ thống riêng lẻ.
Thay đổi thói quen - chìa khóa của chuyển đổi số
Thực tế cho thấy, khó khăn lớn nhất trong triển khai dịch vụ công trực tuyến không chỉ là hạ tầng hay phần mềm, mà còn là thói quen của người dân và cán bộ. Vì vậy, Lào Cai chú trọng công tác hướng dẫn, “cầm tay chỉ việc”, nhất là với người cao tuổi, người dân vùng cao, đồng bào dân tộc thiểu số.
Việc bố trí cán bộ hỗ trợ tại bộ phận một cửa, kết hợp tuyên truyền qua nhiều kênh, giúp người dân dần hình thành thói quen sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Khi đã quen, họ nhận thấy rõ lợi ích: nhanh hơn, minh bạch hơn, ít tốn kém hơn so với cách làm truyền thống.
Về phía cơ quan nhà nước, chuyển đổi số cũng tạo áp lực tích cực để cán bộ thay đổi phương thức làm việc, nâng cao trách nhiệm, bởi mọi quy trình đều được theo dõi, giám sát trên hệ thống.
Nền tảng cho chính quyền số
Từ những tiện ích mang lại, có thể khẳng định dịch vụ công trực tuyến, đặc biệt là dịch vụ toàn trình ở cấp xã đang từng bước thay đổi cách người dân tiếp cận chính quyền. Đây là nền tảng quan trọng để Lào Cai tiếp tục xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch, phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.
Trong thời gian tới, cùng với việc mở rộng danh mục thủ tục, hoàn thiện hạ tầng số và nhân rộng các mô hình như KIOSK thông minh, “Cà phê chuyển đổi số”, Lào Cai hướng đến mục tiêu để dịch vụ công trực tuyến không chỉ là lựa chọn, mà trở thành cách thức chủ đạo trong giải quyết thủ tục hành chính.
Chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi người dân thấy thuận lợi, tin tưởng và sẵn sàng sử dụng. Với những bước đi hiện nay, Lào Cai đang từng ngày hiện thực hóa mục tiêu đó - lấy người dân làm trung tâm, hướng đến một nền chính quyền số phục vụ, minh bạch và hiệu quả.
